• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti



            British Struggling in Nalapani /Khalanga

                                Khalanga, Nalapani Campaign -17
     Anglo Nepalese War with   Reference to Gurkha Rule over Uttarakhand & Himachal -67
History of Gorkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) -186   
             History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -709
                                         By: Bhishma Kukreti (A History Student)

           The British Pioneers and artillery forwarded even Gurkha were firing and throwing arrows etc.  Lieutenant Elis was motivating the army and went forward. He was to stand the ladder for crossing the wall of Parkhal. Gorkha fired gun on Elis as soon he stood the ladder. Elis died on the spot.  Worried soldiers ran towards huts. The Pionners, soldiers of 53 companies rushed to forward. They had to hid behind the wall of Parkhal.  There was heavy firing and arrow throwing from Gurkha side. At the same time there was fire on huts and ladders burnt. Now, British army did not have mechanism for crossing the wall. (Sitaram, from Sipoy to Subedar).
             It was now ten. Other three commanders were waiting for order from Gillespie.
In the mean time,  a soldier informed that he saw a small door on the  of North west wall.



Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 8/9/2015
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued... Part -710
*** History of Gorkha/Gurkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) to be continued in next chapter
(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX                    Reference

Atkinson E.T., 1884, 1886, Gazetteer of Himalayan Districts ...
Hamilton F.B. 1819, An Account of Kingdom of Nepal and the territories
Colnol Kirkpatrik 1811, An Account of Kingdom of Nepal
Dr S.P Dabral, Uttarakhand ka Itihas part 5, Veer Gatha Press, Dogadda
Bandana Rai, 2009 Gorkhas,: The Warrior Race
Krishna Rai Aryal, 1975, Monarchy in Making Nepal, Shanti Sadan, Giridhara, Nepal
I.R.Aryan and T.P. Dhungyal, 1975, A New History of Nepal , Voice of Nepal
L.K Pradhan, Thapa Politics:
Gorkhavansavali, Kashi, Bikram Samvat 2021 
Derek J. Waller, The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia page 172-173
B. D. Pande, Kumaon ka Itihas
Balchandra Sharma, Nepal ko Aitihasik Rup Rekha
Chaudhari , Anglo  –Nepalese Relations
Pande, Vasudha , Compares Histriographical Traditions of Gorkha Rule in Nepal and Kumaon
Pradhan , Kumar, 1991, The Gorkha Conquests , Oxford University  Press
Minyan Govrdhan Singh , History of Himachal Pradesh
A.P Coleman, 1999, A Special Corps
Captain Thomas Smith, 1852,Narrative of a Five Years Residence at Nepal Vol.1
Maula Ram/Mola Ram  , Ranbahadurchandrika and Garhrajvanshkavya
J B Fraser , Asiatic Research
Shyam Ganguli, Doon Rediscovered
Minyan Prem Singh, Guldast Tabarikh Koh Tihri Garhwal
Patiram Garhwal , Ancient and Modern
Tara Datt Gairola, Parvtiy Sanskriti
John Premble, Invasion of Nepal
Chitranjan Nepali, Bhimsen Thapa aur Tatkalin Nepal
Sanwal, Nepal and East India Company
Nagendra kr Singh, Refugee to Ruler
Saxena, Historical papers related to Kumaon
Paper Respecting Nepal War by East India Company (papers in Stock)

XXX
History Gurkha /Gorkha Rule over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand; Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; Sirmour Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; Kangara Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; Baghat Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Tehri Garhwal, Champawat Kumaon, Uttarakhand; Punar Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Uttarkashi Garhwal, Bageshwar Kumaon, Uttarakhand;  Nahan Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Dehradun Garhwal, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand; History Himachal; 
Nepal Itihas, Garhwal Itihas, Kumaon Itihas, Himachal Itihas;  Gurkha/Gorkha ka Kumaon par  Adhikar Itihas , Gurkha/Gorkha Garhwal par Shasan Itihas;  Gurkha/Gorkha Rule in Kumaon, Garhwal Uttarakhand; History Gurkha/Gorkha  Rule in Himachal





Bhishma Kukreti

Modern Garhwali Folk Songs, Poems

मैं हिमालय बोलणु  छऊँ (लम्बी कवितांश )
-रचना --    भगवती प्रसाद नौटियाल    ( जन्म  - 1931, गौरी कोट , इडवाल स्यूं, पौड़ी    गढ़वाल    ) -इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या - भीष्म कुकरेती
-

मैं हिमालय बोलणु  छऊँ
क्य तुम तक म्यरि आवाज
पौंछणी च ?
क्य बोले - बिंगेणू नी च ?
चुचों क्य ह्वे , तुमारि कन्दूड्यों  तैं
म्यरि तरौं तुम अज्युं बुड्या नि होयें    ...
ल्या त हौर जोर   करी बोल्दौं (लरै -लरै कि बोल्द )
अरे भै ! मैं हिमालय, हिमालय  बोलणु  छऊँ
नि बींगि अज्युं बि , तब त
तुम न त उच -कंदुड्या छ्यें न बैरा
औड़ी कीटी तैं बण्या छैं -बैरा
अर वांको कारण ?
कारण मैं बतांदु /गुस्सा नि ह्वेन
म्यरा भूलों , म्यरि भूल्यों /यु कसूर तुम्हारो नी च
कसूर च वीं रीत भौंणो /ज्व तुमन अपणै याले
मि तैं -तुमन भुलै याले
'चल खुट्टि कौथिगै '/तुमतैं आदत पड़गि
मंडा , झंगोरो बाड़ी /अब क्यापि ह्वेगि
म्यरा छा जु /वूं मन्ख्योंन , ऋषि - मुन्योन
म्यरु मान करे , सम्मान करे
वेद अर पुराणों मा /म्यरि स्तुति करे
देव द्यब्तौं न /म्यरि खुगलि खुजाये
शूरबीर , धीर अर पराक्रमी नर नार्यों न
म्यारा अज्वल भाल पर /तिलक लगाये
.......... ......
पर ह्वेकि एक रा
अपणि भाषा अर संस्कृति को
मान करा , सम्मान करा
यीं धर्ती  को
जैंका माटन
तुम तैं
अ , आ सिखाये
मनिखि बणाये
वीं तैं नमन करा
-( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any  Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;

--

Bhishma Kukreti

Satire and its Characteristics, Satire ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,  व्यंग्य परिभाषा, व्यंग्य  गुण /चरित्र

                        पाषाण युग मा  व्यंग्य

    (व्यंग्य - कला , विज्ञानौ , दर्शन का  मिऴवाक  : (   भाग    14   )

                         भीष्म कुकरेती

  औपचारिक रूप से अबि तक इन खोज नि ह्वे कि आदि -प्रस्तर उपकरण युग , मध्य -प्रस्तर उपकरण युग अर उत्तर प्रस्तर उपकरण युग मा हास्य -व्यंग्य का क्या रूप छौ।
कुछ फिल्मकरों , उपन्यस्कारुंन , कथाकारुंन पाषाण युग का बारा मा कल्पनाटंक साहित्य रच बि च अर हास्य -दिखै बि च।
यदि हम पाषाण युगीन रॉक आर्ट , रौक ड्राइंग , रॉक रेखाचित्र , रौक पेंटिंग  दिवां तो भौत क्या अधिकतर चित्रों मा पशुओं अर मानवों चित्र अतिश्योक्तिपूर्ण ,  कलात्मक बि छन।  याने कि अतिश्योक्ति पाषाण काल ) मा बि मिल्दी . यदि अतिशयोक्ति कै बि काल मा मान्य छे तो अवश्य ही व्यंग्य -हौंस बि छैं इ छै।
लीबिया मा Missak Settafet मा (सहारा क्षेत्र मा अल्जीरिया सीमा पर ) एक रौक ड्रवाइंग च ज्वा आज बि सामजशास्त्री , इतिहासकारुं कुण पहेली च।
यीं रॉक ड्राइंग मा द्वी जानवर (सैत च बिल्ली ) लड़ना छन अर मुखाकृति मनुष्य की सि च। अर पैथर पृष्ठभाग मा कुछ जानवर दिखणा छन।  बिल्लियुं हाथ पाँव कखि ना कखि मनुष्यों का ही छन।  पशुओं मानवीकरण च या मनुष्यों पशुकरण ? क्या या ड्राइंग सांस्कृतिक पहचान की क्वी कृति च ? कुछ प्रश्न छन जौं बहस जारी च। फिर बि या लड़ै कखि ना कखि कै बात पर व्यंग्य या आक्रमण अवश्य करणी च।  लड़ै का ढंग , लड़दा लड़दा द्वी तौळ उत्यका का तरफ  दिखणा अर इन लगद कि कलाकार कै ना कै पर अपरोक्ष रूप से आक्षेप करणु च। मि नि छौं बुलणु कि तब व्यंग्य चित्र की कला विकसित ह्वे गे छे।  पर ड्राइंग बताणी च बल अपरोक्ष रूप से कलात्मक रूप से आक्षेप की  कला /कौंळ /ढौळ /भौण समाज मा मान्य छे।
रौक आर्ट , पाषाण मा भित्तिचित्र बतांदन कि मनुष्य तब बि सौन्दर्यव बोध्युक्त छौ , दार्शनिक छौ अर मनोरंजन प्रेमी छौ।  पाषाण युगीन भित्तिचित्रों मा मनोरंजन अर सौंदर्य सिद्ध करदो कि मनुष्य व्यंग्य प्रयोगी तब बि छौ जन आज। 
मध्यप्रदेश मा भीमबैठक स्थान की अलग अलग कालखण्ड की पाषाणयुगीन रेखाचित्र , कलाकृति बि इशारा करणा छन कि पाषाण युग मा हास्य व्यंग्य तै स्थान मिल्युं छौ।  एक जगा शिकारी हाथी का शिकार करणु च त अन्य जानवर दुखी छन (?) .  एक कलाकृति मा मनिख तै जंगली भैंसा मारणु च।  एक भित्ति कलाकृति मा मनिख घ्वाड़ा माँ चढयूं च तो दुसर मानव जानवर की कमर मा इन खड़ु हुयुं च जन डंडा मा खड़ हुयुं हो।  याने मनोरंजन , दुःख , सुख , कल्पना का जब मिश्रण च तो अवश्य ही हास्य -व्यंग्य पाषाण युग मा छौ।
समाज मा सामूहिकता छै तो मतलब साफ़ च जलन , डाह , ईर्ष्य बि विद्यमान छे याने पाषाण युग मा व्यंग्य विद्यमान छौ ।
पाषाण युग मा भौत सा पाषाण -काष्ट उपकरण अर हथियारुं अन्वेषण ह्वे।  जब बि नया उपकरण अन्वेषित हूंद तो 'हैव्स ' व 'हवस नौट ' याने 'मालिक च ' अर 'मालिक नी च ' को भेद शुरू हूंद अर इनमा व्यंग्य करणै स्थिति अवश्य ही पैदा हूंदी।  फिर जब बई उपकरणों से समाज विभाजित हूंद तो द्वन्द अर युद्ध बि ह्वेन तो जख द्वन्द या युद्ध हो तख व्यंग्य अफिक शुरू ह्वे जांद।
हाँ व्यंग्य का प्रतीक क्या रै होला यी त कल्पना ही करण पोड़ल।
   आज शहर वळ हंसदन (चबोड़ करदन ) बल गाँऊँ मा वाशिंग मशीन नि प्रयोग हूंद।  तो तब कै ना कै समय मा इन बि तो बुले गे होलु - हूँ ! तै समाज तै   आग रखणो  सिक्क्ल नी च।  बस ' हैव्स' अर 'हैव्स नौट' की हर स्थिति मा पाषाण युगीन समाज मा व्यंग्य प्रयोग ह्वे होलु।
फिर आग चुर्याणम बि त कति हास्यास्पद , हास्य युक्त , व्यंग्य युक्त स्थिति पैदा ह्वै इ होली कि ना ?
या नया उपकरण की विधि छिनण ,  चुर्याण , नकल करण , समजणम  बि त व्यंग्य उपजणो स्थिति तो ऐई होली। 

जब पाषाण युग मा सभ्यता ह्वे ह्वेली तो व्यंग्य की स्थिति बि पैदा ह्वे ह्वेली।  नई संस्कृति का समर्थकोंन पुरानी संस्कृति वळ समाज तै चिरड़ै होलु या पुरण समाजन नै समाज तै चिरड़ै होलु।
याने कि पाषाण काल का हर युग मा हास्य -व्यंग्य विद्यमान छौ। जब मा मनोरंजन छौ तो हास्य व्यंग्य अवश्य ही छौ। 

9/ 9/2015 Copyright @ Bhishma Kukreti
Discussion on Satire; ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,definition of Satire;,  Stone Age ,  पाषाण युग , Verbal Aggression Satire; ,  Stone Age ,  पाषाण युग , Words, forms Irony, ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Types Satire;  ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Games of Satire; ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Theories of Satire; ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Classical Satire; Censoring Satire; ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Aim of Satire; Satire and Culture , ,  Stone Age ,  पाषाण युग ,Rituals  व्यंग्य परिभाषा , व्यंग्य के गुण /चरित्र ; व्यंग्य क्यों।; व्यंग्य  प्रकार ;  व्यंग्य में बिडंबना , व्यंग्य में क्रोध , व्यंग्य  में ऊर्जा ,  व्यंग्य के सिद्धांत , व्यंग्य  हास्य, व्यंग्य कला ; व्यंग्य विचार , व्यंग्य विधा या शैली , व्यंग्य क्या कला है ?   



Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor , Jokes on Save and Protect Himalaya ;  Garhwali Literature Comedy Skits  , Jokes on Save and Protect Himalaya; Garhwali Literature  Satire , Jokes ;  Garhwali Wit Literature  , Jokes;  Garhwali Sarcasm Literature , Jokes ;  Garhwali Skits Literature  , Jokes;  Garhwali Vyangya   , Jokes;  Garhwali Hasya , Jokes; गढ़वाली हास्य , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स


                 चिर सुंदरी भुंदरा बौ हिमालय बचाओ आंदोलन से किलै बितकणि च ?

                 

-                 



                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती   
-

भौत दिनों से भुंदरा बौ से छ्वीं बत नि ह्वे छे तो आज 10 सितम्बरौ दिन भुंदरा बौ कुण फोन कार -
मि -हेलो ! चलती है  खंडाला ?
सुंदरी भुंदरा बौ - तेरी फूफू नीन उना ? वीं तैं इ खंडाला -बंडाला घुमा।
मि - चलती मसूरी ?
चिरयौवनाभुंदरा बौ - मि तैं क्या अपणी बैणि तै किलै नि लीजाणी छे मसूरी ?
मि -चलती   क्या टमटिंग का सौड़ मा ?
कांत कामिनी भुंदरा बौ - टमटिंग  इ ना  भमटिंग का सौड़ बि  अपणी ब्वे तैं दिखा।
मि -ये बौ !  क्या बात आज मूड खराब च ?
भुंदरा बौ -मूड -फ़ूड की बात नि कौर।
मि -हैं ? आज इथगा दिनों बाद  फोन कार अर तू प्रेम की फुहार छुड़णो जगा अंगार बर्खाणी छे ?
भुंदरा बौ -अरे एक हफ्ता से हम गाँव वळा परेशान हुयां छंवां।
मि -कनो गूणी बांदर बिंडी ह्वे गेन ?
भुंदरा बौ -गूणी बांदर बिंडी ह्वे बि जाल तो बि क्या खै जाला जु हमर बुयूं च।  जख्या जम्याँ छन सग्वड़म अर कुलिण पैथर तो कै च गूणी   बांदरुं डौर ?
मि -त  आज आग का गोळा किलै बणी छे ?
भुंदरा बौ -अरे एक हफ्ता से यि हिमालय बचाण वळुन खाणि पीणि बंद करीं च।
मि -अरे हाँ 9 सितंबर  याने हिमालय दिवस ! चलो ये बहाना हिमालय पर बहस तो हूणि च।
भुंदरा बौ -अबि तक त मि देवर -भाभी की बीच की गाली सुना  रही थी।  अब तीन बि सेव हिमालय , प्रोटेक्ट हिमालय की बात कार ना तो मीन पता नी क्यांक गाळी दे दीण धौं।
मि -ह्वाइ क्या च ?
भुंदरा बौ -अरे एक हफ्ता से मैदान का पर्यार्वरण वादी ऐ ऐका हम तै हिमालय क्या च , हिमालय कु पर्यावरण क्या च अर हिमालय कनै बचाण पर लेक्चर -भाषण दे देक हमर नींद खराब करणा छन अर आज बि क्वी केरल की टीम 'हाउ टु सेव हिमालय ' पर भाषण दीणै आणी च। पुरो हफ्ता 'हिमालय वीक ' ह्वे गे।
मि -अच्छा ?
भुंदरा बौ -हाँ।  पैल उ डबरालस्यूं स्यंळ कठूड़क कुछ तो डबराल आइ अर हम तै सिखाण लग गे बल पेड़ों पर कैसे चिपका जाता है ।
मि - पेड़ों पर कैसे चिपका जाता है ?
भुंदरा बौ -हाँ उ डबराल दिल्ली मा 'चिपको ' NGO चलाँदो।  अर हम गाँव वळु तै हिंदी मा चिपको आंदोलन का बारा मा बथ करणु छौ।  हमन ब्वाल भै तू डबराल छे तो गढवळि छे तो गढवळि मा कि पेड़ों से कन चिपकण। पता च क्या जबाब छौ ?
मि -क्या ?
भुंदरा बौ -बल मुझे गढ़वाली बोलना नही आती है ।  खैर फिर उ हम जनान्युं तैं पेड़ों  चिपकाणो लीग।  पता च वु के के पर चिपक ?
मि -के के पर ?
भुंदरा बौ -पैल उ कांडो बुट्या  चिपकि गे।  तो बि बच गे। फिर वु डबराल जोश जोश मा कंडाळी बुट्या पर चिपक गे अर तब ज्वा बीती वैपर वी सरा गाँव पर वैका किराटन झीस पोड़ि गेन।  वु त डबराल कक्या सासुन वै तै गरम पाणिन नवाई अर सरा शरीर पर कड़ु तेल लगाइ तब जैक वैक किराट बंद ह्वे।
मि -पर भाभी जी ! हिमालय बचाना है तो पेड़ तो बचने ही चाहिए
भुंदरा बौ -अरे पर  स्थिति कुछ हौरि ह्वे गे।  अब खेत बांज पड़ी गेन तो गलत तरांका जंगळ पैदा हूणा छन, जनकि अत्यधिक कुंळै -चीड़ अर लैन्टीना का बौण ।  हम अपणी पेड़ नि काटि सकदां।  इन मा 'चिपको आंदोलन ' ना कुछ हौर आंदोलन चलण चयेंद कि ना ?
मि -हाँ।  अब तो आंदोलन की दिशा हूण चयेंद - हिमालय लायक जंगल को पनपने दो।
भुंदरा बौ -बॉंबे मा रैक तू बि जसपुरौ ललित बहुगुणा  उगावो आंदोलन जन बात करणु छे ।
मि -क्या कौर ललित बहुगुणान ?
भुंदरा बौ -पोरुक साल ऐ छौ वु हिमालय दिवस का दिन ढांगू जसपुर।  अर द्विक सौ डाळ लै छौ।  वैन अर वैकि टीमन नागराजा मंदिर , ग्विल्ल मंदिर अर दैविक मंदिर का रस्तौं डाळ लगै देन।  अर इख बिटेन सीम मुखीम डाळ लगाणो चल गे।
मि -हाँ ललित बहुगुणा बचपन से ही  अभिनव कार्य करदो।
भुंदरा बौ -खन्नु अभिनव कार्य करदो।  अरे जै तै अपण गांवक सामाजिक  ढांचा का पता नि हो वु क्या ख़ाक जंगळ उपजै सकवै सकुद गाँव वळु से ?
मि -क्या मतलब ? ठीक तो कार वैन जु मंदिरों रस्तौं मा डाळ लगवैन।
भुंदरा बौ -डाळ लगाण से जंगळ उगी जावन अर खाली ब्यौ करण से जि बच्चा पैदा ह्वे जावन तो लोग मेनत किलै कारन।  ब्यौ बाद बच्चा पैदा करणो बान घुण्ड हलाण पड़दन  अर जंगळ पैदा करणो बान समाज की वास्तविक भागीदारी चयेंद।
मि -अरे ललित बहुगुणान डाळ लगैन तो बाकी काम तो जसपुर वळु तै करण चयेंद कि ना ?
भुंदरा बौ -अरे पर जसपुरम सामाजिक विन्यास क्या च ?
मि -40 बिट्ठ अर 200 शिल्पकार।
भुंदरा बौ -ललित बहुगुणान डाळ कख लगैन ?
मि -तिनि मंदिरौ रस्ता पर।
भुंदरा बौ -बिट्ठों मा एक बि इन मनिख बि च जु यूँ डाळु हिफाजत कौर साको ?
मि -नै सब लाचार छन।  सब साठ से अळग छन। 
भुंदरा बौ -याने कि डाळु हिफाजत आदि शिल्पकार इ कर सकदन जख बच्चा , युवा अर दान आदिम छन।
मि -हाँ।
भुंदरा बौ -अर शिल्पकारों तै अबि बि मंदिर प्रवेश की मनाही च कि ना ?
मि -हाँ सामाजिक हिसाब से शिल्पकार मंदिर मा प्रवेश नि कर सकदन।
भुंदरा बौ -मतलब जु बच्चा पैदा कौर सकुद वु जोगी बण्यु च अर जैक ब्यौ हुयुं च वु न्यऴतु -नपुंशक च। 
मि -मतलब ?
भुंदरा बौ -मंदिर का रस्तों पर पेड़  शिल्पकारों तैं क्या फायदा ?
मि -पर पर्यावरण    ...
भुंदरा बौ -ऐसी तैसी पर्यावरण की।  शिल्पकारों तै इन पर्यावरण  आवश्यकता नी च जु पर्यावरण ऊंको आर्थिक स्थिति से नि जुड्युं हो या सामाजिक न्याय से नि जुड्युं हो।
मि -हाँ मीन यीं दिशा मा नि स्वाच।
भुंदरा बौ -तू अर ललित बहुगुणा ब्राह्मण खानदान का जि छंवां। मंदिरो रस्तों मा पेड़ अर सँजैत जगामा जंगळ पैदा करण से शिल्पकारों तै क्वी फायदा नी च तो जंगळ उगी नि सकदन।
मि -पर हे बौ ! सँजैत गांवक जंगळ मा तो शिलकारों अपने आप भागीदारी ह्वे जाली कि ना ?  शिल्पकार सँजैत जंगळ उगाण मा उत्साह किलै नि दिखाँदन ?
भुंदरा बौ - म्यरा लाटो द्यूर ! जसपुर का सँजैत जगा मा जंगळ उगाण तो शिल्पकारों तै कुछ करण पोड़ल कि ना ?
मि -हाँ बिट्ठऊँ  मुख मा दांत नि छन अर पेट मा आंत नि छन।  सब बुड्या छन तो जंगळ उगाण  शिल्पकारों की 100 प्रतिशत भागीदारी हूणि चयेंद ।   
भुंदरा बौ -अर जब जंगळ उत्पादन को बँटवारो होलु तो तू बि त मुंबई बिटेन ऐली कि ना ?
मि -हाँ सँजैत जंगळ च तो मेरी बि भागीदारी बणदि च।
भुंदरा बौ -तो इन मा शिल्पकार सँजैत जंगल उगाण मा सहयोग द्याला क्या ?
मि -ना।
भुंदरा बौ -इनि ढांगू कैंडूळो संतन सिंग रावत जी ग्वील -जसपुर ऐ छया कि बांज खेतों मा   फल की खेती कारो।  यांसे आर्थिक स्थिति बि सुधरली अर पर्यावरण बि अर हिमालय बि सुरक्षित रालो।
मि -या बात तो सही च।
भुंदरा बौ -ख़ाक सही च।  ग्वील जसपुर मा शिल्पकारों पास खेत नि छन अर बांज पुंगण हूण से वूँ तैं गोर चराणो सुविधा च कि ना ?
मि -हाँ।  गाँव से ही चारागाह शुरू ह्वे जांद।
भुंदरा बौ -अब इन मा क्या बांज खेतों तै बागवानी मा बदलणो  वास्ता शिल्पकार सहयोग द्याला क्या ?
मि -मै नि लगद कि शिल्पकार सहयोग द्याला।  खेत आबाद होला तो चारागाह पर फरक पोड़ जालो।
भुंदरा बौ -अब इनमा क्वी पर्यावरणवादी हम तै सिखैक जाणु च कि बागवानी लगावो तो वै पर्यावरणवादी कुण क्या बुले जालो ?
मि -पर यी पर्यावरणवादी गलत बि त नि छन।
भुंदरा बौ -ध्येय मा क्वी गलती नी च पर एक्जिक्वीसन याने क्रियावनित करण मा भयंकर गलती करणा छन हिमालय बचाओ आंदोलनकारी।



10 /9  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language , Jokes  on Save and Protect Himalaya; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature , Jokes on Save and Protect Himalaya ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature , Jokes  on Save and Protect Himalaya ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature on Save and Protect Himalaya; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature , Jokes on Save and Protect Himalaya ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature , Jokes  on Save and Protect Himalaya; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature  , Jokes  on Save and Protect Himalaya  ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  , Jokes  on Save and Protect Himalaya; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature , Jokes on Save and Protect Himalaya ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal , Jokes on Save and Protect Himalaya ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  on Save and Protect Himalaya; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal  ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar    ;
Garhwali Vyangya, Jokes  ; Garhwali Hasya , Jokes ;  Garhwali skits , Jokes  ; Garhwali short Skits, Jokes , Garhwali Comedy Skits , Jokes , Humorous Skits in Garhwali , Jokes, Wit Garhwali Skits , Jokes
गढ़वाली हास्य , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य, जोक्स  , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य , जोक्स , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स , उत्तराखंडी जोक्स , गढ़वाली हास्य मुहावरे ,
                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत!


Bhishma Kukreti

Modern Garhwali Folk Songs, Poems

            अपणो मुल्क


-रचना --    जगदीश बहुगुणा 'किरण '   ( जन्म  - 1932 , बुघाणी , चलणस्यूं , पौड़ी गढ़वाल     )
Poem by - Jagdish Bahuguna 'Kirna'
-इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या - भीष्म कुकरेती
-
मिन त नि जाणी कि अपणो मुल्क भि मुल्क मनिख तै इथगा रुवालो !
बोल्नु कु नौं च अपणो भि गौं च , छन द्वी पुंगड़ी दूर दूर
सौण भि सर्ग खरायुं रहंदू , होंदी नि बरखा की बूर बूर
काळा घम्मु मा , माटाअ कम्मु मा , होंदन हडगा चूर चूर
अर झक् झक् दिन भर जिकुड़ी को होलो
सुखीक पीना -पराळो !
दिन भर फ़िरडि कि डेरा मु ऐकी ह्वे जांद चित्त फीको सी
खट्टा डंकार ऐकि द्वी चार करदन मन क्याप तीखो सी
देखीक झांडी रीती राती म हेरीक कूड़ो रीतो सी
अरे जब्क लगालो मनिख बिचारो
ल्हेकि हाथ मुछ्याळो !
वु भैर मुछयाळो अर दिल मा मुछ्याळो छांदन आंख्युं रात
अर जोन जुन्याळि भै लगदि नि छाळी , करदी मन को क्वात
खौरी -खौरी डेरा खयेंदी , कन क्यांकु खाणै कि बात
अर ह्वे जांदो गाँस्यूँ को खूब ठट्टा
रै जांदी जिकुड़ी तिसाळो !


-( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any  Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;

--


  स्वच्छ भारत ! स्वच्छ भारत ! बुद्धिमान भारत !


Bhishma Kukreti

Satire and its Characteristics, Fire and Satirical situation , व्यंग्य परिभाषा, व्यंग्य  गुण /चरित्र



   आग पर नियंत्रण , आग की रक्षा अर मानव -हास्य -व्यंग्य  (प्रस्तर उपकरण युग )



    (व्यंग्य - कला , विज्ञानौ , दर्शन का  मिऴवाक  : (   भाग     15   )

                         भीष्म कुकरेती

  आग आज बि डरावनी च।   जंगळ की आग अर अचानक घरों , फैक्ट्रियुं मा लगीं आग नुकसानदेय अर डरौंण्या हूंदी , उत्तराखंड मा रुड्युं म बौणै आग पर भौत बहस आज बि हूंदी।
आग नियंत्रण वास्तव मा आदि तकनीक माने जांद जै तै मनुष्यन अपनाई।
आग बचैक रखण अर फिर आग की रक्षा  लाख द्वी साल तक मनुष्य को एक विशेष कार्य बि रै।
आग नियंत्रण अर आग रक्षा का मध्य मानव सभ्यता मा करोड़ों हास्य व्यंग्य की घंटना घटी होली।
माना बणाङ्क लगीं हो अर समाजौ एक समूह आग से डरिक भाग गे हो।  हैंको समूह आग से बचिक आस पास रै हो अर आग बुझणो बाद ये समूह तैं भरच्यां जानवर मिल गे होला तो जै समूह तैं भरच्यां जानवर या अन्य वनस्पति मीलि ह्वेलि वै समूहन डरख्वा समूह की खिल्ली उड़ै होलि , वै समूहन भजोड़ा समूह की बेज्जती बि करि होलि।  याने हास्य -व्यंग्य की असीम स्थिति ऐ होलि।  हाँ हास्य व्यंग्य का कथगा बीभत्स रूप रै होलु यु क्वी नि बतै सकद। कल्पना ही करे सक्यांद।
फिर आग बचाण सिखणो बाद मानव न आग रक्षा करणो कथगा इ तकनीकों अन्वेषण कार।  हम ऊँ अन्वेषणों तैं आज कुछ बि महत्व नि दींदा किन्तु आदिम अवस्था मा आदिमन आग बचाव अर आग रक्षा का वास्ता सैकड़ों अन्वेषण कर होला।  जब बि क्वी अन्वेषण सफल हूंद तो 'हैव्स अर हैव्स नोट ' की स्थिति आदि अर इन मा हास्य -व्यंग्य की स्थिति बि अफिक पैदा ह्वे जांदी।
आज हमकुण मोबाईल , ऐपल का इन्स्ट्रुमेंट हास्य व्यंग्य करणो माध्यम छन पर एक दै आग रक्षा बि त इनि माध्यम रै होलु कि ना ?
जरा कल्पना कारो कि एक समूह की बचयीं आग बुझि गे हो तो वै समूह तै दुसर विरोधी समूह से बचाईं आग लुठण आवश्यक ह्वे होली।  अब यु आग बंचित समूह आग का मालिक समूह पर आक्रमण करदो अर जीती जान्दो।  किन्तु आग का मालिक समूह का सदस्य आग तै पूरी तरह से बुझे द्याओ तो 'खा रांड अब माछ ! ' वळि स्थिति ही ऐ होलि अर फिर क्या ह्वे होलु ? हास्य व्यंग्य की स्थिति की कल्पना च या।
  आग से एक हैंक काम ह्वे कि समूह समाज मा बदलदो गे।  रात आग का चौछवड़ी मानव खड़ो रौण लग गे छौ अर इन माँ मनोरंजन का साधन बि विकसित ह्वे होला।  जब समूह कट्ठा ह्वावो अर मनोरंजन की खोज मा हो तो हास्य ब्यंग्य , ठट्टा अफिक अन्वेषित ह्वे होलु कि ना ?
फिर लाखों  साल पैल माना एक मौ मा आग बचीं हो अर हैंकि मौ की आग बुझी गे हो तो दुसर मौ आग मंगणो गेई  होलि।  जब बि मनुष्य मंगणो गे होलु  तो हास्य-व्यंग्य , बेज्जती , कमजोर पर हंसणो कार्य ह्वै इ होलु। 





10/ 9/2015 Copyright @ Bhishma Kukreti
Discussion on Satire Fire and Satirical situation ; definition of Satire Fire and Satirical situation ; Verbal Aggression Satire Fire and Satirical situation ;  Words, forms Irony, Types Satire Fire and Satirical situation ;  Games of Satire; Theories of Satire; Classical Satire  Fire and Satirical situation ; Censoring Satire; Aim of Satire; Satire and Culture , Rituals
Fire and Satirical situation  व्यंग्य परिभाषा , व्यंग्य के गुण /चरित्र ; व्यंग्य क्यों।; व्यंग्य  प्रकार ;  व्यंग्य में बिडंबना , व्यंग्य में क्रोध , व्यंग्य  में ऊर्जा ,  व्यंग्य के सिद्धांत , व्यंग्य  हास्य, व्यंग्य कला ; व्यंग्य विचार , व्यंग्य विधा या शैली , व्यंग्य क्या कला है ?   



Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor , Jokes ;  Garhwali Literature Comedy Skits  , Jokes ; Garhwali Literature  Satire , Jokes ;  Garhwali Wit Literature  , Jokes;  Garhwali Sarcasm Literature , Jokes ;  Garhwali Skits Literature  , Jokes;  Garhwali Vyangya   , Jokes;  Garhwali Hasya , Jokes; गढ़वाली हास्य , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स


                                           अदृष्य मूसलाधार बरखा

                 

-                 



                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती   
-

               वाह मुंबई मा भौत दिनों मा मूसलाधार बरखा ! मुंबई तो डुबण जोग ह्वे गे होली। मि बि जाणदु , तू बि जाणदु अर वै तै बि बिश्वास च बल मुंबई मा बरखा होली।  मौसम विभागन चेतावनी जन शब्दों मा ब्वाल कि आज मुंबई मा पिछ्ला द्वी सौ साल का रिकॉर्ड टूटल - विराट कोहली का ना , आश्विन क द्वारा विकेट लीणो ना बल्कण मा मुंबई मा बरखाक रिकॉर्ड टूटनणै भविष्यवाणी हुईं च।  अवश्य ही बरखा हूणि होलि पर मि तै नि दिखेणि च।  अवश्य ही अदृष्य बरखा हूणि होली तबि त मि तै नि दिखेणि च।
  बच्चा लोग सुबेर बिटेन बिस्तर छोड़िक चौकुं (माने  ग्राउंड ) मा , रस्तों मा , बगीचों मा अयाँ छन।  ये साल बच्चोंन बरखा मा भिजणो सुख नि पायी तो आज जब मौसम विभागन चेतावनी सि भविष्यवाणी दे कि मुंबई मा बरखाक रिकॉर्ड टूटल तो बच्चा सुबेर इ बिटेन भैर छन।  स्कूल वळुन पैलि डौरन स्कुल्यों तै छुटि दे दे कि इथगा बारिश मा कखि कैक बच्चा डूबि गे तो पुलिस तो न पर टाइम्स नाउ अर अन्य टीवी चैनेल स्कूल तैं इ दोषी ठहराल कि ना ? सब स्कुलूंन टीवी चैनेलुं डौरन स्कूल बंद कर्याँ छन कि आज मुंबई मा बरखाक रिकॉर्ड टूटण। पर भारतीय बच्चा बहादुर बच्चा छनत  वु बरखा मा भिजणो रस्ता मा अयाँ छन।  उन सामन्यतया शिक्षा रस्ता मा अयीं रौंदी आज बच्चा रस्ता मा अयाँ छन। पर सब बच्चों तैं अर मि तैं बरखा नि दिखेणि च।  शायद म्यार इ ना बच्चों का आँख खराब ह्वै गे होला।  शायद हम पर बरखौंधी (रतौंधी मा रात नि दिखेंद तो बर्खौंधी मा बरखा मा बरखा नि दिखेंद ) बीमारी ह्वै गे धौं !
                उन तो मुंबई का लोग बमबारी का बीच बि काम पर आणा जाणा रौंदन किन्तु आज ऊंन मौसम विभाग पर विश्वास कार अर भौत सा लोग खासकर सरकारी कर्मचारी काम पर नि गेन तो रोड खाली छया अर आण -जाण आज सरल ह्वे।  जू भारतीय इकॉनोमी अर इंडियन पॉलिटिकल सिच्विवेसन का तरां रस्ता मा अयाँ छया वु सब अपण आँख अर गात टटोळणा छया कि ऊँ तैं या अदृष्य बरखा किलै नि दिखेणि च। मि अर हौर डरणा छया कि भयंकर मूसलाधार बरखा मा कखि रात ऑफिसम इ नि रौण पोड़ल तो सब्युंक ड्यार बिटेन द्वी टैमो भोजन लंच बॉक्स पर कुचायुं च।  म्यार लंच बॉक्स मा तीन टैमो भोजन पैक च।
    आजक सब अखबारुंन मौसम विभाग पर भरवस करिक समाचार छापि देन कि सुबेर पांच बजे से आठ बजि तक प्रथम मूसलाधार बरखा ह्वे गे , दुसर टैमाकि तड़्क्वणिन बारा से द्वी बजिक बीच पड़न अर फिर पांच बजे से लगातार तड़क्वणि पड़ना राला।  हम अज्काल अपण ड्यारो हालत देखिक नि   चितांदा कि अच्छे दिन ऐ गेन कि ना।  अपितु हम मीडिया का ओपिनियनुं  से ओपिनियांदा कि अच्छे दिन ऐ गेन कि ना ? उनि हम अखबारों की न्यूज तै सत्य ही समझणा छंवां कि मा आज सुबेर से आठ बजे तक मूसलाधार बरखा ह्वे।  अखबारुंन पाठकों से बरखा की फोटो भेजणो बि प्रार्थना करीं छै, अर मि बि आज अपण कैमरा लेक ऑफिस अयुं छौं कि क्वी खास बात हो तो मि फोटो खैंचुल अर मओबीएल कैमरा तो तयार इ च ।   सब मुम्बईकर जु बि भैर छन वु अपण अर गात पर कुछ बीमारी चिताणा छन कि ऊँ तैं बरखा किलै नी  दिखेणि च अर गात तींदु किलै महसूस नी करणु च। उल्टां आज से अधिक घाम तो मुंबई वळुन मई मा बि नि चितै छौ।
  सब मूसलाधार बरखा से निपटणौ तयार छन बिचारी म्युनिस्पैलिटी छोड़िक।  अबि म्युनिस्पैलिटी हार्ड समर से निबटणो जू योजना पास ह्वे छे ऊँ योजनाओं तैं पूर  करणम ही व्यस्त छन।  जब हार्ड समर (अत्यंत गर्मी ) से निबटणो योजना पूरी ह्वेलि तबि तो म्युनिसिपैलिटी बरखा से निपटणो योजनाओं पर हाथ लगाली कि ना ?
   श्याम पांच बजि तक एक बूँद बि बरखा नि पोड तो दिल्ली सरकार का तख्ता तो नि हिल, सरकारी  दल का नेताओं की नींद तो नि खुल पर विरोधी दलों का बंद कार्यालयों मा प्रेस कॉन्फ्रेंस रूम मा भयंकर अफरा तफरी मचीं छे।  दिल्ली मा बैठ्याँ सब विरोधी दल वळुन , इख तलक कि बंगाल तक सीमित तृणमूल कॉंग्रेसन बि मौसम विभाग मंत्री से इस्तीफा की मांग कर दे कि मुंबई मा मूसलाधार किलै नि ह्वे अर अब तक क्वी जानमाल कु नुक्सान किलै नि ह्वे।
    सरकार कु तो पता नी कि वींन क्या कदम उठैन पर मीडिया वळुन ही सब कदम उठैन अर पता लगाइ कि मौसम विभाग का पास जु कम्प्यूटर छन वो तो बाबा आदम का जमाना का छन अर समय समय पर रखरखाव नि हूण से यी कम्प्यूटर बीच बीच मा भंयकर गर्मी  की जगह सुनामी अर भयंकर बरखा की जगह भयंकर धुप की भविष्यवाणी कर दींदु।  ब्याळि बि मौसम विभाग का कम्प्यूटर पर खतरनाक वाइरस घुसी गे छौ अर कम्प्यूटर मा भयंकर धूप की जगा भयंकर मूसलाधार की भविष्यवाणी ऐ गे।
   रात टीवी चैनलों मा अच्छे दिन वळुन खराब कम्प्यूटर का अभियोग बुरे दिन वळु पर लगाइ अर बुरे दिन वळुन कम्प्यूटर खराब हूणों अभियोग अच्छे दिन वळु पर लगैक अपण कर्तव्य निभाई। अर ये कीचड़ उछालो खेल मा मौसम विभाग का कम्प्यूटर का बारा मा क्वी बहस ही नि ह्वे।
देर रात फिर मौसम विभाग से भविष्यवाणी आइ कि भोळ मुंबई मा मूसलाधार बरखा का दगड तेज धूप बि होली अर ढांड गिरणै संभावना से बि इनकार नि करे सक्यांद।

  11/9  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language , Jokes  ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature , Jokes  ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature  , Jokes    ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  , Jokes  ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal , Jokes  ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal  ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar    ;
Garhwali Vyangya, Jokes  ; Garhwali Hasya , Jokes ;  Garhwali skits , Jokes  ; Garhwali short Skits, Jokes , Garhwali Comedy Skits , Jokes , Humorous Skits in Garhwali , Jokes, Wit Garhwali Skits , Jokes
गढ़वाली हास्य , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य, जोक्स  , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य , जोक्स , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स , उत्तराखंडी जोक्स , गढ़वाली हास्य मुहावरे ,
                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत!




Bhishma Kukreti

Modern Garhwali Folk Songs, Poems
भूमि को बैकुंठ -उत्तराखंड !

-रचना --     भगवान सिंह रावत 'अकेला '   ( जन्म  - 1932  , सिवाई , बिछला नागपुर चमोली गढ़वाल     )
Poem by - Bhagwan Singh Rawat 'Akela'
-इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या - भीष्म कुकरेती
-
भारत कु सिर- ताज भैजि, सुंदर उत्तराखंड
वेदूं की वेदान्त भूमि , यु अपणु उत्तराखंड
कुबेर कु नंदन -बण केदारकु काँठु
बसुधारा कु ठंडो पाणी कैलास कु बाटो
रंग -रंगीलु हर्युं -भर्युं , भूमि कु बैकुंठ
सरजू पाणी , काळो डांडी न्यारुं की भूमि
बागेश्वर , नैनीताल , नंदा की त्रिशुली रंग -रंगीलु हर्युं -भर्युं , भूमि कु बैकुंठ
पिंडारी बण अलकापुरी , ताल भीमताल
रौंतेलु कूर्माचल अपणु गीतुं कु गढ़वाळ
रंग -रंगीलु हर्युं -भर्युं , भूमि कु बैकुंठ
गंगा , गौमुख केशर क्यारी फूलूं का बगवान
झर झर झरणा , गुण गुण भौंरा , कस्तूरी मृग छन
रंग -रंगीलु हर्युं -भर्युं , भूमि कु बैकुंठ

-( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any  Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;

--

Bhishma Kukreti

Satire and its Characteristics, व्यंग्य परिभाषा, व्यंग्य  गुण /चरित्र
               वेदों मा व्यंग्य

    (व्यंग्य - कला , विज्ञानौ , दर्शन का  मिऴवाक  : (   भाग     16   )

                         भीष्म कुकरेती


वेद वास्तव मा Autosuggestion अर इतिहास बतांदेर साहित्य छन । 
वेदों तैं हिन्दुओं आदि धर्म ग्रन्थ माने जांद किन्तु सब्बि हिन्दूउंका  ग्रन्थ मनण ठीक बि नी च।
हम वेदों तैं गंभीर विषय मांदा।  पर यदि जै साहित्य मा अतिश्योक्ति , युद्ध , दुसर जाति का बारा मा कटु अर तौहीन वळि आलोचना हो तो उखम हौंस बि आदि अर वेद साहित्य  पर गुस्सा बि आंद।
वेदों मा मूल भारतीय -याने वेदकालीन भारतियों से पैल बस्यां भारतीयूं  की बड़ी बेज्जती करीं च।  मूल भारतीयों तैं असुर , असभ्य , दस्यु नाम दीणो पैथर तौहीन की ही भावना ही  च। मूल भारतियों तै कृष्णयोनि नाम दिए गे तथा ऊंकी नाक तै अनास नाम दिए गे और आर्यों की नाक तै सुनास नाम दिए गे ( डा डबराल उत्तराखंड का इतिहास बाहग् -2 वैदिक आर्य अध्याय ) .
मूल भारतियों तै वेद साहित्य मा दास याने पारिवारिक बंधक नौकर बणानै बात लिखीं च। नौकरों (दास ) तै गुरु दक्षिणा मा दिए जांद छौ।   यी सब वास्तव मा व्यंग्यत्मक या तौहीन करंदेर साहित्य बि च ।
जख तुलना मा एक की बड़ै ह्वावो अर दसरै अति प्रशसा हो तो स्वमेव व्यंग्य की गंध ऐ जांदी।
पश्चमी कुछ विद्वानुंन जन कि मुल्लर , Moritz Winternitz ऋग्वेद का सूक्तियों मा व्यंग्य सूंघ (ब्राह्मण ऋग्वेद  Vii 103 ) (Dialogues in Early South Asian religion, Hindu Buddhist and Jain Traditions edited Dr Brain Black et all)  यद्यपि भारतीय और अन्य  पश्चमी विद्वानु बुलण च कि ये श्लोक मा ब्राह्मण की साम्यता मेंढक से प्रशसा का खातिर करीं च ना कि व्यंग्य करणो वास्ता।  किन्तु एक बात सत्य च यदि हम बगैर हिन्दू या अन्य धर्मी ह्वेक वेदों तै पढ़ां तो वेदूं मा बि व्यंग्य , हौंस की गंध आदि च।  हाँ इखमा शक नी च बल वेद रचनाकारोंन  गम्भीरतापूर्वक कार। Wendy Doniger ये अध्याय की ऋचाओं तै पूरा व्यंग्य नि माणदि पर सफाचट ना बि नि बुल्दी।
म्यार मनण च कि अनार्यों की तौहीन ही वस्तव मा वेदों मा व्यंग्य च। 

11/ 9/2015 Copyright @ Bhishma Kukreti
Discussion on Satire; definition of Satire; Verbal Aggression Satire;  Words, forms Irony, Types Satire;  Games of Satire; Theories of Satire; Classical Satire; Censoring Satire; Aim of Satire; Satire and Culture , Rituals  व्यंग्य परिभाषा , व्यंग्य के गुण /चरित्र ; व्यंग्य क्यों।; व्यंग्य  प्रकार ;  व्यंग्य में बिडंबना , व्यंग्य में क्रोध , व्यंग्य  में ऊर्जा ,  व्यंग्य के सिद्धांत , व्यंग्य  हास्य, व्यंग्य कला ; व्यंग्य विचार , व्यंग्य विधा या शैली , व्यंग्य क्या कला है ?   

Bhishma Kukreti

Best  Harmless Garhwali Literature Humor young boys bathing early  , Jokes ;  Garhwali Literature Comedy Skits young boys bathing early , Jokes ; Garhwali Literature  Satire young boys bathing early, Jokes ;  Garhwali Wit Literature young boys bathing early , Jokes;  Garhwali Sarcasm Literature young boys bathing early , Jokes young boys bathing early;  Garhwali Skits Literature  , Jokes  young boys bathing early;  Garhwali Vyangya  young boys bathing early , Jokes;  Garhwali Hasya ,young boys bathing early Jokes; गढ़वाली हास्य , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स young boys bathing early



                  जब चिर सुंदरी भुंदरा बौ का  कारण छ्वारा, बुड्या  रतखुनिम नयाण मिसे गेन

-                 



                        चबोड़ , चखन्यौ , चचराट   :::   भीष्म कुकरेती   
-

     ऊंक गां क्या तुमर विलेज मा बि इन नि ह्वे होलु जन भुंदरा बौक ससुराड़ि गौं मा ह्वे।  सरा गौं मा बूड -बुड्या परेशान कि ये गाँव तै क्या ह्वे गे।  जखम जावो तखम एकी छ्वीं ब्त्था कि अचकालो छ्वारों पर या ऋषि मुनियों बाण कन लग ! यि गांवक युवा वर्ग जखमा ब्यौ बंद वाळ युवा बि छया वी बि गौतम ऋषि तरां रतखुनि से पैलि नये धुएक तयार ह्वे जांदन।
  किशिर याने टीनएजर्स अर युवाओं की ब्वे , बैणि अर बौ सब दुखी छया बल यूँ किशोरुं अर युवाऊँ घाम आण से पैल नयाण से अब उ अपण सुबेर सुबेर का वाकछल कर्मकांड अर स्वास -निस्वास क्रिया अर प्राणायाम से बंचित ह्वे गेन।
जब घ्याळ दा घाम आण तक नि बिजद छौ तो अपण स्वास क्रिया ठीक करणो वास्ता घ्याळ दा कि बैणि तौळ उबर से इ धै लगान्दि छे - भैजि घाम ऐ गे , ग्विरमिलाक हूण वळ च , बिजी जा। घ्याळ दा तक वा आवाज कबि बि नि पौंछि होली पर अभ्यास का  खातिर भुलि अपण धरम निभांदि छे।
नणद की आवाज अभ्यास से जळ भुनिक घ्याळ दाकी बौ रुस्वड़ो  द्वार तक ऐक धै लगान्दि छे - जन जलड़ि   तन डंकुळि ।  हे घ्याळु ! खड़ हो निथर तेरी ब्वेन तेरी ददिक मैत्युं तै अर म्यार मैत्युं तै गैदान की जगा गाळीदान दीण हाँ।  तब बौकि सुणन जरूरी नि छे तो घ्याळ दा पर कुछ फरक नि पड़दो छौ पर ब्वारिक तून/ताना  से घैल - घायल ह्वेकि घ्याळ दाकि ब्वे गाळी मांगळ शुरू कर दींदि छे - ये कन म्वार त्यारू ! निसिणी ह्वेन तेरि ! जा जन सियुं छे तनि सियुं रै   ...।
इना द्यूराणीक गाळी पुराण से जळीक घ्याळ दाकी बोडी आग की भट्टी बण जान्दि छे अर वा बि अपण बेटा तै बिजाळणो धै सग्वड़ बिटेन लगान्दि छे - ये कन बिजोग पोड़ तेकुण ! खत्ता भरेन तेरि ! जा इनि सियां मा खटला मा तेरी डंडलि सज्यावो ! खड़ु हो।  अब द्यूराण याने घ्याळ दाकि ब्वै अपण गाळयूँ की स्पीड हि नि बढ़ांदि छे अपितु गाळयूं मा मर्च  बढ़ै दींदि छे अर फिर जिठाण तै ताव ऐ जांद छौ तो   वा अपण नौनु तै बिजाळणो वास्ता गाळयूँ मा अम्ल -ऐसिड की मात्रा वृद्धि कर दींदि छे।  हाँ अब गाळी अपण पुत्रों तै नि दिए जान्दि छे अपितु बच्चों का दादीक मैत या ब्वार्युं मैत वळु तै गाळी अर्पित हूंद छा।  पर ना तो घ्याळ दा अर ना ही घ्याळ दा का चचेरा भाइक कन्दूड़ गाळी पुराण का प्रवचन सुणदा छा।  द्यूराणि -जिठाणि की गाळी प्रतियोगिता से गांवक हौरि पवित्र नारी बि प्रभावित ह्वे जांद छा  अर हरेकाक घौरम गाळयूंक मांगळ लगण मिसे जांद छा।  सरा गांमा का चौक अर कुलणियूं मा गाळयूं ऋचाएं गुंजायमान ह्वे जांद छा। सरा गांमा गाळयूं ऋचाऊँ कोलाहल से डौरिक चखुल दुसर गां जिना उड़ जांद छ (हालांकि उख बि गाळी श्लोक  हवा मा तैरणा रौंद छया  )। कवियों की कल्पना रौन्दी छे कि गांवुं मा सुबेर सुबेर गौरया की चहचहाट , कोयल की कू कू अर पंछ्युँ की मधुर आवाज गुंजणि रौंद पर ये गांमा किशोर अर सबि युवाओं का देर से बिजणौ कारण हवा मा गाळी बा काटणि रौन्दि छे।
   जख तक नयाणो सवाल च तब गांमा किशोर अर युवा अपण लिखल , जूं अर मैल से जान से बि जादा  प्रेम करदा छा तो हफ्ता द्वी ह्फ़्तौं  मा इ किशोर अर युवा पाणीम जैका नयांदा छा।  गुन्दर जन युवा बि छौ जैक शरीर का लिखल , जूं अर मैल गुंदरूक  शरीर से ऊबी  (बोर ) जांद छया किन्तु गुंदरु महीनों तक नयाणो नाम नि लींदो छौ।  गुंदरु तै गरम पाणि देखिक बि जड्ड़ु लगण बिसे जांद छौ।  किन्तु अब गुंदरु रात खुलण से पैलि नयेणो पंद्यरम पौंछि  जांद छौ।
     पर अब कुछ दिन से गांवक सरा दिनचर्या ही बदल गे।  पाकिस्तान मा आतंकबाद खतम ह्वे जावो तो दुनिया कन आश्चर्य कारलि  ऊनि आश्चर्य सरा गाँव मा फैल्युं छौ कि यूँ किशोरों ,  युवाओं तै ह्वाइ क्या च कि रतखुनि मा इ किशोर , युवा अर कुछ प्रौढ़ बि पाणि -पंद्यर बिटेन   नये धुएक  ऐ जांदन।  गांवकी की आर्थिक स्थिति पर बि फरक पोड़ि गे छौ।  गांवमा साबण की खपत बढ़ण से हरेक गृहस्वामिनी इनि परेशान ह्वे गेन जन आज अल्लु - प्याज का भाव से गृहस्वामनी परेशान छन। किशोर तो किशोर , युवा तो युवा अब तो मड़घट जाण जोग बुड्या बि नयाणो बान रात खुलण से पैलि पाणिम,  पंद्यरम , छिंच्वड़म पौंचि जांद छा।  अब सब किशोर , युवाओं अर बुड्यों पर सुबेर सुबेर स्नान करणो रोग लग गे छौ।
गांवकी जनानी परेशानी की स्थिति मा छे कि ऊंको गाळी ऋचाएं सुणाण से ऊंको प्रणायाम ह्वे जांद छौ अब यु प्राणायाम बंद ह्वे गे  , चिड़ियाएँ दुखी छन  कि अब गांमा जनान्युं जगा डीजे (DJ ) प्रोग्राम ऊँ तै दीण पड़नु च,  इख तलक कि  कुत्ता बिरळ  बि दुखि छन कि अब किशोर , युवाओं अर बुड्यों सुबेर बिजण से ऊँतै सुबेर सुबेर बिजण पड़द। गांव मा किशोर , युवाओं , बुड्यों का सुबेर बिजिक नयांणो प्रकरण से सामाजिक , सांस्कृतिक अर कृषि की आर्थिक  स्थिति बि बदलेणि छे।
    कुछ दिन तो जनानी आपस मा इ छ्वीं लगाणा रैन कि गाँव मा यु भयंकर बदलाव कनै आयि अर अचाणचक सरा मरद जात इन किलै सुदरी गे।  अब जनान्युन सीबीई का सहारा ल्याई याने जासूसी कार।
   अर जब मरद जात का सुबेर बिजण अर रोज रतखुनी से पैल पंद्यरम नयाणो   भेद खुल तो जनानी तो जनानी गांवकी गौड़ी अर भैंसी बि बेहोश ह्वे गेन।
    ह्वै क्या छौ कि भुंदरा बौ जब बिटेन अपण ससुरास आइ तब बिटेन गांवका किशोर , यवा अर बुड्यों मा रतखुनी से पैल नयाणो आदत पड़न शुरू ह्वे गे।
चिर सुंदरी भुंदरा बौ तै सुबेर चार बजि नयाणो की आदत हि नि छे अपितु नळ, धार  या छिंछवड़ तौळ नयाणो आदत जि पडीं छे। तो भुंदरा बौ ससुरास आणो बाद बि सुबेर उठिक पंद्यर /पाणी /पनघट जांदी छे अर मजा से नयेक ऐ जांदी छे।  किन्तु जनि किशोर युवाओं तै पता चल कि चिर सुंदरी रातखुलण से पैलि धारम नयाँदी तो स्निग्ध  , दिव्य , दीप्तमान सुंदरी तै नयाँद दिखणो इच्छा किशोरों , युवाओं मा जागृत ह्वे गे अर पैथर यु इच्छा रोग बुड्यों पर बि लग गे अर सरा गांवक मरद रतखुनी से पैल बिजण लग गेन अर नयाणो बान पंद्यरम अटकि जांद छा कि  चिर सुंदरी का गात की एक झलक इ दिखे जावो।
यु ठीक ह्वे कि मरद जात सुबेर बिजण लग गे किन्तु बिचारा किशोर , युवा अर बूड्यों  की स्निग्ध  , दिव्य , दीप्तमान सुंदरी तै नयाँद दिखणो इच्छा पूरि नि ह्वे साक कारण तिनि रस्तों मा भुंदरा बौका द्यूर -जगत सिंह बिष्ट , बलबीर सिंह रावत अर दिनेश बिजल्वाण बैठ्याँ रौंद छा अर जनि क्वी पाणि जिना  आवो तो यि आठ नौ सालक द्यूर धै लगै दींदा छा - ऐ गेन !  ऐ गेन !  रिक बाग़ ऐ गेन !
पर ना तो भुंदरा बौन सुबेर नयाण छ्वाड़ ना ही किशोर , युवा अर बुड्योंन सुबेर बिजण छ्वाड़।  गांवकी अन्य जनानी अब गाळी ऋचाएं सुणाण  बंचित ही छन।

(श्री सम्पूर्ण सिंह बिष्ट (डवोली , डबरालस्यूं , पौड़ी गढ़वाल द्वारा सुनाई गयी एक सत्य घटना पर आधारित )।

  12/9  /15 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ , चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
Best of Garhwali Humor Literature in Garhwali Language , Jokes young boys bathing early  ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature , Jokes young boys bathing early ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature , Jokes  young boys bathing early; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature , Jokes  ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature  , Jokes    ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  , Jokes  ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal , Jokes  ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal  ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar    ;
Garhwali Vyangya, Jokes  ; Garhwali Hasya , Jokes ;  Garhwali skits , Jokes  ; Garhwali short Skits, Jokes , Garhwali Comedy Skits , Jokes , Humorous Skits in Garhwali , Jokes, Wit Garhwali Skits , Jokes
गढ़वाली हास्य , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य, जोक्स  , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य , जोक्स , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स , उत्तराखंडी जोक्स , गढ़वाली हास्य मुहावरे ,
                    स्वच्छ भारत  , स्वच्छ भारत , बुद्धिमान भारत!