Author Topic: Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख  (Read 1484109 times)

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1
               Charkhi ma na Baith Govindi : A Garhwali Folk Song of Gindi Mela Fair

 (Garhwali Folk Dance-Songs, Traditional Kumauni Dance-Songs, Himalayan Folk Literature)           
               
                                        Bhishm Kukreti

             The Gend myla or fair of Handball (Rugby type game) in Gangasalan (Malla Dhangu, Talla Dhangu, Bichhla Dhangu, Udaypur, Dabralsyun, Ajmer, Shila and Langur Patti ) of Pauri Garhwal. On the day Sekh/end of Poos , the hingod (as Hockey) is played at local level as in village Saud of Malla Dhangu on the harvested  field and Hathgindi as Rugby is played on the well grown wheat field. While on the Makar sankranti/Uttarayani/Pongal , the Hathgindi is played in Katghar, Kandi, Kasyali, Devikhet and Matiyali/Dadamandi .

           There is fair in each place of both days. The Badi badan sing many songs (with dance) before the crowd in the fair but following song was s very popular in sixties and seventies. The song is very agile and is full of rapture of love.  The female bdan dance with lot of variation and flexibility  .   



गिंदी म्याल़ा प्रसिद्ध गीत


चर्खी टूटी जाली गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
चर्खी मा च त्यारो जिठाणो गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
पाणी च गरम गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
त्वेकू नी च शरम गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
मरे जालू मैर गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
मरणे कु च डौर गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
ताल की कुखडी गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
तेरी दिखेली मुखड़ी गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
खेली जाला तास गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
सरिल च उदास गोविंदी ना बैठ चर्खी मा
चर्खी टूटी जाली गोविंदी ना बैठ चर्खी मा


स्रोत्र स्व. पीताम्बर दत्त देवरानी , मटियाली , लंगूर
सन्दर्भ डा. शिवा नन्द नौटियाल


Garhwali Folk Dance-Songs, Traditional Kumauni Dance-Songs, Himalayan Folk Literature to be continued in next page……..
Copyright@ Bhishm Kukreti

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1
Fictional Satire and Fatkar
                           
                                        News for Fake Election Candidature

                                                             Bhishm Kukreti
         
                     A few days back of election date declaration in Uttarakhand, there were miss calls from my Chandi mama from Shyampur , Rishikesh. Whenever he has his own works from me he will give miss calls and it is my birth duty that I call him back. 
              I called Chandi Mama a far relative from my mother side and he shouted like a barking dog who is annoyed on not catching a cat, “Bhishm! You forgot your responsibility. You should have called immediately after one miss call.”
 Since, it was a common practice by Chandi mama from the day he got mobile, I asked, “Mama! Tell me. What is biting you?”
             Mama responded, “You publish articles in all periodicals of Uttarakhand, Mumbai and other cities. Immediately that Chandi Prasad a very powerful social worker of Dhangu, Dabralsyun is fighting election from Yamkeshwar constituency from a national political party. Don’t forget to post me all newspapers to me”
  It was little bit surprise for me that a man whose children are studying with his sisters and whose wife is working with a small shopkeeper for daily needs is daring to fight an election. I asked, “Mama! Are you mad that you fighting election?”
              Chandi Mama yelled, “You became a grandfather but did not learn the basic etiquettes that you should not disturb the speaker. The news should be with exaggerating phrases as ‘Prasidh samajik Karykarta, Janta ka Pyara-dulara, ‘Messiah of Ironsmiths and coppersmiths’, the goldsmiths of area are behind Chandi Prasad, Rajputon ka Pratyasi and Brahmins die for him , teachers association of Dhangu-Dabralsyun has full   support to Chandi Parasad, the unionist of BPO (below poverty line) .. .”
  I interrupted,” But mama! What the hell…”
Chandi mama  was not in mood to listen me,” you got friends in Hindustan Times, Dainik Jagran, Amar Ujala, Shilvani, Dainik Jayant, Aj ka Samachar, Kal Ka Samachar, sahara, nav Bharat times even in Khabar sar, Rant Raibar, Garhwali Dhai too . You use all your relationships in media and publish the news of my jumping into the assembly election fray. The news should be so much effective that Vijaya Barthwal, Digambar Kukreti, Renu Bisht, Sarojani Kaithola, Rajni Kukreti  should feel pinch by their heart.”
I again disrupted and said, “ Are you really fighting election?”
Chandi mama did not mind interruption, “No! No! I am not fighting election at all.”
I asked, “Then?”
Mama explained, “Bhishm! As there is seasonal business in commerce, there is seasonal business at the time of any election. Crores of rupees will be spent in Yamkeshwar constituency in the form of Bugthya, chickens, Fish, various alcoholic drinks and in the form of hard cash. All these things go to people through election agents. I want to become election agent for a national political party that I earn money in this season and I may be happy for next three years till parliamentary election is due.”
 I asked, “Does the political party candidate not know who real political activists in the area are and who are fake activists and the candidate would make you chief area agent?”
Chandi mama answered, “Those who visit constituency regularly they know what is reality but in most of the cases, the political leaders don’t care to visit constituency after election is over. Even the political leaders who visit constituency regularly require an army of cunning agents and candidates pour money on cunning agents than honest agents. By my news appearing in regional news papers, definitely, a political party will bet money on me for becoming me their area election agent and I shall make money for the season.”
     Since, Cahndi mama is my mother’s first cousin’s maternal uncle’s third cousin’s son, I had e to oblige him and I had  to take obligation of my media friends.
                                xxxxxxx           xxx    xxxx    xx   x
      Today, I got a miss call from Chandi mama and I called him. Chandi Mama informed me that he is been appointed chief election agent for Malla Dhangu and hope that he would earn lot of money in the season. 

Editor and publisher’s declaration: All legal cases against the author will be settled amicably in the form of a Khassi Bugthya (Strong he Goat) and rum, whisky depending upon grievance of the case.

Copyright@ Bhishm Kukreti

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1

Samples of Different Dialects of Kumauni Language one of the Indian oldest langauges . Part - 4-5



                          Presented by Bhishm Kukreti on Internet Medium



भाग-४




हिंदी : मैंने स्नान किया

१- पिठौरागढ़-खास की बोली : मैल नाछ

२- गंगोलीहाट की बोली:मैल नाछ

३- बेरीनाग की बोली : मैंलि नांछ

४-अस्कोट की बोली: मैले नयाँ हालिछ

५- थल की बोली :मीले हौड़धोयू

६- लोहाघाट -चम्पावत की बोली : मीले नाछ

७- खासपर्जिया बोली: मैल नाछ


मल्ला ढान्गु ,गंगासलाण ( पौड़ी गढ़वाळ ) की बोली : मि नयाई/नया छौ

मुम्बइया गढ़वाली ; मीन स्नान कौर



भाग ५




हिंदी :वह शहर गया था

१- पिठौरागढ़-खास की बोली :उ बाजार गेछ्यो

२- गंगोलीहाट की बोली: ऊ सहर ग्यो

३- बेरीनाग की बोली :उ शहर ग्यो

४-अस्कोट की बोली:उ बजार झ्यारिथ्यो

५- थल की बोली : ऊ शहर ग्वेछ

६- लोहाघाट -चम्पावत की बोली : उ शहर जारो छ्यो

७- खासपर्जिया बोली: ऊ शहर गोछि



मल्ला ढान्गु ,गंगासलाण ( पौड़ी गढ़वाळ ) की बोली : उ शैर गे/ग्याई छौ

मुम्बइया गढवाळी ; उ शहर गे/ग्याई छौ





Sources

१- पिठौरागढ़-खास की बोली श्री देव चन्द्र चौधरी, पवदेव, पिठौरागढ़ २- गंगोलीहाट की बोली: कु. मुन्नी पंत, पाली , गंगोलीहाट

३-बेरीनाग की बोली: श्री नरेंद्र नाथ पंत , बेरीनाग , श्री जयदेव पंत , बेरीनाग ४-अस्कोट की बोली: दलजीत पाल, खोलीगौं , अस्कोट

५- थल की बोली: श्री गोपीचंद ठाकुर, बरड़ , थल ६- लोहाघाट -चम्पावत की बोली : श्री प्रताप सिंह अधिकारी, लोहाघाट

७- खासपर्जिया बोली: श्रीमती मुन्नी जोशी, मल्ला जोशीखोल़ा, अल्मोड़ा
Refrence: Dr. Bhavani Datt Upreti . 1976 Kumauni Bhasha Ka Addyayan , Smriti Prakashan, 124 Shahara Bag, Allahabad , UP

Published by Kumauni Samiti

3 B Katra , Allahabad

Copyright@ Dr Bhavani Datt Upreti

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1

                                 Garhwali Words are Now being Extinct -8



                                      Presented by Bhishm Kukreti



Source Shri Ramakant Benjwal and Shrimati Vina Bejwal , Garhwali Shabdkosh

छंचर =शनिवार

छंछा = कलंकिनी , चरित्रहीन

छ्न्तोळी =रिंगाळ का छाता

छंवाळ =अवस्था, पीढ़ी

छकटु /छकटो  =मौका , अवसर

छकल्वी =घरों में छोटा मोटा काम कर जीवन बसर करने वाला

छ्क्कू = पेटू

छगटणु = ठगना ,ल़े लेना

छ्छल़ोण/छ्याळणु  =भेद लेना, पूछताछ करना

 छsडु  /छsड़ो = झरना, (s = आधी अ )

छपनवास = छुप जना, लुप्त हो जना

छपड्वड़ी =पर्याप्त

छांगण  =चुनना , बीनना

छारु , छारो = राख

छिर्वणि = कच्चे गूल से रिसता पानी   

छिलबिलू= पतला कपड़ा

छिलडेणु  =छटपटाना

छुचकार = लानत

छुदर, छेपरू = क्षुद्र

छुन्यार  =सेवा, टहल करने वाला

छुंवोदारि = वह स्त्री जो नवजात शिशु को सर्वप्रथम छूती है

छेपरवाती= ओच्चेपन की बातें

छोळया =वह पशु जिसके दूध में वसा अधिक हो

छ्वैणा  = दूध दुहना


 Courtesy:  Shri Ramakant Benjwal and Shrimati Vina Bejwal , Garhwali Shabdkosh

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1

Mangement Guru- 46

प्रबंधन गुरु - 46

                                    पीटर सेंज : अनवरत सिखण वाळ संस्थानू जणगरु


                                      Peter Senge: The Learning Organization Guru                     



(Notes on General management Guru, ,  Managemnt Thinkers and Bright Management Practices,Management Gurus, Marketing management Guru, Human Resourse Development Management Guru, Qaulity Mangement Guru, Operation Managemnt Guru, )

 

                                                             Bhishm Kukreti

                      १९४७ मा अमेरिका म जनम्युं पीटर सेंज , सेनफोर्ड को इंजिनियर च अर पीटर न एम्.आइ.टि.  बिटेन पीएच.डी करी

           पीटर की पोथी  फिफ्थ डिसिप्लिन  छ्पदी पिटरो नाम  प्रबंध विज्ञान मा चमकण बिसे. पीटर न बोली बल संस्थानु तैं रचनात्मक ढंग से अपुण ओर्गेनैजेसन तैं लर्निंग ओर्गेनाइजेसन बणोण चएंद .

 अनवरत सिखण वाळ संस्थानु कुणि पांच बात चयेंदन:



१- सिस्टम की सोच

२- हरेक व्यक्ति मा प्रतिस्पर्धी गुणों तैं बढ़ाण या व्यक्तिगत महारत

३-मेंटल मॉडल

४- सहभागिता वळ दूरदृष्टि

५- टीम धर्मिता


हथ्यार

 पीटर सेंज न लर्निंग ओर्गेनाइजेसन कुणि  हथियारों बारा मा विस्तार से बताई


                            Key Books by Peter Senge



1- The Fifth Disciplne : The Art and Practice of the Learning Organization , 1990

2-The Fifth Disciplne Fieldbook : Strategies and Tools for Building a  Learning Organization


पीटर सेंज तैं भौत स पुरूस्कार मिलेन

Notes on General Management Guru, , Notes on Managemnt Thinkers and Bright Management Practices,Management Gurus, Marketing management Guru, Qaulity Mangement Guru, Operation Managemnt Guru,

Human Resourse Development Management Guru to be continued ......in part 47

 

Copyright@ Bhishm Kukreti

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1

                                                 मध्य हिमालयी  कुमाउनी , गढ़वाली  एवं नेपाली  भाषा-व्याकरण का तुलानाम्त्क अध्ययन 

 

                         (Comparative Study of Grammar of Kumauni, Garhwali and Nepali, Mid Himalayan  Languages )

 

 

                                                                             भीष्म कुकरेती

                                     Bhishm Kukreti


 

                      (इस लेखमाला का उद्देश्य  मध्य हिमालयी कुमाउनी, गढ़वाळी एवम नेपाली भाषाओँ के व्याकरण का शास्त्रीय  पद्धति कृत  अध्ययन  नही है अपितु परदेश में बसे नेपालियों, कुमॉनियों व गढ़वालियों में अपनी भाषा के संरक्षण हेतु प्रेरित करना अधिक है.  मैंने व्याकरण या व्याकरणीय शास्त्र  का कक्षा बारहवीं तक को छोड़ कभी कोई औपचारिक शिक्षा  ग्रहण नही की ना ही मेरा यह विषय/क्षेत्र रहा है. अत: यदि मेरे अध्ययन में शास्त्रीय  त्रुटी मिले तो मुझे सूचित कर दीजियेगा जिससे मै उन त्रुटियों को समुचित  ढंग से सुधार कर लूँगा. वास्तव में मैंने इस लेखमाला को अंग्रेजी में शुरू किया था किन्तु फिर अधिसंख्य पाठकों की दृष्टि से मुझे हिंदी में ही इस लेखमाला को लिखने का निश्चय करना पड़ा . आशा है यह लघु कदम  मेरे उद्देश्य पूर्ति हेतु एक पहल माना जायेगा. मध्य हिमालय की सभी भाषाएँ ध्वन्यात्म्क हैं और  कम्प्यूटर में प्रत्येक भाषा  की विशिष्ठ लिपि न होने से कहीं कहीं सही अक्षर लिखने की दिक्कत अवश्य आती है किन्तु हम कुमाउनी, गढवालियों व नेपालियों को इस परेशानी को दूसरे  ढंग से सुलझानी होगी ना की फोकट की विद्वतापूर्ण बात कर नई लिपि बनाने पर फोकटिया बहस करनी चाहिए. ---- भीष्म कुकरेती )

 

                                         मध्य हिमालयी कुमाउनी , गढ़वाली एवं नेपाली भाषा-व्याकरण का तुलानाम्त्क अध्ययन  भाग -१

                   (Comparative Study of Grammar of Kumauni, Garhwali and Nepali, Mid Himalayan Languages-Part-1 ) 


                                                                            कुमाउनी, गढ़वाळी  व नेपाली भाषा  वर्णमाला व लिपि

 

                                          भाषा शाखा

                            कुमाउनी, गढ़वाली व नेपाली इंडो आर्यन भाषाएँ हैं और अधिकतर भाषा वैज्ञानिकों ने इन तीनो भाषाओँ को ' मध्य हिमालय की 'पहाड़ी ' भाषाएं  कहकर वर्गीकृत  किया है.

                                                                                 लिपि

                   

                                नेपाली, कुमाउनी व गढ़वाली भाषाओँ की लिपि संस्कृत, हिंदी, मराठी , ब्रज, भोजपुरी, मैथली, अवधि,राजस्थानी भाषाओँ  की तरह 'देवनागरी' लिपि है. दसवीं या ग्यारहवीं सदी से पहले नेपाली, कुमाउनी व गढ़वाली भाषाओँ की लिपि ब्राह्मी थी.

                                                                                              वर्णमाला

 

                                   अबोध बंधु बहुगुणा, की 'गढ़वाली व्याकरण की रूप रेखा',  रजनी कुकरेती की 'गढ़वाली भाषा का व्याकरण ', डा.भवानी दत्त उप्रेती की 'कुमाउनी भाषा का अध्ययन ' व बाल कृष्ण बाल की अंग्रेजी पुस्तक ' स्ट्रक्चर ऑफ़ नेपाली  ग्रैमर' के अध्ययन से ज्ञात होता है कि कुछेक अपवाद छोड़ तीनो भाषाओँ की वर्णमाला, , संस्कृत, हिंदी भाषाओँ के अनुसार ही  हैं. 

 
 
                                                                                                कुमाउनी वर्णमाला

 

 डा. उप्रेती लिखते हैं कि कुमाउनी भाषा में १४ स्वर व ३३ व्यंजन हैं तथा २ अर्धस्वर हैं . इनके अतिरिक्त १० खंडेतर  स्वनिम (फोनेमिक  ) हैं

खंडेतर  स्वनिम

कुमाउनी भाषा के स्वर :

ई, इ, ए, एं, ऐ, ऐं, अ, आ , आ , औ, ओ, ओ, उ, ऊ, सभी मूल स्वर हैं . डा उप्रेती के अनुसार ऐ/औ मूल स्वरतव   के साथ साथ संयुक्त स्वर्त्व रूपों के भी प्रतीक हैं 


कुमाउनी भाषा में स्वर मात्राओं का उदहारण

क, का, कि, की, कु, कू , के , कै , को, कौ , कं , क:
 
कुमाउनी भाषाई व्यंजन:

 प्, फ़्, ब्,  भ्,

त्,  थ्, द्, ध् ,

ट्, ठ (अधि) , ड्, ढ (आधा ),

क्,  ख्,  ग् ,  घ्, 

च्, छ (आधा ), ज्,  झ्,   

म्, म्ह, न्, न्ह् , ण (आधा) ,ड (ग्यं ),

र्

ड्, ढ (आधा)

ल्,  ल्ह

श् , ह्     

अर्ध स्वर्     

य्, व्

गढ़वाली व्याकरणवेत्ता   डा. अचलानंद ने डा उप्रेती के इस अध्याय में  चिन्हांकित  किया है कि ऐसा लगता है कुमाउनी में 'स' व्यंजन नही मिलता है .

कुमाउनी में स्वर लिपि हिंदी संस्कृत समान ही है

 श्र, श्री , द्य , , न्य आदि अक्षर  कुमौनि भाषा मे  प्रयोग होते हैं           

                                                 गढ़वाली भाषा वर्णमाला

 

                       जहाँ डा भवानी दत्त उप्रेती ने अपने ग्रन्थ में कुमाउनी वर्णमाला व बाल कृष्ण बाल ने 'स्ट्रक्चर ऑफ़ नेपाली ग्रैमर ' ग्रन्थ में नेपाली वर्णमाला का  विस्तार से निरिक्षण किया है वहीं श्री अबोध बंधु बहुगुणा की पुस्तिका में वर्णमाला का कोई उल्लेख नही है.

श्रीमती रजनी कुकरेती ने अपनी पुस्तक  ' गढ़वाली भाषा का व्याकरण' में वर्णमाला का वर्णन इस प्रकार किया है   

गढ़वाली भाषा के स्वर :

अ, आ, इ, ई, उ, ऊ , (ऋ) , ए, ऐ, ओ, औ , अं, अ:   

गढ़वाली भाषा की  मात्राएँ :

संस्कृत व हिंदी की मत्राए सभी गढ़वाली में हैं ।

गढ़वाली भाषाई स्वर मात्राओं का उदहारण

 क, का, कि, की, कु, कू , के , कै , को, कौ , कं , क:

गढ़वाली की विशिष्ठ मात्राएँ ;

 ~ , उल्टा ' ४'या ^ , 's ' . ( स =आधा अ )

'`'  या  ' ~'  कम्पन का सूचक है जैसे - का ~ळी = लाटी , बो ~लि =कहा

' ^' (उल्टा ४ ) शब्दांत में प्रयोग होता है और विभक्ति विलोपन के कारण अंतिम अक्षर की मात्रा का  विस्तार सूचक है

' s  ' हलन्त अ है और अ +उ मात्राओं का संधि चिन्ह है यथा -- जगSण , बणSण , आदि

गढ़वाली भाषा के व्यंजन :

क, ख, ग, घ, ड.(गं)

च, छ, ज, झ, ञ   

ट, ठ, ड, ढ, ण

त, थ, द,ध, न् , न

 प, फ,  ब, भ, म्, म   

य,र्,  र, ल,  ल (उर्दू कि तरह नीचे बिन्दु वाला ल  ), (हलन्त ) ळ, ळ  व

श ष , स , ह,

अबोध बंधु बहुगुणा का कथन अधिक सटीक है कि ख को ष लिखा जाता था. यानी कि ष वर्ण अक्षर गढ़वाली में नही था. यही कारण है कि पौड़ी गढ़वाल का उदयपुर पट्टी का रिख्यड गाँव वास्तव में   'ऋषयड'   था (ऋषियों का अड्डा).

गढ़वाली भाषा में  संस्कृत, हिंदी , की तरह क्ष , त्र, ज्ञ अक्षर भी प्रयोग किये जाते हैं जिसका उल्लेख श्रीमती कुकरेती ने नही किया है

गढ़वाली  भाषा के हलन्त अक्षर

प्, फ़्, ब्, भ्,
त्, थ्, द्, ध् ,

ट्, ठ (अधि) , ड्, ढ (आधा ),

क्, ख्, ग् , घ्,

च्, छ (आधा ), ज्, झ्,

म्, म्ह, न्, न्ह् , ण (आधा) ,ड (ग्यं ),

र्

ड्, ढ (आधा)

ल्, ल्ह

श् , ह् , स्

अर्ध स्वर्

य्, व्
 
श्र, श्री , द्य , , न्य आदि अक्षर  सभी मध्य हिमालयी भाषाओँ में प्रयोग होते हैं

 

 

                                           नेपाली भाषा वर्णमाला

 

     श्री बाल कृष्ण बाल के अनुसार नेपाली में ११ स्वर व ३३ व्यंजन होते हैं

 नेपाली भाषा के ११ स्वर :

अ, आ, इ, ई, उ, ऊ , (ऋ) , ए, ऐ, ओ, औ

स्वर मात्राएँ

नेपाली मे भी स्वर मत्राएँ संस्कृत कि भांति  प्रयोग की जाती हैं


नेपाली भाषा के स्वर मात्राओं का उदहारण

क, का, कि, की, कु, कू , के , कै , को, कौ , कं , क:
 
 

नेपाली भाषा के ३३  व्यंजन :

 


क, ख, ग, घ,

च, छ, ज, झ,  ञ

ट, ठ, ड, ढ,  ण

त, थ, द,ध, , न

प, फ, ब, भ,  म

य,  र, ल,    व

श ष , स , ह,

 

नेपाली भाषा में भी संस्कृत, हिंदी , की तरह क्ष , त्र, ज्ञ अक्षर प्रयोग किये जाते हैं

 

नेपाली भाषा के हलन्त अक्षर :

प्, फ़्, ब्, भ्,
त्, थ्, द्, ध् ,

ट्, ठ (अधि) , ड्, ढ (आधा ),

क्, ख्, ग् , घ्,

च्, छ (आधा ), ज्, झ्,

म्, म्ह, न्, न्ह् , ण (आधा) ,ड (ग्यं ),

र्

ड्, ढ (आधा)

ल्, ल्ह

श् , ह्

अर्ध स्वर्

य्, व्


श्र, श्री , द्य , , न्य आदि अक्षर नेपाली मे भी  प्रयोग होते हैं

                               

 

                        कुमाउनी, गढ़वाली व नेपाली भाषाओं  में  विसर्ग


विसर्ग का चिन्ह : है . प्राय यह देखा गया है कि नेपाली. गढ़वाली व कुमाउनी सभी भाषाओँ में विसर्ग : बहुत कम स्थानों में प्रयोग होता है. नेपाली, कुमाउनियों ,गढ़वालियों के हिंदी साहित्य से अत्त्याधिक संसर्ग से विसर्ग : का प्रचलन भी बध गया है . हाँ गढवाल, कुमाओं में संस्कृत ज्ञान्ता ब्राह्मणों की भाषा में संस्कृत प्रभाव के कारण विसर्ग : का प्रयोग यदा कदा होता था.   बाल कृष्ण बाल जी ने नेपाली भाषा के सम्बन्ध में लिखा है कि प्राय: बोलते समय विसर्ग की उपेक्षा की जाती है . कुमाउनी व गढ़वाली भाषा में भी  बोलते समय विसर्ग की उपेक्षा की जाती है .

                                                         गढ़वाली ,  कुमाउनी, व नेपाली भाषाओं में  हलन्त चिन्ह  का प्रयोग     

 मध्य हिमालय की सभी भाषाओं व इनकी सभी उपभषाओं मे हलन्त अक्षरों  का प्रयोग अत्यावश्यक है। हलन्त चिणः ` है जो अक्षरों  के नीचे लगता है जैसे

प्, फ़्, ब्, भ्,
त्, थ्, द्, ध् , 

ट्, ठ (अधि) , ड्, ढ (आधा ), 

क्, ख्, ग् , घ्,

च्, छ (आधा ), ज्, झ्,

म्, म्ह, न्, न्ह् , ण (आधा) ,ड (ग्यं ),

र्

ड्, ढ (आधा)

ल्, ल्ह

श् , ह्

अर्ध स्वर्

य्, व्

इसके अतिरिक्त आर्या जैसे शब्द मे हलन्त र् को उपर लिखा जाता है ।

 

 

                                       अर्धचन्द्रविन्दु व  अनुस्वर  /सिरविन्दु /मुंडोविंद्वा/मुंड ~विंद्वा 

 

यद्यपि  अर्धचन्द्र विन्दु व अनुस्वर विन्दु का प्रयोग संस्कृत सिद्धांतो के अनुरूप ही उचित है , किन्तु देखा गया है कि गढ़वाळी व कुमाउनी साहित्य में अर्धचन्द्र व अनुस्वर विन्दु में कुछ विशेष सावधानी नही वरती जाती है.नेपाली भाषा में भी अर्ध चन्द्र विन्दु व अनुस्वरविन्दु का प्रयोग नियम अस्थिर ही हैं . डा उप्रेती ने कुमाउनी व्याकरण में अनुस्वर व दीर्घ  अनुस्वरों की समुचित व्याख्या की है यथा गौंत ऊँ, ऊं ,श्युंड़ो (अर्ध्चंद्र विन्दु  )     

 उद्धरण :

चाँद, अर्धचन्द्र विन्दु

चंद - अनुस्वर विन्दु

 

                                                     विराम चिन्ह एवम अन्य चिन्ह

                         गढ़वाली के प्राचिन साहित्य व गावों  मे  पाए गए  मन्त्र साहित्य के अध्ययन से पता चलता है कि  प्राचीन काल  मे विराम चिन्हों का प्रयोग कम ही होता था. आज मध्य हिमालय की तीनो भाषाओं मे हिन्दी, अंग्रेजी के सभी विराम चिन्ह प्रयोग मे आते हैं व कम्प्युटर उपयोग से तो अंग्रेजी के विराम चिन्ह प्रयोग करना तर्कसंगत व अनिवार्य भी हो गया है .

I = चार विराम

.  = चार विराम

, कौमा

" " इन्वर्टेड कौमा

! संबोधन सूचक चिन्ह

? प्रश्न वाचक चिन्ह;

= बराबर

; सेमीकोलन

: विस्तार सूचक

( ), { }, [ ]   कोष्ठ

*  अर्थात्मक/दिसा मूलक चिन्ह

/अथवा चिन्ह

< तुलना में कम

> तुलना में  अधिक 

/  स्लैश 

मुख्यत : प्रयोग होते हैं 


संदर्भ् :

१- अबोध बंधु  बहुगुणा , १९६० , गढ़वाली व्याकरण की रूप रेखा, गढ़वाल साहित्य मंडल , दिल्ली

२- बाल कृष्ण बाल , स्ट्रक्चर ऑफ़  नेपाली   ग्रैमर , मदन पुरूस्कार, पुस्तकालय , नेपाल

३- भवानी दत्त उप्रेती , १९७६, कुमाउनी भाषा  अध्ययन, कुमाउनी समिति, इलाहाबाद

४- रजनी कुकरेती, २०१०, गढ़वाली भाषा का व्याकरण,  विनसर पब्लिशिंग कं. . 


शेष मध्य हिमालयी कुमाउनी , गढ़वाली एवं नेपाली भाषा-व्याकरण का तुलानाम्त्क अध्ययन  भाग - २ में .....

 Comparative Study of Grammar of Kumauni, Garhwali and Nepali, Mid Himalayan Languages to be continued ..Part-2 


 

. @ मध्य हिमालयी भाषा संरक्षण समिति

 

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1
In Boozy Mood
                                              Living in Seastead   

                                                Bhishm Kukreti

                   My friend,  staying in a sky tower in south Mumbai called me for ‘Matimari’ l cocktail party.  In his personal dream-laboratory equipped with ultra latest gadgets, the big LED TV screen was on and the screen was showing unusual structures into the ocean.
              Making Thai rice whisky ‘Lao-Khao’ pegs for both of us he said, “We shall be shifting to Seasteading cities very soon.”
         I asked after gulping the whole ‘Lao-Khao’ peg, “What  ...Seasteading ..?”
               Gulping the drink, he explained by showing some structure on LED screen,      “Seasteading colonies mean that cities on the ocean.” 
               I asked, “You mean -the floating cities or Metros on the high sea.”
          Making  two  small pegs of Ghanaian Ashanti palm wine , my friend explained, “Yes! These cities will be like on the biggest ever giant cruise liners. “ 
  Gulping Ghanaian African palm wine peg,   I jumped and said,” Oh! Then Indian will have tens of metros on Indian oceans built by in the name of MNCs by money siphoned through Swiss banks and Mauritius by our own Indian businessmen.”
            Making Brazilian Caipirinha pegs, my friend shouted,” Oh! No way! There won’t be any governments ruling these metros or cities. These sea floating cities will be built on no man’s land site of each ocean. The basic idea behind living in ocean based colonies is that we ultra rich class has our own government, our own rules fit for making us richer and richer and taxes would not be levied on us for spending our hard money earned   on comforting the poor people.”
  Knocking down the Caipirinha peg, I asked, “Is it possible to have metros on seas?”
          Making Tej peg an Ethiopian drink, my friend answered, “Yes!  The idea of living on Ocean Sea is coming true. Theil Seasteading institute is working day and night that very soon; ultra rich people live in the ocean cities of their own. “
  Hurriedly gulping the Tej an Ethiopian peg, I asked,” Will it not legal problems from governments all over the world?”            Making a Politin an Ireland’s traditional alcoholic beverage, the  friend explained, “my dearest friend! The Theil Seasteading Institute is studying country wise territorial laws and international laws. Hundred of law experts are working on the hassles making ocean cities out of any government laws.”
         Enjoying the Irish drink, I showed my apprehension, “What about all those technical aspects of cities on the sea?”
   Making a Hungarian Palinka drink, my friend explained, ‘Sir! You have already toured on large maritime structure as giant cruise liners hosting thousands of guests on lengthy voyage. Then there are hundreds of off shore oil platforms providing floating accommodation to a large work force. There is constructed sea fort in Britain’s coast called Sealand built at the time of Second World War. No doubt! These sea floating structures are very small in terms of cities where, we ultra rich will live. However, these structures are the base of three types of sea floating metro cities. “
         Finishing my Palinka , I showed my interest, “  Are there many types of models for sea floating cities ?”
  Making a Japanese cocktail  peg of Nigori, Nama and Shochu and explaining models through LED TV , my friend elucidated me, “ At present , there are three major models – Ship shaped structure, barge like forms based on pontoons and off shore platforms used in oil exploration. Now, you may see on TV screen that enthusiasts drew wide range of designs for Seasteads.”
  Gulping the Japanese cocktail, I asked, “Do you believe that you will see floating cities on the seas in your life?’
 Combining Pulque, Mezcal and Tequila Mxican drinks together and offering me too, he said, “Well! If I can’t see those Seasteadings come true, my son will live there. We rich people invest for future and not for today.”

Copyright@ Bhishm Kukreti

 
 


 
 
 
 

 

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1
                        Garhwali words, now  being Extinct -9



                            Presented by Bhishm Kukreti




Source Shri Ramakant Benjwal and Shrimati Vina Benjwal , Garhwali Shabdkosh


जनक = बैलों या घोड़ो के गले की माला

जंकरू /जौंळया= जुड़वां  बच्चे

जंगजगु/जंगजगो   = मोती वुधि वाला , सुस्त

जंगार =गधेरों में जांघ तक गहरे पानी में लाठी के सहारे पाने के अन्दर अन्दर ही पैरो को सरकाकर चलना

जंगारी =जालीदार झोला

जंतणु = जोड़ना, पृथक हुए अवयवों  को जोड़ना

जन्दा= ताला

जजलाट  =कम्पन, हिलना, भय से अचानक काम्पना

जड़जड़कार= सुखी, कठोर 

जड़जडो/जड़जडू  =सुखा, कठोर, जडो से मजबूत हुई

जणगरु/ जणगरो= विद्वान्, विशेषग्य

जणदारु, जणदारो   = पैदा करने वाला, पिता

जतय = नर भैंसा

जद्यों= जै देव , राजवंश और कुलीन वंस वालों के लिए अभिवादन.

जनीत = भोज में आमंत्रित लोग

जफ्फा/जफ्फी = मजबूत पकड़

जबराण  = भूस्खलन के बाद पत्थरों से भरी जगह

जमरकिट्टा = वस्तु को गहराई में मजबूती से गढ़ने का कार्य

जळकामुंडी =छिपकर बार बार देखने की प्रक्रिया

जळगड्ड= झीना , पारदर्शी

जवाती = जौ की पत्तियां

जवातु = जौ का आटा

जान्ठी=  लाठी

जाखू = रोशनदान

जाकारू = बुद्धिहीन

जाजरया = पथरीला

जाबु = जानवरों का पंजा

झिंगरेण = गुस्सा  होंना

जिळका = गेंहूँ /धान आदि की कटाई के बाद बचे जड़ें

जुड़खु  = रस्सी

जुळक्या =चंचल 

जोंगड़ो =छोटे बच्चों को रखने की टोकरी

जोबरू = मिट्टी या कठ की परोठी

जोबा = याक


Courtesy: Shri Ramakant Benjwal and Shrimati Vina Benjwal , Garhwali Shabdkosh, Vinsar Publishing co. Dehradun 

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1


 

                गढ़वाळी भाषौ गितांग, कवि, चाबोडया लिख्वार, स्वांगकार , फिल्मकार पाराशर गौड़ दगड़ी भीष्म कुकरेतीS लिखाभेंट



(सवालों  का जबाब देंण से पैली मी आपकी कलम, आपकी सोच,व आप थै धन्यबाद  देंन्दू  की आप जै तरह से अपणी दोध बोली की बढ़ोतरी, व उथान का वास्ता रात-दिन एक कोरी कि वी थै हर तरह से संघर्ष  कना छा वो अपणा आप माँ एक उदाहरण च. ! नतमस्तक आप का वास्ता !आपल भेंट बार्ता  का माध्यम से मैसे कुछ सवाल पुछिनि त, मी कोशिश करुलू कु उकु जबाब देसकुलू !-Parashar Gaud
 
भीष्म कुकरेती को  : आप कविता क्षेत्र मा किलै ऐन ?
पाराशर गौड़ को जबाब : जबाब  च  आण पड़ी ! वेक भे द्वी कारण छी ! एक .. ६० का दशक माँ राजधानी ( देहली) माँ  कबिता करनी  त दूर  लोग अपणी बोली भाषा माँ छुई या बात करद भी शर्मंदा छा ! ई बात मैथी चुभी  बस तब  मैं न अपणा  आप से बोली कि आज से मी गड्वाली बोली कि ज्वा  भी   बिधा हो वेमा ही आम करलु अर लिखुलू !  दुसुरु .. वे समय पर जू लिखदा भी छा  त उ का वास्ता कवी एनु मंच नि चो कि जैम एकी वो अपणी कबिता बाची सकी ,सुने सकी !तब मैंन  एक  निमाणी याने छवटी कोशिश करेकी उका वास्ता एक मंच तयार कैरी  उकी कबिता सुणी आर अपणी सुनेनी ई तरह से कबिता का छेत्रमाँ आनु हवे !  आप थै एक बात औरी बतै  दयु कि मी कबि से पैली मी ,  मेरी पछ्यान एक गीतकार का रूप माँ च ! ६० का दशक माँ मेरा कई गीत दिली के आल इंडिया रेडियो  से प्रसारित ह्वेनी  !
 
भीष्म कुकरेती को सवाल: आपकी कविता पर कौं कौं कवियुं प्रभाव च ?
 पाराशर गौड़ को जबाब ; मेरी  कबितायो पर कई भी कबि वेकि कबिता कु केकु प्रभाव नी च और ना ही राई,  मेरी  किबता  मेरी सोच अर भावों कि अभिब्यक्ति हुदीन ! हां  मी एक कबि से जरुर प्रभावित छो अर वो छी मेरा गडवाल का कालिदास  याने स्वर्गीय  कन्हिया  लाल डंडरियालजी  ! वी मैथी किबता का फीलड माँ लेनी  ! असल्मा उनै मी थै कबिता लिखन सिखाए !
 
भीष्म कुकरेती को सवाल:  आपका लेखन मा भौतिक वातावरण याने लिखनो टेबल, खुर्सी, पेन, इकुलास, आदि को कथगा महत्व च ? 


पाराशर गौड़ को जबाब: कबिता  यु सब चीजू कि मोताज नी हुन्दी ! कबिता बनाइये नी जादी ! कैभी चीज थै बनाणा का वास्ता  चीजुकी जरूरत हुन्द उदारण का वास्ता जनकी मकान बनाणा वास्ता गारू माटु ठुंगा लकड़ी छेनी  आदि कि आवश्यकता  हुन्द  युका बिना वो पूरी नी हवे सकद जबकि कबिता  माँ ना त  कवी कुर्सी   टेबल  जनी चीज  जरूरत  नी हुन्दी !  वेंम  त भावों कि आवश्यकता  जरूरत हुन्द  !  अर भावों   थै,  ना त समय  ,नत कै इक्लुवंस क़ी  ना कै भोतिक सुख सुबिधो क़ी कवी जरूरत हुन्द ! उत कै भी  समय /कै भी जगह माँ ये जान्द ! 
 
भीष्म कुकरेती को सवाल: आप पेन से लिख्दान या पेन्सिल से या कम्पुटर मा ? कन टाइप का कागज़ आप तैं सूट करदन मतबल कनु कागज आप तैं कविता लिखण मा माफिक आन्दन?
 पाराशर गौड़ को जबाब: कबिता  का भाव जब आन्दीन,  त ,  तब  जवा भी चीज समणी आन्द बस वेमै लिखन बैठ जादू  सवाल: जब आप अपण डेस्क या टेबले से दूर रौंदा अर क्वी विषय दिमाग मा ऐ जाओ त क्या आप क्वी नॉट बुक दगड मा रखदां ? अक्सर  इनुत नी  हुन्द  पर अगर कभी  एनु  ह्वेजा त,  मी वे समय जू भी चीज याने पेपर उपलब्ध हवा वे माँ उ पंग्त्यु थै लेखी देन्दु ! फिर   जब कभी  मौका  मिल्द त वी गीत या कविता थै पूरी करी देन्दु  ! न पेंशन अर कागज़ मी थै ज्यादा बालू लगद  बादम  कम्प्यूटर माँ लेखी वे थै  रखी देन्दु  !
 भीष्म कुकरेती को   सवाल: जब आप अपण डेस्क या टेबले से दूर रौंदा अर क्वी विषय दिमाग मा ऐ जाओ त क्या आप क्वी नॉट बुक दगड मा रखदां ?

पाराशर गौड़ को जबाब:  अक्सर  इनुत नी  हुन्द  पर अगर कभी  एनु  ह्वेजा त,  मी वे समय जू भी चीज याने पेपर उपलब्ध हवा वे माँ उ पंग्त्यु थै लेखी देन्दु ! फिर   जब कभी  मौका  मिल्द त वी गीत या कविता  थैपूरी करी देन्दु  !
 

सवाल: जब आप अपण डेस्क या टेबले से दूर रौंदा अर क्वी विषय दिमाग मा ऐ जाओ त क्या आप क्वी नॉट बुक दगड मा रखदां ?   

सवाल: माना की कैबरी आप का दिमाग मा क्वी खास विचार ऐ जवान अर वै बगत आप उन विचारूं तैं लेखी नि सकद्वां त आप पर क्या बितदी ? अर फिर क्या करदा ?
 
भीष्म कुकरेती कोसवाल: आप अपण कविता तैं कथगा दें रिवाइज  करदां ?

 पाराशर गौड़ को जबाब: जतका बगत मी उई थै  पडदू  ! 
 

भीष्म कुकरेती को सवाल: क्या कबि आपन कविता वर्कशॉप क बारा मा बि स्वाच? नई छिंवाळ तैं गढवाळी कविता गढ़णो को प्रासिक्ष्ण बारा मा क्या हूण चएंद /

 पाराशर गौड़ को जबाब: आपल बहुत ही अहम सवाल  उठाई  जू साहितिक द्रष्टि से बहुत ही मत्वा पूर्ण  च !  अगर इनु हवे जा या करेजा  त इसे द्वी बात हवे सक्दं  एक त भाषा थै एक सबल  मिलालू और साथ ही साथ

  लेखक थै  कबिता का तत्वा  भी पता लागला जैसे वेकि कबिता माँ ससकता  येजाली !नया   कबिऊ  थै  चैद की उ गड्वाली का अचा कबियु थै पड़ींन  ! उ के रचना पर फोकास करी ! एसे  उ थै

  कई  बात पता लागली जन्की ,  किब्ता क्या हुन्द  वेकि रचना कन करी जान्द ! सब्दो आर भाह्वो  कु ताल मेल l क्न्क्वे बठाये जान्द आदि आदि ! 

भीष्म कुकरेती को सवाल : आपन कविता गढ़णो बान क्वी औपचारिक (formal ) प्रशिक्षण ल़े च ?

पाराशर गौड़ को जबाब: सच बोलू त ना ...! वे बेर अक़ल की कमी छे अर नहीं इतका साधन मौजूद छाया  जेकू लाभ तब हम ले सकदा छा जातक आज छन  !

भीष्म कुकरेती को सवाल: हिंदी साहित्यिक आलोचना से आप की कवितौं या कवित्व पर क्या प्रभौ च . क्वी उदहारण ?

पाराशर गौड़ को जबाब: बहुत असर पडद ! पता लगाद की हम क्या छा लिखना ! क्या जू लिखुच वो कबिता का माध्यम से सम सामय्की च की ना !क्या वो अपना संदेश देना माँ कामयाब हवे  या ना !


 भीष्म कुकरेती को सवाल : आप का कवित्व जीवन मा रचनात्मक सुखो बि आई होलो त वै रचनात्मक सुखा तैं ख़तम करणों आपन क्या कौर ?

पाराशर गौड़ को जबाब:  क ना बल्कि के बार इनु  हवे जान्द ! ताज उदाहरण युच की अभी पट ८ महीना से कलम व भाव  द्वी नदारद छन ! कपाल रग ड णु  छो पर  मजाल च  जू एक भी हर्फ आनु हो !

 मूड ही नि बनुनु च ! यु मूड भी बडू उत्कू घस्सा च ! एजात इजा,   नि औ त,  नि आ !         


भीष्म कुकरेती को सवाल: कविता घड़याण मा, गंठयाण मा , रिवाइज करण मा इकुलास की जरुरत आप तैं कथगा हूंद ?

पाराशर गौड़ को जबाब:  इत्गा भी नि पुड्दी पर हां पर जब भाव आदन त तब एकुल्वास की जरूरत  पुड्दी च  !
 

भीष्म कुकरेती को सवाल : इकुलास मा जाण या इकुलासी मनोगति से आपक पारिवारिक जीवन या सामाजिक जीवन पर क्या फ़रक पोडद ?
 
 पाराशर गौड़ को जबाब:  इत्गा बोल्या भी न हवा मी अभी की २४ घंटा कबिता माँ ही उलझयु रों! हां जय दिन या नोबत आइजली  तब दिखला !

भीष्म कुकरेती को इकुलासी मनोगति से आपक काम (कार्यालय ) पर कथगा फ़रक पोडद
 
 पाराशर गौड़ को जबाब: बिभाधन  त हवे जान्द  कभी कबि   


भीष्म कुकरेती को सवाल: कबि इन हूंद आप एक कविता क बान क्वी पंगती लिख्दां पं फिर वो पंगती वीं कविता मा प्रयोग नि
 
करदा त फिर वूं पंगत्यूं क्या कर्द्वां ?

पाराशर गौड़ को जबाब अक्सर ...मेरा साथ इनी हुन्द  यत वा पकती कई कुणमाँ छन  अपनी बारी की जग्वाल माँ या फिर हर्चे जदन  कागजू  का बीच !

भीष्म कुकरेती को सवाल : जब कबि आप सीण इ वाळ हवेल्या या सियाँ रैल्या अर चट चटाक से क्वी कविता लैन/विषय आदि मन मा ऐ जाओ त क्या करदवां ?
 
 उठी चट से कगाज माँ उतारी देनु !


भीष्म कुकरेती को सवाल: आप को को शब्दकोश अपण दगड रख्दां ?
 
  पाराशर गौड़ को जबाब: ना

 
भीष्म कुकरेती को सवाल: हिंदी आलोचना तैं क्या बराबर बांचणा रौंदवां ?
 
 पाराशर गौड़ को जबाब: ना 

भीष्म कुकरेती को सवाल : गढवाळी समालोचना से बि आपको कवित्व पर फ़रक पोडद ?
 
पाराशर गौड़ को जबाब:  बहुत हरक पडद! जन मिल बोली की तब तक पत ही नि लगुद की क्या ल्याख अर जू ल्याख भी च  वो कख तक ठीक च !

भीष्म कुकरेती को   सवाल: भारत मा गैर हिंदी भाषाओं वर्तमान काव्य की जानकारी बान आप क्या करदवां ? या, आप यां से बेफिक्र रौंदवां
 
पाराशर गौड़ को जबाब: पैली त पता नि छो अर नहीं रूचि छे लेकिन जब से नेट से जुड़ा त तब से अब अन्य बोली भासयु  थै पडन की रूचि जगी उका बरम समझन की अकाल एगे !


 भीष्म कुकरेती को सवाल : अंग्रेजी मा वर्तमान काव्य की जानकारी बान क्या करदवां आप?
 
  पाराशर गौड़ को जबाब: नेट व लायब्रेरी माँ जेकी वे का बारामा पडदा !


भीष्म कुकरेती को सवाल: भैर देसूं गैर अंगरेजी क वर्तमान साहित्य की जानकारी क बान क्या करदवां ?

 पाराशर गौड़ को जबाब ग्रुप व संस्था  से जुड्की वेक बरमा जानकारी लीना की कोशिश रै द !
भीष्म कुकरेती को सवाल: आपन बचपन मा को को वाद्य यंत्र बजैन ?
 
पाराशर गौड़ को जबाब:  पिपरी  वो पताकी !

भीष्म कुकरेती को सवाल: आप संस्कृत , हिंदी, अंग्रेजी, भारतीय भाषाओँ क, होरी भासों क कौं कौं कवितौं क अनुवाद गढवाळी मा करण चैल्या ?       

 पाराशर गौड़ को जबाब:  जरुर !

 

Wait for another Garhwali creative's views on his creative Craft and Craftsmanship ..

Copyright@ Bhishm Kukreti




 
 


 

 

Bhishma Kukreti

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 18,808
  • Karma: +22/-1

Mangement Guru- 47

  प्रबंधन गुरु - 47

                                       आदम स्मिथ : राजनैतिक  अर्थशास्त्रौ  बुबा जी                                   

                                   

                          Adam Smith: Father of Politcal Economics



(Notes on General management Guru, , Managemnt Thinkers and Bright Management Practices,Management Gurus, Marketing management Guru, Human Resourse Development Management Guru, Qaulity Mangement Guru, Operation Managemnt Guru, )

 

                                                     Bhishm Kukreti



                    आदम स्मिथ (१७२३-१७९०) अपण जमानो भौत बड़ो  दार्शनिक, आचरण सिखंदर,अर अर्थशास्त्री छौ. आदम स्मिथ को जनम ब्रिटेन मा ह्व़े छौ अर स्मिथ न ग्लासगो, कैम्ब्रिज वी.वी. मा पढ़े कार . पैथर आदम स्मिथ न ग्लासगो वी.वी मा पढ़ाई बि च. जवान बुसिलेस ड्यूक तैं सिखौणो बान अदम स्मिथ न ड्यूकS  दगड  यूरोपो  जातरा बि कार. 

                     अआदम स्मिथ तैं फ्री इकोनोमी क बुबा जी या आधुनिक अर्थशास्त्रौ बुबा जी बुले जांद. 

आदम का कुछ ण्या सिद्धांत :

१- आदम्युं तैं बगैर दबाबौ  (सरकार  आदि) काम करण दिए जाओ त लोक बेहतर समाज बणे सकदन

२- व्यक्ति क आतंरिक स्वार्थ आखिर मा समाजौ  काम आन्द

३- सबी मनिख एक्सनी पैदा होन्दन या मनिख एकी च.

आदम स्मिथ न श्रम मा जाती (डिविजन)  की बात करी छे ज्वा पैथर मसीन युग मा सही साबित ह्व़े की श्रमिकों मा काम को हिसाब से विभाजन हो न चयेंद

अदाम का फ्री मार्केट का सिद्धांत आज बि उथगा इ काम का लगदन जु वैका ज्युंदी कामौ   छया .



                                Books by Adam Smith



1- The Theory of Moral Sentiments , 1763

2- The Wealth of Nations,  published after his death in other forms/titles



Notes on General Management Guru, , Notes on Managemnt Thinkers and Bright Management Practices,Management Gurus, Marketing management Guru, Qaulity Mangement Guru, Operation Managemnt Guru,

Human Resourse Development Management Guru to be continued ......in part 48

 

Copyright@ Bhishm Kukreti

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22