• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti

     Sudarshan Shah offering Promissory Note to his Cook in 1811

Whereabouts of Sudarshan Shah during Gurkha/Gorkha Rule -9

             Anglo Nepalese War with   Reference to Gurkha Rule over Uttarakhand & Himachal -44
History of Gorkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) -163   
             History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -686

                          By: Bhishma Kukreti (A History Student)


निर्वासित राजकुमार सुदर्शन शाह द्वारा 25 गते माघ 1867  ( जनवरी 1811 ) अपने रसोइये हीरामणि को लिखा धर्मपत्र
          श्रीबद्रीनाथजी हीरामणि , रस्वाला को  आगे ये बगत पर ईश्वर न हमारी जान बचाई जो इतना फ़ौज का बीच मा हम यकेलौ न फते पाइ आज दिन हम अपणा राज मा होन्दा त तोईकु ज्यूला जागीरे देंदा जा माफक तु हमारा साथ नेकनामी करिरही सो ये वास्ता तोइकु दोसरो भी धर्मपत्र लेखिदिने की जैवगत पर परमेश्वर हमकु राज देलो तैवगत पर तेरी अछी पर्वर्स करणि तेरा घर को विश्वास रखणो जै रसोया तु रखलो सो हमन मंजुर करणो हौरूकी  हजार रुपयों का जरीवाना का कसूरदार को कसूर भी माफ़ करणो हौरूकी नजर का हजार तेरा घर का ५ बराबर मानणो जो ज्युला जागीरे तोइको दियेली जो खिजमत तेरा जुमा करेली ताँका बीच हमन धैं हमारी साषा संतान न कैन भी अमिथ्या नि करणि तेरी साषा आस औलाद तक यो धर्म मानणो सौ बोलणी १ लेषणी बराबर होन्द राजौ का धरम छन जवान इमान १ होन्द जो कुई ये धर्मकु नि मानला वो धैं ऊँका पितर नरग जाला ये लोक परलोक माँ अपणा धर्म तैं हारा होला सपेदी मा स्याई गेरीक बेमानी करणी कुलाधमु को काम छ तोइन भि जनि नेकनामी आज तौं करे तनि अब भि करणि अपणि नौकरी मां मौजूद रहणो हमारो साथ नि छोड़णो सम्बत १८६७ का माघ २५ गते मुकाम भाषुवाला मा यो दूसरौ धर्मपत्र तोईकु दिन्यो शुभ।

ष =ख
( डा शिव प्रसाद डबराल , उत्तरराखण्ड का इतिहास भाग -५ , पृष्ठ ३७५ )
Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 8/8/2015
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued... Part -687
*** History of Gorkha/Gurkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) to be continued in next chapter 

(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX                    Reference

Atkinson E.T., 1884, 1886, Gazetteer of Himalayan Districts ...
Hamilton F.B. 1819, An Account of Kingdom of Nepal and the territories
Colnol Kirkpatrik 1811, An Account of Kingdom of Nepal
Dr S.P Dabral, Uttarakhand ka Itihas part 5, Veer Gatha Press, Dogadda
Bandana Rai, 2009 Gorkhas,: The Warrior Race
Krishna Rai Aryal, 1975, Monarchy in Making Nepal, Shanti Sadan, Giridhara, Nepal
I.R.Aryan and T.P. Dhungyal, 1975, A New History of Nepal , Voice of Nepal
L.K Pradhan, Thapa Politics:
Gorkhavansavali, Kashi, Bikram Samvat 2021 
Derek J. Waller, The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia page 172-173
B. D. Pande, Kumaon ka Itihas
Balchandra Sharma, Nepal ko Aitihasik Rup Rekha
Chaudhari , Anglo  –Nepalese Relations
Pande, Vasudha , Compares Histriographical Traditions of Gorkha Rule in Nepal and Kumaon
Pradhan , Kumar, 1991, The Gorkha Conquests , Oxford University  Press
Minyan Govrdhan Singh , History of Himachal Pradesh
A.P Coleman, 1999, A Special Corps
Captain Thomas Smith, 1852,Narrative of a Five Years Residence at Nepal Vol.1
Maula Ram/Mola Ram  , Ranbahadurchandrika and Garhrajvanshkavya
J B Fraser , Asiatic Research
Shyam Ganguli, Doon Rediscovered
Minyan Prem Singh, Guldast Tabarikh Koh Tihri Garhwal
Patiram Garhwal , Ancient and Modern
Tara Datt Gairola, Parvtiy Sanskriti
John Premble, Invasion of Nepal
Chitranjan Nepali, Bhimsen Thapa aur Tatkalin Nepal
Sanwal, Nepal and East India Company
Nagendra kr Singh, Refugee to Ruler
Saxena, Historical papers related to Kumaon

XXX
History Gurkha /Gorkha Rule over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand; Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; Sirmour Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; Kangara Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; Baghat Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Tehri Garhwal, Champawat Kumaon, Uttarakhand; Punar Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Uttarkashi Garhwal, Bageshwar Kumaon, Uttarakhand;  Nahan Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Dehradun Garhwal, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand; History Himachal; 
Nepal Itihas, Garhwal Itihas, Kumaon Itihas, Himachal Itihas;  Gurkha/Gorkha ka Kumaon par  Adhikar Itihas , Gurkha/Gorkha Garhwal par Shasan Itihas;  Gurkha/Gorkha Rule in Kumaon, Garhwal Uttarakhand; History Gurkha/Gorkha  Rule in Himachal,



Bhishma Kukreti

          Rise and Fall of Saka and Pahlavas with reference to History of Haridwar, Bijnor and Saharanpur

                        हरिद्वार , बिजनौर सहारनपुर इतिहास संदर्भ में भारत  पर शक -पह्लव अधिकार

            Ancient  History of Haridwar, History Bijnor,   Saharanpur History  Part  -  158                   
                                                हरिद्वार इतिहास ,  बिजनौर  इतिहास , सहारनपुर   इतिहास  -आदिकाल से सन 1947 तक-भाग - 158                   


                                               इतिहास विद्यार्थी ::: भीष्म कुकरेती

                                             शक राजा मोग
    मेनान्द्र की मृत्यु पश्चात बहुत सी ठकुरायियों ने अपने को स्वतंत्र घोषित कर लिया अथवा नाममात्र की अधीनता के नाम पर क्षेत्रीय प्रशासक स्वयं राज करने लगे।  पूर्व में कुणिंद , औदुंबर , यौधेय  आदि ने अपने को स्वतंत्र घोषित कर दिया था।  यवन ठकुराइयों में कलह भी बढ़ गया और मेनान्द्र वंशजों का राज अति क्षीण अवस्था में पंहुच गया था।
             115 BC के करीब घुमन्तु शक जाती की अनेक टोलियां भारत के पश्चिम मैदानों व पश्चिम हिमालय की पहाड़ियों के ढलानों में बस गयीं थीं।
                         कुछ टोलियां सिंधु घाटी की दक्षिणी उपत्यका में बस गईं थीं।  इन टोलियों में एक नायक मोग क्षहरात जाती का बड़ा योद्धा हुआ। उसने बहुत कम समय में यवन ठकुराइयों को जीतकर सिंधु नदी की घाटियों पर अधिकार कर लिया और उसका राज्य गांधार से सिन्धुनदी की निचली उपत्यका तक व वर्तमान बलोचिस्तान से लेकर झेलम के पश्चमी तट तक पंहुच गया।
झेलम से पूर्व मानेन्द्र के वंशजों का राज था और आगे पूर्व में औदुंबर , औयध , कुणिंद स्वतंत्र जनपद थे। 
                                       मथुरा विजय
  मोग ने मेनान्द्र के वंशजों से बिना लड़े ही सिंधु घाटी से होते हुए सौराष्ट्र  अधिकार कर लिया. और 60 BC के करीब मथुरा तथा पडोसी देस भी जीत लिए।
  मोग ने अपने अभियान हेतु वही मार्ग  दिमित्र के पुत्र अपोलोदास ने अपनाया था।
        मोग ने भरुकच्छ के बंदरगाह पर अधिकार कर लिया और इस बंदरगाह से उज्जयनी होकर मथुरा  जाने वाले मार्ग पर भी उसका अधिकार हो गया।
             मोग ने झेलम के पश्चिम , भरुकच्छ , सौराष्ट्र , अवन्ति , मथुरा पर अधिकार करने के बाद पूर्व में यवन वंशी राज्य , औदुम्बर , यौधेय और कुणिंद राज्यों को घेरने की व्यूह रचना शुरू की।
मोग की ब्यूहरचना से यवन राज्यों व औदुम्बर , यौधेय और कुणिंद राज्योंपर घोर संकट आन पड़ा था। 
                   



संदर्भ
डा डबराल , उत्तराखंड का इतिहास भाग ३ -
स्मिथ - अर्ली हिस्ट्री ऑफ इण्डिया

Copyright@ Bhishma Kukreti  Mumbai, India 8/8/2015

   History of Haridwar, Bijnor, Saharanpur  to be continued Part  --159
हरिद्वार,  बिजनौर , सहारनपुर का आदिकाल से सन 1947 तक इतिहास  to be continued -भाग -159
संदर्भ
डा डबराल , उत्तराखंड का इतिहास भाग ३ -
स्मिथ - अर्ली हिस्ट्री ऑफ इण्डिया       Rise and Fall of Saka and Pahlavas, Ancient History of Kankhal, Haridwar, Uttarakhand ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient History of Har ki Paidi Haridwar, Uttarakhand ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient History of Jwalapur Haridwar, Uttarakhand ;   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient  History of Telpura Haridwar, Uttarakhand  ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient  History of Sakrauda Haridwar, Uttarakhand ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient  History of Bhagwanpur Haridwar, Uttarakhand ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient   History of Roorkee, Haridwar, Uttarakhand  ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient  History of Jhabarera Haridwar, Uttarakhand  ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient History of Manglaur Haridwar, Uttarakhand ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient  History of Laksar; Haridwar, Uttarakhand ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,    Ancient History of Sultanpur,  Haridwar, Uttarakhand ;   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient  History of Pathri Haridwar, Uttarakhand ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,    Ancient History of Landhaur Haridwar, Uttarakhand ; Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient History of Bahdarabad, Uttarakhand ; Haridwar;    Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   History of Narsan Haridwar, Uttarakhand ;   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient History of Bijnor;   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient  History of Nazibabad Bijnor ;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient History of Saharanpur;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Rise and Fall of Saka and Pahlavas, Ancient  History of Nakur , Saharanpur;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient   History of Deoband, Saharanpur;   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient  History of Badhsharbaugh , Saharanpur;  Rise and Fall of Saka and Pahlavas,  Ancient Saharanpur History,   Rise and Fall of Saka and Pahlavas,   Ancient Bijnor History;
कनखल , हरिद्वार का इतिहास ; तेलपुरा , हरिद्वार का इतिहास ; सकरौदा ,  हरिद्वार का इतिहास ; भगवानपुर , हरिद्वार का इतिहास ;रुड़की ,हरिद्वार का इतिहास ; झाब्रेरा हरिद्वार का इतिहास ; मंगलौर हरिद्वार का इतिहास ;लक्सर हरिद्वार का इतिहास ;सुल्तानपुर ,हरिद्वार का इतिहास ;पाथरी , हरिद्वार का इतिहास ; बहदराबाद , हरिद्वार का इतिहास ; लंढौर , हरिद्वार का इतिहास ;बिजनौर इतिहास; नगीना ,  बिजनौर इतिहास; नजीबाबाद , नूरपुर , बिजनौर इतिहास;सहारनपुर इतिहास;  Haridwar Itihas, Bijnor Itihas, Saharanpur Itihas
                     :=============  स्वच्छ भारत !  स्वच्छ भारत ! बुद्धिमान भारत =============:

--

Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor , Beggars for Propaganda  ;  Garhwali Literature Comedy Skits   , Beggars for Propaganda  ; Garhwali Literature  Satire  , Beggars for Propaganda  ;  Garhwali Wit Literature , Beggars for Propaganda   ;  Garhwali Sarcasm Literature  , Beggars for Propaganda  ;  Garhwali Skits Literature  , Beggars for Propaganda ;  Garhwali Vyangya   , Beggars for Propaganda  ;  Garhwali Hasya , Beggars for Propaganda


                    चिरयौवना भुंदरा बौ भिखारण  किलै बणन चाणि  च ?


                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती



चिरसुन्दरी भुंदरा बौ -ये सुंदरा सूण !

मि -अरे ये बौ।  तू कख छे मीन त्यार लैंड लैन पर फोन ट्राई कार।

चिरयौवना भुंदरा बौ -औ मि देहरादून अयुं छौं।

मि -यु ठीक नी च हाँ , जवान छोरी देहरादून सरीका शहर मा हो।  पता च उख नारायण दत्त जी बि रौंदन।

चिर कांत कामिनी भुंदरा बौ -अरे सुंदरा , मि मजाकौ मूड मा नि छौं।

मि -हैं तो ?

चिर प्रफुलित भुंदरा बौ -मि आज गंभीर मूड मा छौं।

मि -गंभीर ? क्या क्वी बीमार च ?

भुंदरा बौ -ना रे ना।  मि असल मा मेकअप का सामान खरीदणो देहरादून अयुं छौं।

मि -हैं ! ये बौ क्या काण्ड लगाणि छे ?  तू अर मेकअप ? त्वे तै मेकअप की जरूरत ? क्या भैजि दुसर ब्यावक सुचणा छन ?

भुंदरा बौ -अरे त्यार बि ना।  फोकट मा दिमाग लगांदि तू। मेकअपक सामान सुंदर दिख्याणो  ना गंदो दिख्याणो बान चयेणु च।

मि -हैं ? शेरनी  बिल्ली बणन चाणि च ? बाघणी  स्याळण  बणन चाणि  च ? राहुल गांधी नरेंद्र मोदी बणन चाणु च ?

अमीर भुंदरा बौ -हाँ बुबा।  इन बता भिखारन बणनो बान क्या सामान चयेंद ? मीन भिखारन बणनाइ ।

मि -हैं ? पर गांव मा कैन नि बवाल कि त्यार दिवाला निकळ गे।

भुंदरा बौ -अरे सवाल नि कौर बिंडी।  तू सिरफ़ इन बता कि भिखारन बणनो बान क्या क्या सामान चयेंद ?

मि -चिरीं फटीं धोती कि गंदु सि पेटीकोट बि दिखे जावो , गंदो सि बिलोज , नाक आँख , गिच से लाळ चुवो टी भौत बढ़िया , नाक  से नकधारा, आँख से कुछ पीप , कटोरा , कटोरा मा दस दस का नोट , अर शकल जरा काळी कलूटी सि  ...
भुंदरा बौ -ठीक ठीक च मीन यु सब सामन खरीद याल अर मेकअप बिचण वाळन सचमुच की भिखारन से बि मिलवै दे तो वींन कुछ टिप्स बि देन।  भौत कॉपरेटिव हूंदन  हाँ भिखारिन।

मि -यां पर तू भिखारन बणन किलै चाणि छे ?

भुंदरा बौ -अरे बाबा पापी पेट का सवाल च।  अच्छी नौकरी च भिखारिन कु।

मि -नौकरी भिखारिन की ?

भुंदरा बौ -हाँ नौकरी मा तनखा बि मीललि  अर भीख मा जु बि मीलल  सो बोनस।

मि -ये बौ तू क्या बुनि छे मेरी तो समज मा नी आणि च।

भुंदरा बौ -अरे मीन सरकारी नौकरी कुण अप्लाई करणाइ।  भिखारिन की नौकरी। सरकारी भिखारन !

मि -सरकारी भिखारन ?
भुंदरा बौ -हाँ सरकारी भिखारन।

मि - सरकार अब भिखारण्यूं तै अप्वाइंट करणि च ?

भुंदरा बौ -हां अब सरकार तै ऑफिसियल ब्यगर्स चयेणा छन।

मि -क्यांक बान ? किलै ? सरकारौ मंगत्यौं से क्या काम ?

भुंदरा बौ -अरे क्या च सरकार जु काम करणि च ना अर अपण कामौ बखरबान टीवी , समाचार पत्रों से करणी च तो लोगुं पर वांक फरक नी पड़णु च।  लोग समजणा इ नि छन कि मोदी सरकार कुछ करणी बि च।   

मि -हाँ त भाजपा का कार्यकर्ताऊं कर्तव्य च कि वु सरकारों काम तै जनता तै बतावन कि सरकार जनहित मा क्या क्या काम करणि वह।

भुंदरा बौ -अरे एक तो भाजपा वळ बि कॉंग्रेसी कार्यकर्ता जन ह्वे गेन।  वूंक सुचण च कि अब हमारी सरकार च तो कार्यकर्ताओं तै आराम करण चयेंद। सरकारी दाल का कार्यकर्ताओं तै जनता का बीच जाणै जरूरत नी च अर फिर   ... 

मि -अर फिर क्या ?
भुंदरा बौ -फिर भाजपा का कार्यकर्ताओं तै बि कुछ पता नी लगणु च कि सरकार क्या काम करणि च तो सरकार स्वयं ही अपण कामौ प्रोपेगेंडा भिखार्युं जरिये कराण चाणि च।

मि -तो अब भिखारी सरकारी प्रोपेगेंडा कारल ?

भुंदरा बौ -हाँ तीन हजार प्रशिक्षित भिखारी सरा भारत मा घूम घूमिक, ट्रेन मा , बस मा , गली गली जैक , गाँव गाँव भटकिक , गाणा गैक , थाळी बजैक , कटोरा फोड़िक लोगुं तै बताल कि मोदी सरकारन जनहित मा क्या काम कार अर अग्वाड़ी क्या काम कारली।

मि -हाँ विचार तो बढ़िया च।  बिलकुल अभिनव विचार , इन्नोवेटिव स्ट्रेटेजी , नई रणनीति।

भुंदरा बौ -चूँकि अब भाजपा का अकर्यकर्ता गौल जन अळगसी ह्वे गेन तो हम भिखारियों की फ़ौज हरेक भारतीय तै बताली कि 'अच्छे दिन अ गए हैं ' 'और आगे हौर बी अच्छे दिन आएंगे '।

मि -एक बात बतादि कि तीमा या सूचना कखन आयी ?

भुंदरा बौ -मीन नेट पर टाइम्स ऑफ इण्डिया की न्यूज पौढ़। Govt. to Now Train 3000Beggars to Sing Songs of Praise for Their Policies .

मि -एक मिनट जरा मी बि टाइम्स ऑफ इण्डिया चेक करदु कि क्या न्यूज च ?
भुंदरा बौ -हाँ हाँ चार तारीकौ सम्पादकीय लेख च।
मि -औ।  हाँ न्यूज तो छ पर   ...
भुंदरा बौ - तो ? क्या पर ?
मि - न्यूज का साथ साथ लिख्युं च Just /Jest
भुंदरा बौ - मतलब ?
मि - मतलब यु सम्पादकीय प्रहसन समपदकीय च।
भुंदरा बौ - हैं कन काण्ड लगिन ? अब तो टाइम्स सरीखा पेपर बि पाठ्कुं दगड़ मजाक करण मिसे गे ?


9/8  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language  , Beggars for Propaganda  ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature  , Beggars for Propaganda  ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature  , Beggars for Propaganda  ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature , Beggars for Propaganda ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature  , Beggars for Propaganda  ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature  , Beggars for Propaganda  ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature   , Beggars for Propaganda   ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  , Beggars for Propaganda  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature  , Beggars for Propaganda ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature , Beggars for Propaganda   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal  , Beggars for Propaganda ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  , Beggars for Propaganda  ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  , Beggars for Propaganda  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  , Beggars for Propaganda ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  , Beggars for Propaganda  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   , Beggars for Propaganda ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  , Beggars for Propaganda  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal  , Beggars for Propaganda ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar , Beggars for Propaganda    ;
Garhwali Vyangya ; Garhwali Hasya  ;  Garhwali skits   ; Garhwali short Skits , Garhwali Comedy Skits  , Humorous Skits in Garhwali , Wit Garhwali Skits 

                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत! 

Bhishma Kukreti

       King Designated Sudarshan Shah Meeting Hearsay

Whereabouts of King Designated Sudarshan Shah during Gurkha/Gorkha Rule -10

             Anglo Nepalese War with   Reference to Gurkha Rule over Uttarakhand & Himachal -45
History of Gorkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) -164   
             History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -687

                          By: Bhishma Kukreti (A History Student)

                    King Designated Sudarshan Shah met captain Hearsay at Anjanighat near Kankhal with Harsha Dev Joshi in 1811. Sudarshan Shah briefed Hearsay about repression of Gurkha in Kumaun, Garhwal and Himachal. Hearsay had been to Kumaon and Garhwal for two three times. Hearsay was anxious to dispatch Gurkhas from Kumaon, Garhwal. Hearsay heard Harshdev and Sudarshan Shah patiently.
        Sudarshan Shah showed papers (orders) of Emperor Aurangzeb given to late Garhwal King about the Jagir of Chandighat region and Dehradun. In fact, British had already appointed Hearsay as Jagirdar (Chieftain) of Chandighat.
                 Hearsay was habitual of buying weird materials and letters. Hearsay bought those orders from Sudarshan. Hearsay offered Sudarshan Shah some cash, food articles and 1000 Kacha Beegha land of Hara. Hearsay advised the both to come to Barely. 
                   Hara Land
Hara is not Harrawala near Doiwala as the Jagir of Hearsay was in Chandi Pargana of Haridwar east of Ganga. Hearsay was also Jagirdar of a land near Barely. According to Hearsay Hara was the ruin of big brick fort. Hearsay supposed that Hara Fort was built by Suleman Shikoh. It was aid that Garhwal King kept Suleman Shikoh in Hara Fort and handed over here to Aurangzeb. Aurangzeb offered land of Chandighat and Dehradun to Garhwal in award for handing over Suleman by Garhwal King. However, the sayings of Hearsay do not fit with historical aspects as Suleman Shikoh was captured in Shrinagar by King Medanishah.
There is aplace called Khara near Kankhal. The land is plain. Perhaps Sudarshan Shah used the land for agriculture to look after his family. There are ruins of Fort in Khara region.  In later stage Sudarshan Shah offered some area to his fellow Kriparam (Mmayram). Later on Forest department took land from Mayaram. Dr Dabral suggested that Khara and Hara are two names for one place. Most probably Hearsay offred that land to Sudarshan Shah and later on Sudarshan Shah handed over the land to his Panda Kriparam.

*English Mutiny Records Kumaon, Political Papers received Series- 1
*8saksena, Historical Paper related to Kumaon 
Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 9/8/2015
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued... Part -688
*** History of Gorkha/Gurkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) to be continued in next chapter 

(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX                    Reference

Atkinson E.T., 1884, 1886, Gazetteer of Himalayan Districts ...
Hamilton F.B. 1819, An Account of Kingdom of Nepal and the territories
Colnol Kirkpatrik 1811, An Account of Kingdom of Nepal
Dr S.P Dabral, Uttarakhand ka Itihas part 5, Veer Gatha Press, Dogadda
Bandana Rai, 2009 Gorkhas,: The Warrior Race
Krishna Rai Aryal, 1975, Monarchy in Making Nepal, Shanti Sadan, Giridhara, Nepal
I.R.Aryan and T.P. Dhungyal, 1975, A New History of Nepal , Voice of Nepal
L.K Pradhan, Thapa Politics:
Gorkhavansavali, Kashi, Bikram Samvat 2021 
Derek J. Waller, The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia page 172-173
B. D. Pande, Kumaon ka Itihas
Balchandra Sharma, Nepal ko Aitihasik Rup Rekha
Chaudhari , Anglo  –Nepalese Relations
Pande, Vasudha , Compares Histriographical Traditions of Gorkha Rule in Nepal and Kumaon
Pradhan , Kumar, 1991, The Gorkha Conquests , Oxford University  Press
Minyan Govrdhan Singh , History of Himachal Pradesh
A.P Coleman, 1999, A Special Corps
Captain Thomas Smith, 1852,Narrative of a Five Years Residence at Nepal Vol.1
Maula Ram/Mola Ram  , Ranbahadurchandrika and Garhrajvanshkavya
J B Fraser , Asiatic Research
Shyam Ganguli, Doon Rediscovered
Minyan Prem Singh, Guldast Tabarikh Koh Tihri Garhwal
Patiram Garhwal , Ancient and Modern
Tara Datt Gairola, Parvtiy Sanskriti
John Premble, Invasion of Nepal
Chitranjan Nepali, Bhimsen Thapa aur Tatkalin Nepal
Sanwal, Nepal and East India Company
Nagendra kr Singh, Refugee to Ruler
Saxena, Historical papers related to Kumaon

XXX
History Gurkha /Gorkha Rule over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand; Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; Sirmour Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; Kangara Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; Baghat Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Tehri Garhwal, Champawat Kumaon, Uttarakhand; Punar Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Uttarkashi Garhwal, Bageshwar Kumaon, Uttarakhand;  Nahan Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Dehradun Garhwal, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand; History Himachal; 
Nepal Itihas, Garhwal Itihas, Kumaon Itihas, Himachal Itihas;  Gurkha/Gorkha ka Kumaon par  Adhikar Itihas , Gurkha/Gorkha Garhwal par Shasan Itihas;  Gurkha/Gorkha Rule in Kumaon, Garhwal Uttarakhand; History Gurkha/Gorkha  Rule in Himachal,





Bhishma Kukreti

           Kshatraps , Satrapa of Mathura with reference History of Haridwar,  Bijnor,   Saharanpur

                                        मथुरा के क्षत्रप और हरिद्वार ,  बिजनौर  , सहारनपुर   इतिहास

                Ancient  History of Haridwar, History Bijnor,   Saharanpur History  Part  -  159                   
                                                हरिद्वार इतिहास ,  बिजनौर  इतिहास , सहारनपुर   इतिहास  -आदिकाल से सन 1947 तक-भाग - 159                   


                                               इतिहास विद्यार्थी ::: भीष्म कुकरेती
           मोग ने अपने साम्राज्य को शासन सुविधा हेतु तक्षशिला , मथुरा और सौराष्ट्र -अवन्ति की क्षत्रपियों में बनता था।  इन पर महक्ष्ट्रप अपने पुत्रों या संबंधियों को क्षत्रप घोषित करते ठे. महक्ष्ट्रप की मृत्यु उपरान्त क्षत्रप ही महाक्षत्रप बनता था।
                   58 BC में मोग की मथुरा में मृत्यु होने पर क्षत्रप हगाम ने स्वतंत्रता घोषित कर दी और राजा बन बैठा।  हगाम अपने पुत्र हगान सहायता से राज करने लगा।
  हगम की मृत्यु के बाद उसका पुत्र  हगान मथुरा का महाक्षत्रप बना।
      शिलालेखों व मुद्राओं से अब तक नौ महाक्षत्रपों के नाम प्राप्त हुए हैं -
हगाम
हगान
रंजुबल
सोदास
तरनदास
भरनदास
शिवघोष
शिवदत्त
   मथुरा के क्षत्रपों का संबंध पश्चमी क्षत्रपों के साथ रहा था।
  मथुरा के प्रारम्भिक क्षत्रपों ने नाम पर्सियन नाम थे किन्तु धीरे धीरे ये नाम भारतीय हो गए।
मथुरा के क्षत्रपों के राज्य कल पर विद्वानों ने एका नही है।  मथुरा क्षत्रपों के राजयकाल कुषाण नरेश विम के राजयकाल में समाप्त हो गया था।
मथुरा क्षत्रपों का राजयकाल 60 BC से 80 BC तक माना जाता है (स्मिथ , अर्ली हिस्ट्री ऑफ इण्डिया ).
       




Copyright@ Bhishma Kukreti  Mumbai, India 9/8/2015

   History of Haridwar, Bijnor, Saharanpur  to be continued Part  --159
हरिद्वार,  बिजनौर , सहारनपुर का आदिकाल से सन 1947 तक इतिहास  to be continued -भाग -159

      Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient History of Kankhal, Haridwar, Uttarakhand ; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient History of Har ki Paidi Haridwar, Uttarakhand ;   Kshatraps , Satrapa of Mathura , Ancient History of Jwalapur Haridwar, Uttarakhand ;Kshatraps , Satrapa of Mathura ,    Ancient  History of Telpura Haridwar, Uttarakhand  ; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient  History of Sakrauda Haridwar, Uttarakhand ;Kshatraps , Satrapa of Mathura ,    Ancient  History of Bhagwanpur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient   History of Roorkee, Haridwar, Uttarakhand  ;  Kshatraps , Satrapa of Mathura , Ancient  History of Jhabarera Haridwar, Uttarakhand  ;   Ancient History of Manglaur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient  History of Laksar; Haridwar, Uttarakhand ;  Kshatraps , Satrapa of Mathura ,    Ancient History of Sultanpur,  Haridwar, Uttarakhand ; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,     Ancient  History of Pathri Haridwar, Uttarakhand ;    Kshatraps , Satrapa of Mathura , Ancient History of Landhaur Haridwar, Uttarakhand ; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient History of Bahdarabad, Uttarakhand ; Haridwar;  Kshatraps , Satrapa of Mathura ,     History of Narsan Haridwar, Uttarakhand ; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,    Ancient History of Bijnor;    Kshatraps , Satrapa of Mathura , Ancient  History of Nazibabad Bijnor ;   Kshatraps , Satrapa of Mathura , Ancient History of Saharanpur; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient  History of Nakur , Saharanpur;  Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient   History of Deoband, Saharanpur; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,     Ancient  History of Badhsharbaugh , Kshatraps , Satrapa of Mathura , Saharanpur; Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient Saharanpur History,  Kshatraps , Satrapa of Mathura ,   Ancient Bijnor History;
कनखल , हरिद्वार का इतिहास ; तेलपुरा , हरिद्वार का इतिहास ; सकरौदा ,  हरिद्वार का इतिहास ; भगवानपुर , हरिद्वार का इतिहास ;रुड़की ,हरिद्वार का इतिहास ; झाब्रेरा हरिद्वार का इतिहास ; मंगलौर हरिद्वार का इतिहास ;लक्सर हरिद्वार का इतिहास ;सुल्तानपुर ,हरिद्वार का इतिहास ;पाथरी , हरिद्वार का इतिहास ; बहदराबाद , हरिद्वार का इतिहास ; लंढौर , हरिद्वार का इतिहास ;बिजनौर इतिहास; नगीना ,  बिजनौर इतिहास; नजीबाबाद , नूरपुर , बिजनौर इतिहास;सहारनपुर इतिहास;  Haridwar Itihas, Bijnor Itihas, Saharanpur Itihas
                     :=============  स्वच्छ भारत !  स्वच्छ भारत ! बुद्धिमान भारत ==========


Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor  , Demography Changes ;  Garhwali Literature Comedy Skits  , Demographic Changes   ; Garhwali Literature  Satire  , Demography Changes ;  Garhwali Wit Literature  , Demography Changes ;  Garhwali Sarcasm Literature  , Demography Changes ;  Garhwali Skits Literature  , Demography Changes ;  Garhwali Vyangya  , Demography Changes   ;  Garhwali Hasya , Demography Changes


                   

                      भुंदरा बौ बिट्टू  खोज मा इनै उनै किलै  डबखणि होलि   ?

                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती


मि -ये बौ

चिरसुंदरी भुंदरा बौ -सुणा !

मि -चलती क्या खंडाला ?

चिर यौवना भुंदरा बौ -अपणी छौनी तै लीजा खंडाला।

मि -क्या बात ? आज मूड खराब च ?

कांत कामिनी भुंदरा बौ -अरे इथगा डबखूंगी तो मूड खराब इ होगा कि ना ?

मि -तू डबखणी छे ? क्या बुनि छे ?
भुंदरा बौ -हाँ आज सुबेर से पांच गां पतड़ेन मीन। अर छटों तरफ जाणु छौं। 

मि -हैं क्या ह्वे गे ? जगरी की खोज मा गाँव गाँव जाणि छे ? अजकाल गढ़वाळम  जगरी मिलदा नि होला त ?

भुंदरा बौ -ना रै सुंदरा ना।

मि -त पुछेरुं बि अकाळ पोड्युं च गाउँ मा , पुछेर ?

भुंदरा बौ -ना भै ना।

मि -त ल्वार तमोटों खोज ?

भुंदरा बौ -अरे जब खेती पाती नी च त ल्वार तमोटों क्यांकि खोज ?

मि -त त मे सरीखा द्यूरौ खोज ?
भुंदरा बौ -अरे ना भै।

मि -तो डाक्टर , साक्टर ?

भुंदरा बौ -अरे डाक्टर साकटरों  बान कोटद्वार जाँदा हम।  इख गाउंमा डाक्टरुं  क्या काम ?

मि -तो फिर गाँव गाँव ? क्या तीन दीक्षा तो नि लि याल ?

भुंदरा बौ -मि त दीक्षा ले बि ल्योलु त्वे सरीखा द्यूर मि तैं साधवी रणि द्याला ?

मि -त बता तो सै कि ह्वाइ क्या च ? क्यंकि खोज ?

भुंदरा बौ -अरे वु भुतकला जोर नीन ?

मि -हाँ वा दादि।  क्या बीमार च ?
भुंदरा बौ -लुचड़ आणु च ऊँ कुण ? क्या सुंदर छन।

मि -हाँ तो ?

भुंदरा बौ -दिल्ली मा ऊंकी बेटी क बेटी  च चार सालुं कि।

मि -हाँ हाँ पता च। शकुंतला फूफू।

भुंदरा बौ -त क्या ह्वाइ कि शकुंतला फुफ्या सासु  बीमार छन  तो चार पांच मैना कुण वूं फुफ्या सासुन अपण चार  सालुं बेटी इख भेजी दे। वींक नाम च सूजी, दिल्ली मा नामुँ बि अकाळ पोड़ि गे।  सूजी !

मि -औ त भुतकला दादि नातण पळणि च ?

भुंदरा बौ -हाँ।

मि -फिर ?
भुंदरा बौ -फिर क्या द्वी दिन बिटेन सूजी रुणि च।

मि -तब्यत खराब ?

भुंदरा बौ -ना ना।  बस बिट्टू बिट्टू की रट लगाईं च वीं सूजी  की।  रात  दिन रुंद रुंद बुलणि च -बिट्टू बिट्टू।

मि -बिट्टू की रट ?

भुंदरा बौ -दिल्ली फोन करिक  पूछ तो पता चल कि जब बी सूजी तै अपण हम उमर बच्चों दगड़ खिलणै इच्छा हूंदी तो वा बुल्दी - बिट्टू , बिट्टू।

मि -वौ त सूजी दगड्या -दगड्याण्युं   कुण बिट्टू बोल्दि। अर बीस पच्चीस दिन से वीं तै क्वी हम उमर बच्चा नि मीलेन तो वा बिट्टू बिट्टू करिक चिल्लाणि च।

भुंदरा बौ -हाँ सूजी तै हमउमर दगड्या दगड्याणि चयेणी छन।  अर द्वी दिन बिटेन रुणि च बस कि बिट्टू , बिट्टू।

मि -तो ?
भुंदरा बौ -अरे हमर गां मा मनिखूं  बच्चा तो राइ दूर घुघत्युं बच्चा बि नि छन तो वींकुण कखन बिट्टू लाण।

मि -हाँ बच्चा क्या जवान बि नि छन। 

भुंदरा बौ -तो मि सूजी तै लेकि पल्ली गौं ग्यों।  उख डक्खुकी बेटी अम्बाला बटे अपण बेटी लेक आयीं छे। पर उख जैक पता च कि वा ब्याळि वापस अम्बाला चल गे।

मि -फिर ?

भुंदरा बौ -फिर मीन सूण कि धरपुर्या गौं मा एक नेपाळी का  तीन सालै नौन च तो मि सूजी तै लेकि धरपुर्या गौं ग्यों।  तो उख पता चौल कि चूँकि ईख बच्चा नीन तो वै नेपाळीन अपण बच्चा नेपाल भेजी दे कि ऊख तो बच्चा बच्चों दगड़ रालो।

मि -फिर ?

भुंदरा बौ -फिर मीन सूण कि गदनपोरो गांव मा एक बंगाला देसी मजदूरो द्वी छुट छुट  बच्चा छन। मि गदनपोरो गौं ग्यों तो पता चौल वै बंग्लादेसीन अपण बच्चा पढ़णो कोटद्वार अपण स्याळीम भेजी देनि। 

मि -फिर ?
भुंदरा बौ -फिर क्या।  मै  पता चौल  कि उखड़ गौं मा एक मोची की  एक तीन सालौ बेटी च।  मि दौड़ दौड़ीक उखड़ गौं ग्यों तो उख बि वैन बच्चा नि हूण से अपणी बच्ची नजीबाबाद रिस्तेदारुंक इख भेजी दे।

मि -अब ?

भुंदरा बौ - छयों गां मा बच्चा -बच्ची मिल गे त ठीक निथर    ...

मि -निथर ?
भुंदरा बौ -निथर क्या ? भुतकला जोर अर मि सूजी तै लेकि भोळ कोटद्वार जौंला अर क्या ? सूजी  तै हमउमर बच्चा तो मिलाणि पोड़ल कि ना ? इख गावुं मा ना सै शहरूं मा सै !

10/8  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language  , Demography Changes ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature  , Demography Changes ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature , Demography Changes   ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature , Demography Changes ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature  , Demography Changes ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature  , Demography Changes ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature , Demography Changes , Demography Changes    ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature , Demography Changes   ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  , Demography Changes ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature  , Demography Changes ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   , Demography Changes ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal  , Demography Changes ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  , Demography Changes ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  , Demography Changes ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  , Demography Changes ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  , Demography Changes ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   , Demography Changes ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  , Demography Changes ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal , Demography Changes ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar   , Demography Changes   ;
Garhwali Vyangya ; Garhwali Hasya  ;  Garhwali skits   ; Garhwali short Skits , Garhwali Comedy Skits  , Humorous Skits in Garhwali , Wit Garhwali Skits 

                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत! 

Bhishma Kukreti

    King Sudarshan Shah Selling Chandi Pargana

Whereabouts of King Designated Sudarshan Shah during Gurkha/Gorkha Rule -11

             Anglo Nepalese War with   Reference to Gurkha Rule over Uttarakhand & Himachal -46
History of Gorkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) -165   
             History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -688

                          By: Bhishma Kukreti (A History Student)
                   After getting money from Hearsay, Sudarshan Shah could improve standard of living for his family. After a few months of getting money from Hearsay, King Sudarshan Shah reached barely for meeting Hearsay.
Sudarshan Shah the Garhwal King in exile sold the Chandi Pargana and Doon to Hearsay with orders of Aurangzeb to Prithvipati Shah or so on 22nd June 1811 for Rs 3005. Hearsay had already paid some money in advance to Sudarshan Shah.
             Huge Pears described those orders of Muhammad Shah, Aurangzeb and Alammeer. However, Huge Pears seems be wrong in describing the names of Mughal emperors. Full Name of Aurangzeb was Abdul Muzaffar Muhidden Muhammad Aurangzeb Bahadur Alammeer. Hearsay might have taken those orders as from three Emperors.
When the Chandi Pargana Sales Deed paper was written Harsh Dev Joshi was not present.

    Authenticity of Translation of Chandi Pargana Sales Deeds

Huge Pears (The Hearsay papers) translated the deeds but the translations have many mistakes. Therefore the historians as Dr Dabral show their apprehension about authenticity of translation of Sales deeds of Chandi Pargana.
1-The names of father and forefathers of Sudarshan Shah were wrong.
2-Hearsay wrote a letter to Rous in 1822 about Sudarshan Shah selling Doon region to him for Rs 1200. However, Huge did not  mention about 1200 for Doon region.
There are mistakes in The translation of Deeds done by Huge.


*English Mutiny Records Kumaon, Political Papers received Series- 1
*8saksena, Historical Paper related to Kumaon 
Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 10/8/2015
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued... Part -689
*** History of Gorkha/Gurkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) to be continued in next chapter 

(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX                    Reference

Atkinson E.T., 1884, 1886, Gazetteer of Himalayan Districts ...
Hamilton F.B. 1819, An Account of Kingdom of Nepal and the territories
Colnol Kirkpatrik 1811, An Account of Kingdom of Nepal
Dr S.P Dabral, Uttarakhand ka Itihas part 5, Veer Gatha Press, Dogadda
Bandana Rai, 2009 Gorkhas,: The Warrior Race
Krishna Rai Aryal, 1975, Monarchy in Making Nepal, Shanti Sadan, Giridhara, Nepal
I.R.Aryan and T.P. Dhungyal, 1975, A New History of Nepal , Voice of Nepal
L.K Pradhan, Thapa Politics:
Gorkhavansavali, Kashi, Bikram Samvat 2021 
Derek J. Waller, The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia page 172-173
B. D. Pande, Kumaon ka Itihas
Balchandra Sharma, Nepal ko Aitihasik Rup Rekha
Chaudhari , Anglo  –Nepalese Relations
Pande, Vasudha , Compares Histriographical Traditions of Gorkha Rule in Nepal and Kumaon
Pradhan , Kumar, 1991, The Gorkha Conquests , Oxford University  Press
Minyan Govrdhan Singh , History of Himachal Pradesh
A.P Coleman, 1999, A Special Corps
Captain Thomas Smith, 1852,Narrative of a Five Years Residence at Nepal Vol.1
Maula Ram/Mola Ram  , Ranbahadurchandrika and Garhrajvanshkavya
J B Fraser , Asiatic Research
Shyam Ganguli, Doon Rediscovered
Minyan Prem Singh, Guldast Tabarikh Koh Tihri Garhwal
Patiram Garhwal , Ancient and Modern
Tara Datt Gairola, Parvtiy Sanskriti
John Premble, Invasion of Nepal
Chitranjan Nepali, Bhimsen Thapa aur Tatkalin Nepal
Sanwal, Nepal and East India Company
Nagendra kr Singh, Refugee to Ruler
Saxena, Historical papers related to Kumaon

XXX
History Gurkha /Gorkha Rule over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand; Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; Sirmour Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; Kangara Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; Baghat Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Tehri Garhwal, Champawat Kumaon, Uttarakhand; Punar Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Uttarkashi Garhwal, Bageshwar Kumaon, Uttarakhand;  Nahan Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Dehradun Garhwal, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand; History Himachal; 
Nepal Itihas, Garhwal Itihas, Kumaon Itihas, Himachal Itihas;  Gurkha/Gorkha ka Kumaon par  Adhikar Itihas , Gurkha/Gorkha Garhwal par Shasan Itihas;  Gurkha/Gorkha Rule in Kumaon, Garhwal Uttarakhand; History Gurkha/Gorkha  Rule in Himachal,


Bhishma Kukreti

                   End of Kuninda Kingdom after Indo-Scythian Entry in West India
       
                               कुणिंद जनपद की समाप्ति -हरिद्वार  ,  बिजनौर   , सहारनपुर  इतिहास


                      Ancient  History of Haridwar, History Bijnor,   Saharanpur History  Part  -  160                   
                                                हरिद्वार इतिहास ,  बिजनौर  इतिहास , सहारनपुर   इतिहास  -आदिकाल से सन 1947 तक-भाग -   160                 


                                               इतिहास विद्यार्थी ::: भीष्म कुकरेती

        मथुरा में शक्तिशाली शक क्षत्रप राज्य स्थापन के बाद कुणिंद जनपद का भी उत्पतन हो गया था।  कुणिंद नरेश अमोधभूति की 60 BC के पश्चात कुणिंद जनपद का ह्रास हुआ और इसी समय मथुरा में शक साम्राज्य शुरू हुआ।       
कुलिंद जनपदा में स्रुघ्न समृद्ध शहर था और स्रुघ्न मथुरा व पूर्व में सभी समृद्ध शहरों से अच्छी सड़कों द्वारा जुड़ा था व यमुना तट पर घाट/पटन  होने से कुलिंद /कुणिंद राज्य एक महत्वपूर राज्य था।
         भरुकच्छ से अवन्ति , मथुरा  अधिकार होने के बाद यह स्वाभाविक था कि समृद्ध व्यापारिक मार्ग पर अधिकार हेतु शक स्रुघ्न पर अधिकार करते। 60 BC के आस पास शक राजाओं ने स्रुघ्न को हथिया लिया था या स्रुघ्न के पास वाले क्षेत्र से कुलिंद। कुणिंद राज्य में छापामारी करते थे।

                                       शक मुद्राएं
      अमोधभूति की मुद्राएं 60 BC तक मिलती हैं।  उसके पश्चात शक मुद्राएं मिलतीं हैं।  शक मुद्राएं कुलिंद /कुणिंद मुद्राओं के अनुकरण थे।  इसका अर्थ निकलता है कि शक राजा ने कुणिंद /कुलिंद क्षेत्र के पष्चिमी पर अधिकार कर लिया था (एलन -कैटलॉग ऑफ दि क्वाइन्स ऑफ एन्सिएंट इंडिया )।
                        परवर्ती कुलिंद /कुणिंद की मुद्राएं अल्मोड़ा से प्राप्त हुयी हैं और पश्चिम से इन राजाओं  मुद्रा नही मिलीं है।  अतः निसंदेह 60 के बाद स्रुघ्न व निकटवर्ती क्षेत्र में शक क्षत्रपों का अधिकार हो चूका था और शायद सहारनपुर ,  हरिद्वार , बिजनौर के पुरे क्षेत्र या कुछ क्षेत्र शक राज्य के अंतर्गत आ  चुके थे। कुणिंद /कुलिंद वंशी राजाओं के पास अल्मोड़ा व निकटवर्ती क्षेत्र शक आक्रान्ताओं से बचने का एकमात्र विकल्प रह गया था।




Copyright@ Bhishma Kukreti  Mumbai, India 10/8/2015

   History of Haridwar, Bijnor, Saharanpur  to be continued Part  --161
हरिद्वार,  बिजनौर , सहारनपुर का आदिकाल से सन 1947 तक इतिहास  to be continued -भाग -161

   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient History of Kankhal, Haridwar, Uttarakhand ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient History of Har ki Paidi Haridwar, Uttarakhand ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient History of Jwalapur Haridwar, Uttarakhand ; End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,    Ancient  History of Telpura Haridwar, Uttarakhand  ;  End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient  History of Sakrauda Haridwar, Uttarakhand ; End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,    Ancient  History of Bhagwanpur Haridwar, Uttarakhand ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient   History of Roorkee, Haridwar, Uttarakhand  ;  End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient  History of Jhabarera Haridwar, Uttarakhand  ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient History of Manglaur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient  History of Laksar; Haridwar, Uttarakhand ;  End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,     Ancient History of Sultanpur,  Haridwar, Uttarakhand ;    End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient  History of Pathri Haridwar, Uttarakhand ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient History of Landhaur Haridwar, Uttarakhand ; End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient History of Bahdarabad, Uttarakhand ; Haridwar;    End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,    History of Narsan Haridwar, Uttarakhand ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient History of Bijnor; End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,    Ancient  History of Nazibabad Bijnor ;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient History of Saharanpur;  End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient  History of Nakur , Saharanpur;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,   Ancient   History of Deoband, Saharanpur;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,    Ancient  History of Badhsharbaugh , Saharanpur;   End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry, Ancient Saharanpur History, End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,     Ancient Bijnor History;
कनखल , हरिद्वार का इतिहास ; तेलपुरा , हरिद्वार का इतिहास ; सकरौदा ,  हरिद्वार का इतिहास ; भगवानपुर , हरिद्वार का इतिहास ;रुड़की ,हरिद्वार का इतिहास ; झाब्रेरा हरिद्वार का इतिहास ; मंगलौर हरिद्वार का इतिहास ;लक्सर हरिद्वार का इतिहास ;सुल्तानपुर ,हरिद्वार का इतिहास ;पाथरी , हरिद्वार का इतिहास ; बहदराबाद , हरिद्वार का इतिहास ; लंढौर , हरिद्वार का इतिहास ;बिजनौर इतिहास; नगीना ,  बिजनौर इतिहास; नजीबाबाद , नूरपुर , बिजनौर इतिहास;सहारनपुर इतिहास;  Haridwar Itihas, Bijnor Itihas, Saharanpur Itihas End of Kuninda,   Indo-Scythian Entry,                      :=============  स्वच्छ भारत !  स्वच्छ भारत ! बुद्धिमान भारत =============:

--



Bhishma Kukreti

          Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Uttarakhand Tourism Development
                             फ्लोरेंस का बुरांश  मेला और उत्तराखंड पर्यटन विकास

                    Practical Strategies of Uttarakhand Tourism Development  -1
                          उत्तराखंड में व्यवहारिक पर्यटन विकास की रणनीतियां -1


                 (Tourism and Hospitality Marketing Management for Garhwal, Kumaon and Hardwar series-- 104 ) 
                                                            उत्तराखंड में पर्यटन व आतिथ्य विपणन प्रबंधन -भाग 104


                                               लेखक : भीष्म कुकरेती  (विपणन व विक्री प्रबंधन विशेषज्ञ )

                    अमेरिका व कनाडा में कई स्थानों में बुरांस ( Rhododendron) फूल मेले आयोजित होते हैं जो मेले स्थानीय पर्यटन उद्यम को सम्बल देते हैं।  इसी तरह बुरांस मेले ऑस्ट्रेलिया व न्यूजीलैंड में भी आयोजित किया जाते हैं। चीन व ने कई देशों में भी बुरांश मेले आयोजित कर समाज व सरकार मिलकर अपने अपने क्षेत्र के पर्यटन विकास में संलग्न हैं।   भारत में सिक्किम में बुरांश मेले से पर्यटन को बढ़ावा दिया जा रहा है।

            फ्लोरन्स (अमेरिका ) का बुरांश फूल मेला सबसे पुराना मेला  माना जाता है।  फ्लोरेंस बुरांश मेला आज ऐतिहासिक मेला माना जाता है और पर्यटकों को लुभाने में कामयाब माध्यम है।  फ्लोरेंस में बुरांस मेले का आयोजन सरकार ने नही अपितु स्वयंसेवकों ने शुरू किया था और आज भी इस आयोजन को स्वयं सेवक ही आयोजित करते है व प्रबंधन करते हैं।  इस आयोजन में कई अन्य कार्यक्रम जैसे खेल व सुंदरता प्रदर्शनी आदि आयोजित किये जाते हैं जिससे पर्यटक रमें रहें और हर साल मेले में भाग लेते रहे।

      फ्लोरेंस बुरांस मेले की शुरुवात सन 1908 में हई थी और आज इस फूल मेले के कारण दुनिया में इससे विस्तृत बुरांस मेले आयोजित किये जाते हैं।

दुनिया में रोअन माउंटेन पार्क को दुनिया का सबसे बड़ा बुरांस पार्क माना जाता और यहां भी बुरांस फूल मेले का आयोजन होता है। दो दिन का रोअन माउंटेन बुरांस मेला की शुरवात रोअन माउंटेन सिटीजन्स क्लब द्वारा इस क्षेत्र के प्राकृतिक छटा को दिखाने हेतु 1947 में की गयी थी। शुरुवात में उत्तरी अमेरिका के रोअन पहाड़ी में मेला आयोजित किया जाता था।  आज ही घाटी में जून के तीसरे षप्ताः के शनि -रविवार को आयोजित किया जाता है। इस बुरांस फूल मेले में फूलों  , प्राकृतिक पर्यटन सुविधा के अतिरिक्त आयोजन में भोजन मेले, संगीत मेले, नृत्य मेले , शिल्प मेले व लोक संस्कृति मेले साथ में आयोजित किये जाते हैं जिससे पर्यटकों को सब तरह की पर्यटकीय आनंद मिल सके। 

     सभी इन जगहों में बुरांस फूल फूल प्रदर्शनियों के अतिरिक्त दसियों अन्य कार्यक्रम भी आयोजित किये जाते हैं।  इन कार्यक्रमों से पर्यटकों  को मनोरनजण के कई अन्य साधन भी पर्याप्त मात्रा में मिल जाते हैं और दो चार दिन तक पर्यटक एक ही स्थान में कई तरह के मनोरजन व खुसी प्राप्त कर लेता है।

                        उत्तराखंड में बुरांस मेले की संभावनाएं

बुरांश उत्तराखंड का राजकीय फूल है किन्तु उत्तराखंड में कहीं भी बुरांश मेला नही आयोजित होता है।  मसूरी पर्यटन ने रोह्डोडेंड्रम टूर नाम अवश्य दिया है किन्तु वास्तव में यह पर्यटन बुरांश से अधिक संबंधित नही है।

जहां जहां बुरांश प्रचुर मात्रा में मिलता है उन क्षेत्रों की पहचान कर उन जगहों में बुरांश मेले आयोजित कर उत्तराखंड पर्यटन को वैकल्पिक  आयाम मिल सकता है।


                               बुरांश बागवानी पर जोर


                 बुरांश की बागवानी बहुत सरल है और बुरांश की विशेषता है कि यदि बागवानी की जय तो देहरादून घाटी में भी बुरांश उगाये जा सकते हैं।  यदि उत्तराखंड में बागवानी पर्यटन को सुचारू रूप से विकसित करना है तो बुरांश उगाने  हेतु  आन्दोलन  चलाया जाना चाहिए और यह आंदोलन सरकार नही समाज ही चला सकता है।  पर्यटन विकास का अमर नियम है कि   सरकार नही  पर्यटन विकास  समाज के हाथ में  !



Copyright @ Bhishma Kukreti ,10  /8 /2015

Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and  Hospitality Industry Development  in Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence &   Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Haridwar Garhwal, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence &  Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development in Pauri Garhwal, Uttarakhand; Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Dehradun Garhwal, Uttarakhand;Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Uttarkashi Garhwal, Uttarakhand; Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Tehri Garhwal, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Rudraprayag Garhwal, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Chamoli Garhwal, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Nainital Kumaon, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Almora Kumaon, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Champawat Kumaon, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development  in Bageshwar Kumaon, Uttarakhand; Rhododendron Flower Festivals of  Florence & Marketing of Travel, Tourism and Hospitality Industry Development in Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand;


                             
                                 सरकार नही  पर्यटन विकास  समाज के हाथ में  !



Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor  ;  Garhwali Literature Comedy Skits   ; Garhwali Literature  Satire  ;  Garhwali Wit Literature  ;  Garhwali Sarcasm Literature  ;  Garhwali Skits Literature  ;  Garhwali Vyangya   ;  Garhwali Hasya


                              यदि समाचार शीर्षक इस तरह हों तो ?

                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती


ब्याळि चिर सुन्दरी भुंदरा बौकु फोन आयि कि अज्काल समाचार शीर्षकुं मा मजा नी  आणु च।  मीन स्वाच बल  जु समाचारुं शीर्षक अर बाइलाइन इन होलु त क्या ह्वालु ?

१- हरीश रावतन विजय बहुगुणा की चिट्ठी का जबाब मा बहुगुणा कुण बखरै मुंडळि भ्याज! अब जब कै बामणौ कुण जजमान मुंडळि भेजि द्यावो तो छुट बामण तो दूर बुगणुक  गिच्च पर बि म्वाळ लग जांदन।

२- बिचग्युं -बिगड़्यूं, नंगो  समाजन एक भव्य , नृत्य समारोह  मा नारायण दत्त तिवारी तै 'वात्सायन ' व 'महान  कोकपंण्डित ' की उपाधि से सम्मानित कार।  पता नी किलै वित्त मंत्र्याणी इंदिरा हृदयेश ये आयोजन मा शामिल नि ह्वे ?

३- श्रीमती रीता जोशी अब श्रीनगर विधानसभा कु चुनाव लौड़ली।  उत्तरप्रदेश का  ना सै उत्तराखंड की मुख्मंत्री तो वा बण इ सकद कि ना ?

४- सतपाल महाराज का नया पुराणा सब आश्रम अब रेलवे स्टेसनुं शकल का होला। रेलपुरुष की उपाधि कायम रखण तो कायमचूर्ण खाणि पोड़ल कि ना ?

५-डा रमेश निशंकन महान गीतकार नरेंद्र नेगी का दियुं  'कथगा खैल्यु ' सम्मान एक भव्य समारोह मा नरेंद्र नेगी तै वापस कर दे।  ये ही भीड़ युक्त समारोह मा अति विशेष गीतकार गजेन्द्र राणान डा रमेश निशंक तै ' अब कखन खाण ?" सम्मान प्रदान कार।

६- गढ़वाली मुहावरा का महान संकलनकर्ता कंडारी जीन  ' जु बिंडी अटक्दु खन्नु फटकदु' मुहावरा की जगा ' मेजर  जनरल टीपीएस त्रेपन सिंह रावत ' कर याल अर सबसे ब्वाल कि अब जु बिंडी अटक्दु खन्नु फटकदु' मुहावरा की जगा ' मेजर  जनरल टीपीएस त्रेपन सिंह रावत ' प्रयोग करे जाण चयेंद।  यांसे सतपाल महाराज नाराज ह्वे गेन अर महराज जीन कंडारी पर कोर्ट केस कर दे कि टीपीएस की जगा म्यार नाम आण चयेणु छौ।

७-'प्रपंची , तिकड़मी अखाड़ा , हरिद्वार'  द्वारा सांसद राज्यलक्ष्मी तै 'महान निट्ठली सांसद ' की उपाधि दीण से  कोशियारी अर टमटा हर की फैड़ी मा भूख हड़ताल पर बैठि गेन।  बात सही च उ द्वी बि उथगा इ निठ्ठला सांसद छन जथगा राज्यलक्ष्मी च तो फिर सम्मान दीण मा यु भेदभाव किलै भै ?

८- खबर च बल उत्तराखंड क्रांति दल अब अति सक्रिय हूण वाळ च।  मतलब साफ़ च अब  उक्रांद का चार पांच फांट हौर हूण वाळ छन।

९-  सुरेश नौटियाल फिर से उत्तराखंड परिवर्तन पार्टी का उपाध्यक्ष चुने गेन।  दिल्ली मा दारु पीणो बाद लोग एक हैंक मा छ्वीं लगाणा छया बल तीन आदम्युं पार्टी मा बि चुनाव हूंद ?

१०-मुंबई मा अब एक नई उत्तराखंडी राजनीतिक पार्टी बण गे। अच्छा ? कु रिटायर ह्वे ? कै तै ठेका मील ?

संदर्भ - झूठिस्तान समाचार एजेंसी द्वारा कुप्रचार


11/8  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language  ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature  ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature  ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature  ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature  ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature    ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature  ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal  ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal  ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar    ;
Garhwali Vyangya ; Garhwali Hasya  ;  Garhwali skits   ; Garhwali short Skits , Garhwali Comedy Skits  , Humorous Skits in Garhwali , Wit Garhwali Skits 

                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत!