• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti

    Narendra Singh Negi: The Poet of Varied Subjects and expert in creating Images

(Critical History and Review of Garhwali Poetry Literature- 95)

            Literature Historian: Bhishma Kukreti

           Narendra Singh Negi is world's finest and famous Folk Singer. World Famous Folk Singer Narendra Singh Negi is also fine poet for Garhwali language.
           World Famous Folk Singer and Garhwali poetry creator Narendra Singh Negi was born in 1950, Pauri village, Nadalsyun, Pauri Garhwal, Uttarakhand , South Asia.  Narendra Negi took formal education in Music and Musicology too.
     World famous Folk Singer Narendra Singh Negi also created poems and lyrics.
There are following Garhwali Poetry collections published by World Famous Folk Singer Narendra Singh Negi –
1-Khuchkandi: A lyric collection of 52 folk songs
2-Gani ki Ganga Syanu ko Samodar : collections of 42 famous lyrics by Narendra Singh Negi
3-Muth Boti ke  Rakh: Mostly there are songs related to separate Uttarakhand Movement
      The subjects of Famous Poet Narendra Singh Negi are varied as society, complex structure in the society and social unrest, pain and happiness, environment, social corruption, corruption in politics, corruption in government administration, love, bravery, awakening and many more. World Famous Folk Singer and renowned Garhwali poet Narendra Singh Negi uses both styles in his verses conventional and newer styles.

   The emotional and artful dimension is found equally in the poems of Negi. The poems of Narendra Singh are more of melodious nature. 
World Famous Folk Singer and Garhwali poet  Narendra Singh Negi is famous for creating poems on contemporary subjects.
                                        धुंध
Poetry by : नरेन्द्रसिहं नेगी ( 1950, Pauri village, Nandalsyun , Pauri Garhwal)
अजकाल पाडूमा चौदिसु फैलीछ धुंध अंदाधुंद
काळा झंगरणया धुवाॅ कि धुंध
ऑखोंमा अगास मा धुंध
जुकडा मा जीवन मा धुंध
जगदा जंगलून मोसेंदा भविष्यपर धुंध
धुंदळी नी या धुंध
ई घौणि धुंधमा कुछकत नी दिखेणू
न बट्वे न बाटा न मिरग न चाॅठा
जूॅदों छौंपदी अर मोरदौं भड्याॅदि बणागै धुंध
क्या पसु क्या पक्षी क्या डाळा क्य मन्खी
ऐथर आग पैथर छारू अर मत्थी धुंध
धुंध अन्दाधुंध
कुछ नि देख सकणा ये गौंका लाटा
न आज न भोळ न नफा न घाटा
धुंध अन्दाधुंध
कुछ नि देखणू बण विभाग न आग न बाघ
कुछ नि कै सकणी सरकार न उपै न उपचार
एक हैंका पर भगार
कब छंटेलि भै या धुंध अर कब दिखेलो
वो ह्यूँदो हिमालै सि
सफेद सच्च साफ साफ
    South Asian World Famous Folk Singer and poet Narendra Singh Negi is expert of creating perfect images as per subject.
नेता  (गढ़वाली कविता )


-
सीधू सच्चू समझी जौंथैं
जीती बाँगा ह्वेगिनी
सरकार राऊ चाहे जाऊ
पर नेता नाँगा ह्वेगिनी
चुनौ बग्त कोयल जना
सुरीला गीत गैनि जौंन
सत्ता क्या मिली कि सब्या
सबि चिलाँगा ह्वेगिनी
बिकास को हौळ सरासर
लगाला सोचि छौ
अफु त खैकि साँण्ड बण्या
लोग ढाँगा ह्वेगिनी ।

Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल



Bhishma Kukreti


Modern Garhwali Verses  Songs,     Poems

  बाघ अर चिनखु  (गढ़वाली कविता )

रचना --   कालिका प्रसाद नवानी  ( जन्म  1955,  गवौणी , पट्टी किमगडी गाड , पौड़ी  गढ़वाल  )
Poetry  by - Kalika Prasad Nawani
-
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry – 181
-
साहित्य इतिहास , इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती
-
ये लोकतंत्र मा
चुनौ लड़दरू नेता
चुनौ  आंदैं  बण जांद चिनखु
अर कायकर्ता बण जंदिन बाघ

जितणा बाद
नेता बण जांद बाघ
अर कार्यकर्ता चिनखु

तब नेतौ छैल देखणौ  बि तरसद कार्यकर्ता
वेक अगनै इन हाथ जोड़द
जन कि वो होलु साक्षात बरमा
जनता कु भाग्यविधाता परमेसुर

बाघ चिनखु कु यो किस्सा
सर्या हिंदुस्तान म छ

लोकतंत्र का ये भस्मासुर
जनता कु आसिरवाद लेकि
जनता तैं ही लुटणा छन
तबि त आम लोग
शिवजी की तरीं
जान बचाणौ भजणा छन 

(Ref-Angwal,2013)
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any
-
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs ,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses ,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries  ,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries  ,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs  ; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia   ,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries ,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal  ; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries ; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries ; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल
--



Regards

Bhishma Kukreti

Bhishma Kukreti

Kaljugi Master: a Realistic Story about Deteriorating Education System
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories -170
    Analysis of Garhwali short story 'Kaljugi Master'
   Critical Review for Garhwali Short Stories written by Mahesha Nand-8
  Literature Historian: @ Bhishma Kukreti
         Mahesha Nand is a teacher by profession and knows the inside out of education in rural Garhwal. The Garhwali story 'Kaljugi Master' deals with the attitudes of teachers in deteriorating the rural education system. Mahesha uses Kulanand and Suman as teacher pairs for showing the negative sides of rural Garhwal education system. Mahesha shows teachers as divided into groups, absconding from colleges without any fear, alcohol addicted teachers, rural teachers teaching in villages but their children getting education in cities as Dehradun, helpless position of principals; helpless position of ideal teachers. However, at the end , Mahesha Nand offers chances for hopes and improvement.
   Mahesha Nand tells the story in 'Katha Gholi Kathgali' style of Garhwal and makes the story very interesting. His way of telling story is marvelous.
    Master of Garhwali phrases, Mahesha Nand uses proverbs and saying as his slaves for making story interesting as -
जम्याँ डालीं उमाड़ी दीन्द
चलदी कूलम ढुंगु धुंळ ठीक नी
फटsलू फुटि, ठकुराण नि उठि
The story is a mirror of present rural education system.
Copyright@ Bhishma Kukreti, Mumbai, 2016
Reference – 'Augar' a Garhwali Story collection by Mahesha Nand page 769-76
Critical Review of Garhwali Short story by Mahesha Nand to be continued in -9
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories to be continued...171
Xx
Garhwali Fiction Deteriorating Education System ; Garhwali , Uttarakhandi short story Deteriorating Education System ; Garhwali, Himalayan short story Deteriorating Education System; Garhwali, North Indian  short story Deteriorating Education System; Garhwali, Indian short story Deteriorating Education System; Garhwali, South Asian short story Deteriorating Education System; Garhwali, Asian short story  Deteriorating Education System;
दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  गढवाली कथाएं , दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  गढवाल  से  कथाएं , दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  आधुनिक गढ़वाली  कहानियां , दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  हिमालयी  कहानियां, दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  उत्तर भारतीय  कहानियां ; दुर्गत होती शिक्षा व्यवस्था  एशियाई   कहानियां 
गढवाली कथाएं , गढवाल  से  कथाएं , आधुनिक गढ़वाली  कहानियां , हिमालयी  कहानियां, उत्तर भारतीय  कहानियां ; एशियाई   कहानियां 
Garhwali Fiction  ; Garhwali , Uttarakhandi short story  ; Garhwali, Himalayan short story  ; Garhwali, North Indian  short story  ; Garhwali, Indian short story   ; Garhwali, South Asian short story   ; Garhwali, Asian short story

Bhishma Kukreti

Garhwali Poetries by Rakesh Mohan Thapliyal

Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –- 307
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti
Modern Garhwali Verses  Songs,     Poems

-  (गढ़वाली कविता )

रचना --    राकेश  मोहन थपलियाल ( जन्म 1953 , टिहरी  गढ़वाल  )
Poetry  by – Rakesh Mohan Thapliyal
-
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –
-
साहित्य इतिहास , इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती

-
         सवाद
-
Garhwali Poetry by: Rakesh Mohan Thapliyal
-
कब्बी बिटिन नि बुकाईन बुख़णा,
तिल अर, भंगजीर मिल्यां॰
चाखी नी पिन्ना कु साग,
नि खाई पाड़ी पालिंगा की काफली॰
राई की भुज्जी अर तोर की दाल,
जख्या म छौंक्यां पिंडालु दगड़ी,भुटीं लाल मर्च ॰
अर किनगोड,हिंसर,काफल कि त
स्याणी भी केक करण यख ?॰
अब यूं कु समझाऊ कि, मेरा मुलक म,
आट्टा अर बासी रोट्टयों कु भी बणदु थौ साग॰
वनु त यख ,खोजण पर, कै हैक्का नौ से, मिल जाँदु, कोदु, झंगोरू, गैथ अर कई धाणी॰
पर नि औंदु गैल्या वु स्वाद, वा पहाड़ी रसाण ,
बाबाजी का सौं, मैन तुम म झूठ किलै बोलण ?
मैन एकदिन पुछि दुनिया का मशहूर बाबर्ची ----- से,
हे बेटा, बूढेंदी बखत क्या मनखी कु गिच्चू खराब व्हेजाँदु होलु ?
मेरा नौन्याल भी बोलदान,पता नी बाबाजी कनु पकौंदा था तुमारी भी सदानी रैगिन यई छुईं ?
वै लठ्याला खानसामा न बोलि, चचा बुरु नि मान्यान,
सवाद गिच्चा की गैली, माटा अर पाणी से भी औंदु ?
(वैकु बाबा भी घरन लैक,जब कखी हैकी जागा पकौंदु थौ, तब वै भी
वख वु स्वाद नि औंदु थौ)
***************
हे मेरा गौं
--
Garhwali Poetry by: Rakesh Mohan Thapliyal
-
हे मेरा गौं, मै तेरा सौं, मैंन तू नि भुलाई
कुई यनु दिन क्या होलु, जब तू याद नि आई.
रोटटी-पाणी खैक जब लटकदौं बिछौणा मै तेरी खोज म फिर आफु म भटकदौं .
मन का आँखा खोलदा,स्मृतियों कु किवाड़, सपनों का बिना दिखेंदु, पुराणु संसार.
तिबारी म बैठयूं बाबा, पेणु छ तमाखु. गुठयारा म बई लगीं, सोरन पर मोळ .
डिंडयाला म बैठिं भुलि, काटणी छ भुज्जी, धौला-बुल्ला रिंग्ताणा छन, तै खाडू देखीक.
बाखडा भैंसा कु मचायूं छ अडाडोट, बखत घास कु व्हेगी, भूक लगीं भूख.
गोसा कु धुवां उठीक, पहुंचीगे अकाश, सूरज नारैण न पकड़ी डांडों की बाट
खल्याण म छोरों की मची धमा चौकड़ी, डाला मति पोथलों भी फुटी बरडोट.
जा बेटी तू पाणिक जा, मै आट्टू ओलदु रुमक पड़गी छोरी,कबरी पकौलु ?
रोटटयों गैली माँ की चुड्यों कु छमणाट,
अब कुछ नि रई बाकी, रैगि खाली याद.
हे मेरा गौं, मै तेरा सौं, मैंन तू नि भुलाई,,,,,
***************************
फिर पाई नि वो स्वाद
--
Garhwali Poetry by: Rakesh Mohan Thapliyal
-
वू कोदा-झंगोरा का दिन
अर सौंण की खीर जनि रात,
रुपया त बतेेरा कमेंन जिन्दगी
पर अब नि रै वा बात ?
उकाळ- ऊँध्यार पर भी
थकदा नि था खुट्टा,
अब मोटरु म बैठिक
भी सुन्न पड़दु गात ?
थौला -मेलों की पकोड़ी,
जलेबी की रैगी याद,
बड़ी दुकान्यों पर भी
फिर पाई नि वो स्वाद।
वु पाथलों कु भात,
पुड़खों से चूँदु साग ।
काखड़ी-मुंगरर्यों कु
लगी होलु शराप
*******************
मैं डांडा कु बथों, तू चौमासा की गाड
--
Garhwali Poetry by: Rakesh Mohan Thapliyal
-

मैं डांडा कु बथों,तू चौमासा की गाड,मै भी बग्यों, तू भी बगि,यन्नी छ रिवाज.
मैं रो्डदू कोदा कू,तू गोंद्की नौण की ,हम भी रई जांदा जु,दुई रलि-मिलि.
मैं खडखडू बांज तू सपसपी कुळईं ,दुई जगि गेन,,जब बण लगी बडांक.
तू घुघूती घुरांदी,मै कफुआ-हिलांस, तू भी छ उदास,मै भी थौ उदास.
तू जोनि कु उजालु,मै दोफ़रा कु घाम, तेरु - मेरु मेल, सौंगु नि थौ काम.
तू धारा की पन्यारी ,मै ग्वैरु म कु ग्वैर,त्वैक व्हे अबेर,मैक भि अबेर.
XXXXXX
--
Garhwali Poetry by: Rakesh Mohan Thapliyal
-



-
Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल





Bhishma Kukreti


                       Characteristics of Beckett Settlement in Garhwal

                            British Administration in Garhwal   -35       
       -
History of British Rule/Administration over Kumaun and Garhwal (1815-1947) -52
            History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -889
-
                              By: Bhishma Kukreti (History Student)

       
                    The Batten twenty years (beesee) settlement was up to 1860. The senior assistant commissioner J.O' B. Beckett conducted new thirty years land settlement. Beckett settlement was first land settlement of Garhwal that Amins measured the land as was done in plains. Atkinson remarked the Beckett land settlement as 'Cadastral Survey' or comprehensive survey (Atkinson, pp297).   
  Barring Bhotiya region (Mhlas), Amins measured the land, prepared maps, and recorded 'Fard' of each village.  The Batten land settlement was based on nail (quantum of sowing seeds used in land) and was more of presumption. There were chances of lapses and the reality came out in Beckett settlement.
        Beckett settlement is called 'Dori Paimas(measurement by rope). The 'beesee' was extended to 4800 square yards. The Beckett 'Beesee' was 40 square yards lesser than British acre.
          The land measurement work started from 1856. However, due to 1857 'gadar', the work was halted from June 1857 till December 1859.  The measurement work restarted again in 1860 and completed in 1860. The officials completed records in 1861.  The measurement for agriculture land area was for 149379 'beesee'. The total expense amount on measurement and recording the ownership was for Rs. 74005 or eight Anna per 'beesee'. The owners of 'Gunth', 'sadavrat', 'muvafi' land paid the expenses (Atkinson, pp 298).
           In Beckett settlement, there was measurement for walls (Bheed, Mend) between two counters and tax was determined on walls too. However, there was no tax on 'Katil' land (barren land and used to be cropped after three –four years only). Barren land was included within fertile land after farmer's instances. 
  The village boundaries and land of a village determined in Traill (1823) and Batten (1840) land settlements were kept as it was. There were changes in boundaries of Pattis and Parganas. The authorized areas for each Patwari were determined as per new situation arose by measurement.
In Batten settlement, there were 'asli ganv' and 'dakhila gaon'. 'Dakhila ganv were smaller village and were under 'Asli 'villages. By the time Becket settlement started, many 'dakhila' village grew bigger and they were given the title for 'Asli ganv' in Beckett settlement. On that time, it was pride for villagers of 'dakhila village' coming under 'asli ganv'.

  -
Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 2/9/2016
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued... Part -890
*** History of British Rule/Administration over British Garhwal (Pauri, Rudraprayag, and Chamoli1815-1947) to be continued in next chapter
(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX   
References 
1-Shiv Prasad Dabral 'Charan', Uttarakhand ka Itihas, Part -7 Garhwal par British -Shasan, part -1, page-190
2-Beckett, Garhwal Settlement report page 3/5
3- Atkinson, Himalayan districts vol.3, pages 297, 298




Xx
History of British Rule, Administration , Policies, Revenue system,  over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand ; History of British Rule , Administration , Policies Revenue system  over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand; History of British Rule, Administration, Policies ,Revenue system  over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; History of British Rule, Administration, Policies ,Revenue system  over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; History of British Rule, Administration, Policies ,Revenue system  over Dehradun , Champawat Kumaon, Uttarakhand ; History of British Rule, Administration, Policies, ,Revenue system  over Bageshwar  Kumaon, Uttarakhand ;
History of British Rule, Administration, Policies, Revenue system over Haridwar, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand;   












Bhishma Kukreti

         D .D. Sundariyal: A Garhwali Poet of Varied Subjects and Images

Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –-96
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti


              A Garhwali Poet and drama Activist D.D Sundariyal was born in 1950, in Kui village of Kimgadi Gad of Pauri Garhwal, Uttarakhand, and South Asia.
  He had been publishing his poems here and there and in 2015 he published his Garhwali poetry collection. 
Sundariyal creates Garhwali poetries in three styles –
Lyrical poems
Gazal
Conventional poems
  The subject of Garhwali Poetry of Deen Dayal Sundariyal are varies ranging from village images, migration, corruption, migration and changing social styles.
He uses symbols of Garhwal for illustrating poem and creating demanded images.

      'बिसर्याँ  बाटा बिर्ड्यां मनिख ' कविता खौळ (  संग्रह )

        दीनदयाल सुन्दरियाल जी चंडीगढ़ मा एक सांस्कृतिक अर सामजिक हस्ती छन।  बिना फोकट की अपणी पब्लिसिटी का सुन्दरियाल जी चंडीगढ़ मा गढ़वळि नाटकुं मंचन मा व्यस्त रैन अर भौत सा नाटक मंचन करैन।  चंडीगढ़ मा गढ़वाली साहित्य वर्धन अर संबालण मा सुंदरियाल जीक योगदान अविस्मरणीय च।
       सुन्दरियाल जी भौत सालों से कविता गंठ्याणा रैन पर कविता खौळ (संग्रह ) छपाणो मौक़ा अब पायी।  स्वतंत्रता उपरान्त गढ़वळि पद्य मा सकारात्मक शैलीगत बदलाव ऐन अर आज गढ़वाली कविता शैली का हिसाब से अंतर्राष्ट्रीय थौळ मा खड़ी ह्वे सकदी।  सुन्दरियाल जीक कविता संग्रह मा बि कविता तीन प्रकार की कविता छन -छंदमय कविता ,गीत अर गजल जु सिद्ध करदन कि दीनदयाल जी गढ़वळि कविता तैं अंतराष्ट्रीय स्तर तक लिजाणो आतुर छन।
'बिसर्याँ  बाटा बिर्ड्यां मनिख ' कविता खौळ (  संग्रह ) की   कविता , गीत या गजल का विषय सब मानवता, पहाड़  अर गढ़वाल से संबंधित छन अर संग्रह बतांदो कि कवि स्वांत  सुखाय का वास्ता नि लिखणु च अपितु कवि को उद्देश्य मानवता च। 
            कवि सबसे पैल अपणी कविता सीमाप्रहरी रक्षकों तै समर्पित करदो अर देशप्रेम की सूचना दीन्दो। संग्रह  मा भौं भौं विषय छन जन कि -प्रकृति अर पर्यावरण अलग अलग नि छन (म्यरो भै ), गढ़वाल की जनान्युं योगदान अर उनको योगदान (मीकू तो नि बदले अादि कविता ), पलायन से गढ़वाल की बुरी स्थिति (ब्वे आदि ) , धार्मिक अंधविश्वास (राम कि नाउ की अठ्वाड़ ) , राजनैतिक उठापटक। जातिगत बैमनश्य -छुवा छूत , भ्रष्टाचार,   आदि जन ज्वलंत विषयों से कविता भर्यां  च अर  शीर्षक कखि ना कखि विषयों सूचना दे दींदन।
कवि का पद्य विषय प्रेम , वीरता , भौगोलिक , प्रकृति वर्णन से अछूतों नी च। याने कि कविन जीवन का सबि क्षेत्र सामजिक , राजनैतिक , आर्थिक , धार्मिक , प्रकृति चित्रण , प्रेम व अन्य भँवनाएं , आध्यात्मिक क्षेत्रों मा अपण सजग दृष्टि से दिखणो बाद  शब्द चित्रों तैं कल्पना से सहज चित्रित करणो भौत सुंदर प्रयास कार ।
हम सब जाणदा छंवां कि कविता कवि की हृदय की भावनाओं कलात्मक संहाविका हूंदी।  कवि एक सामजिक प्राणी हूंद अर वु समाज का एक विशेष जागरूक व्यक्ति हूंद तो समाज मा परिवर्तन अर परिवर्तन से जु बि अच्छो -बुरो हूणु च वै पर कवि की नजर फटाक से पड़दि।  कवि सुन्दरियाल का यु सामाजिक पक्ष कविता संग्रह मा अधिक सजग ह्वेक आयीं छन। पहाड़ का गांवुं असली भार उखाकि स्त्री उठान्दन अर ऊँ जनान्युं दुःख /पीड़ा का सामयिक, सही , स्वाभाविक चित्रण तबि ह्वे सकद जब कविना या पीड़ा देखि हो और हृदय से अनुभव करी हो अर तब जन्मिन्दन 'खैरी की बिठगी अर ब्वे श्रीका कविता -
तुम लिखदा रैग्यों 
पहाड़ै जनानी कथा
तुम रैग्यों नाउ छपाण पर
तुम रैग्यों पैसा कमाण पर
कबि जाण छ वीं जनानी s व्यथा।
सरा भारत मा विद्रूपताएं , बिड़ंबनाये भरीं छन अर यूँ मादे एक च छुवा छूत को कोढ़,भ्रस्टाचार कु कैंसर,  दारु पीणो चमळा ।  कोढ़ , कैंसर अर चमळा कविता मा कवि सजग करदो कि यदि यी बिमारी नि जाली तो विकास असल मा विकास नि रै जालो।
कवि रूढ़िवादी कृत्यों पर वैज्ञानिक दृष्टि मारदन अर फिर 'राम की नाउ की अठ्वाड़ ' मा चकड़ैतों द्वारा राम पूजा पर ही प्रश्न चिन्ह लगै दींदन।
बिडम्ब्नाओं पर व्यंग्य की चोट करण मा कवि पैथर नि हटद जन 'नेता ' कविता मा -
ब्याळि तक
हथ ज्वड़ना रैनि
चुनौ जीति
चुसणा बथै गैनि
'कुळबुळाणु च प्राण म्यरो ',  गीत पंक्ति ,   "ज्यु त ब्वनु चा  यखि ऐ जौं" जन गजल की पंक्ति सब जीवंत अर सजीव छन।
विषय गांवका छन अर अनुभवगत छन।
कविता संग्रह मा सामाजिक यथार्थ , स्थानीयता , जनपक्ष अर प्रगतिशीलता को अच्छो मिळवाक् हुंयुँ च।   शोषण , शोषण पद्धतियों अर शोषण का प्रतीकों पर विरोध साफ़ दिखेंद।
कवि की खसियत च कि  कवितौं मा कविता खतम हूणों बाद कविता का  अहसास अपणी समग्रता मा घनीभूत ह्वे जांद।   
गीतों  का कवित्व प्रभाव शब्दों से ही ना बल्कण मा ध्वनियों से बि ब्यंजित हूंदन।
संग्रह की सबि रचनाओ की भाषा , मुहावरा , प्रतीक जण्या पछयण्या लगदन अर पाठक तै झकजोरण मा कमि नि करदन।
भाषा बड़ी सरल छन जु आम पाठकों कि जिकुड़ि भितर बैठँण मा सशक्त छन।
कविता , गीत या गजल सब आम पाठको का न्याड़ ध्वार की छन अर अवश्य ही कविता संग्रह गढ़वाली साहित्य पाठक बढ़ाण मा सहायक होला।
मेरी शुभकामना कि जल्दी ही दीन दयाल जी को दुसर कविता संग्रह बी छप्याओ !


पुस्तक प्राप्ति - समय साक्ष्य , देहरादून
Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-



Bhishma Kukreti

 Garhwali Poems by Payash Pokhara  part-1
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –-308
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti

     आदिम
         ******
मनख्यूं की घिमसांण मा कख हरचणु च आदिम ।
यखुळ्या-यखुलि अफु थैं अफि ख्वजणु च
आदिम ॥
गौं-गळ्या मा त्वैथै फुलफुल देळि किळै
दिखेण ।
फुलदेई की कुंगळि जैड़्यूं थै उपड़णु च
आदिम ॥
अब चखुलों का च्युचांण फर भि चिरड़ै जांद ।
तबि त कन्दुड़ु अपणा अंगुळा क्वचणु च आदिम ॥
बाघ बांदर सुंगर चौका खळ्याण म छन रिटणा ।
अपणा यूं दगड़्यौं दगड़ क्य ब्वलणु च आदिम ॥
अफु से जादा चंट चालाक कैथै च नि चिताणु ।
तबि त दुख दलेदरा का थौला ब्वकणु च
आदिम ॥
हैंसि खुसि घड़ेक अपणि धणैत लगै ले
'पयाश' ।
कन ह्यळि गडि गडिक रुंदरौ थै द्यखणु च
आदिम ॥
@ पयाश पोखड़ा ॥
त्वै उज्यळा दीणा का बाना
***********************
उमाळ जिकुड़ि कु सुदि त नि
खत्याई होलु ।
कुछ न कुछ वींल त्वैथैं कन नि
बताई होलु ॥
रामि बौराणि सि वा जरुर पुंगड़ि
ग्वडणि रै होलि।
तबि त तिल अपरि कपळि रंगुड़ु
लगाई होलु ॥
इन लगद कि तिल अपणि खुटि
जादै अळगै दीं ।
तबि त तिल सबसे पैलि यो सरग
लिमाई होलु ॥
आंख्यूं मा तेरि लाज सरम त
लुकईं त रै होलि ।
तबि त से झुठन्दरा ल अपणु मुक
फरकाई होलु ॥
सर्या जिदंगि चखुलों का फंखुड़ु
छिनरणा रै जो।
अब क्य जो बुढैण दां क्वी फत्यलु
बचाई होलु ॥
'पयाश' नि बोल कि य आग वीकीं
पिळचईं होलि ।
त्वै उज्यळा दीणा का बाना जिकुड़ु
जळाई होलु ॥
@पयाश पोखड़ा ॥
बाटा, जो आज भि त्वै जग्वाळ कना छन
*************-*********************
ढुंगा गारौं थैं किटदा-किटदा बाटा ।
ठण्डु मठु कै हिटदा-हिटदा बाटा ॥
मोळ-माटल भलिकै लप्वण्यां बाटा ।
चुना-कम्यड़ल छक्वै छप्वण्यां बाटा ॥
द्यप्तों मा दुर्बा आसीस मंगदा बाटा ।
माद्यौ-मंदिर की देळि भ्यटदा बाटा ॥
पाटि-ब्वळ्ख्या बस्ता ब्वक्दा बाटा । इसक्वळ्या छ्वारों थैं ट्वक्दा बाटा ॥
धर्या-धार उचा-निसा डांडो का बाटा ।
नवळि पंद्यरिम अग्यर्या भांडो का बाटा ॥
घास लखुड़ु की बिठिगि बिसौण्यां बाटा ।
ख्वींडी दाथि थमळि थैं पळ्यौण्यां बाटा॥
दगड़्यों को दगुड़ु ख्वज्दा-ख्वज्दा बाटा।
सौंजड़्यों का दगड़ रुज्दा-रुज्दा बाटा॥
तेरि खुदेड़ खुद का समळ्यौण्यां बाटा।
बिसरीं छुवीं बातु का बिसरौण्यां बाटा॥
पुरणा बाटों जनै वी नज़र पुर्यांदा बाटा ।
खाळा-म्याळों मा वी खिर्तू उर्यांदा बाटा॥
औडळ बथौं मा भलिकै भतड़ेदां बाटा ।
हैंस्दा-ख्यल्दा कुरचेन्दा पतड़ेदां बाटा ॥
कमर टुटीं डुण्डि सि उकळि का बाटा।
घुण्डों की खपचईं सि उंधरि का बाटा॥
थक्यां-थक्यां म्वरण्यां-म्वरण्या बाटा।
चिगैं चिंग्वात चिरण्यां-चिरण्यां बाटा॥
पैटगीं इखरु सांस ल्हिदां-ल्हिदां बाटा।
बैठगीं रस्तम तमखू पींदा-पींदा बाटा ॥
डुण्डा ब्यगड़ा तिर्वण्यां मर्वण्यां बाटा।
मुर्क्या भड़क्यां चिर्यां चिर्वण्यां बाटा ॥
खैड़-कत्यार छील-छींजा उकरदा बाटा।
ज्यूंदा-म्वर्यां थैं कांधिम लिखरदा बाटा॥
कै दगड़ भि आणि न जाणि करदा बाटा।
यकुंलास मा भि यखुलि नि डरदा बाटा॥
अब त तुमरा चौकम बिसयां छन बाटा। द्वरढक्कि देखिकि खिसयां छन बाटा॥
दुबट्टा तिबट्टा अर चौबट्टा बाटा ।
झणि कनै लिजाला इ घंघत्वळ्या बाटा॥
घूम-घामिक ये रिटदा-रिटदा बाटा ।
कै गौं जाणा ह्वाला ये हिटदा बाटा ॥
ठ्यलेंदा रस्ता अर सरकदा बाटा ।
द्यख्दै-द्यख्दा सर्र-सर हरचदा बाटा ॥
रोज़ तेरि लब्बी लपग्यूं थैं गैंणदा बाटा ।
रोज़ अपणि जिकुड़ि थैं खैंणदा बाटा ॥
हां, तुमरि जग्वाळ करदा-करदा बाटा ।
से गीं अपणि निंद मरदा-मरदा बाटा ॥
@पयाश पोखड़ा ॥
काश........!!!
*************
मि वल छाल अर तू पल छाल नि हूदुं ।
काश ! हमरा बीचम यो पहाड़ नि हूदुं ॥
हमत तुमथैं सानि कैकि भि न्युति दींदा ।
काश ! आंख्यूं बीचम यो पहाड़ नि हूदुं ॥
जिंदगि मा सदनि मौत थैं ख्वजणा रवां ।
काश ! मौत कु मैती यो पहाड़ नि हूदुं ॥
हमरा गिच्च फर तुमरि छुवीं नि आंदी ।
काश ! हुंग्रा पुर्याणु यो पहाड़ नि हूदुं ॥
मि अपणि लगांदु त तुमरि भि सुणुदु ।
काश ! रुसयूं-खिसयूं यो पहाड़ नि हूदुं॥
खौळ्यां सि चौका-खल्याणा का बीच मा।
काश ! चौंफ्ळा ख्यळ्दु यो पहाड़ नि हूदुं॥
'पयाश' दगड़ तुमरा गौं हम भि आंदा ।
काश ! मुख ऐथर खड़ु यो पहाड़ नि हूदुं॥
@ पयाश पोखड़ा ।
"कुछ त बोलि जैई"
****************
आख्यूं-आंख्यूं मा कबरि-कबरि कुछ त बोलि जैई ।
छुयूं-छुयूं मा अपणि गठ्यईं गेड़ खळ्ळ खोलि जैई ॥
सच्चि-झूटी भलि-बुरि सबि छुवीं म्यारा बांठ धैरिगे ।
आंदा-जांदा कबरि अपणि खुचिलि भि टटोळि जैई ॥
जौं छुवीं सुणि-सुणिक दुख्यरि जिकुड़ि होलि कैकि ।
सच्ची भि होलि ता, बोलि ना, प्वारम धोळि जैई ॥
भ्यलि कि डैळि सि मिठ्ठि होलि तेरि छुयांळ गैळि ।
पर घुघुति कफु हिंलास का दगड़ा दगड़ि
तोलि जैई ॥
कभि न कभि क्वी, कन नि आलु , द्वार उगाड़ि राखि ।
अपणि मयळ्दु माया कि मंदिरि कूणि मा बिटोळि जैई ॥
बिरणा ह्वैकि भि अपणा आंसु किळै लुकंया छन ।
'पयाश' की खालि खुचिलि मा द्वि बूंद फोळि जैई ॥
@पयाश पोखड़ा ॥
"वो क्वी हौरि ह्वाला"
********************
हे बगत ! मि सड़म हिट नि सकदु
त्वै बरोबर ।
वो क्वी हैरि ह्वाला जु त्वै अधमिरा
बाटों मा छौंपला ॥
हे डौंड्यां ! मि द्यप्ता नि ह्वै सकुदु
त्वै बरोबर ।
वो क्वी हौरि ह्वाला जु द्यप्तुळ मा
द्यप्ता सि कौंपला ॥
हे ढुंगेर ! मि नि घण्टे सकुदु डाळि
त्वै बरोबर ।
वो क्वी हौरि ह्वाला जु लंगलंगि
भौक्यूं थैं लौंपला ॥
हे मायादार ! मि नि ह्वै सकुदु मयळ्दु
त्वै बरोबर ।
वो क्वी हौरि ह्वाला जु जिकुड़ि थैं
'पयाश' म सौंपला ॥
@पयाश पोखड़ा ॥
आजादी......? Kavita
---------
पाड़ बटैकि आजादी ....?
पाड़ भ्यटैकि आ जादी ॥
पाड़ छोड़िक आजादी ....?
पाड़ बौड़िक आ जादी ॥
पाड़ मुक फरकाणा कि आजादी ....?
पाड़ कु मुक द्यखणा कु आ जादी ॥
पाड़ जनि छैं च सिनै आजादी ....?
पाड़ कि ज्वनि पाड़ जनै आ जादी ॥
@पयाश पोखड़ा ॥
जो सदनि हैंका कि कूड़ि-पुंगड़ि थैं हत्याणा रैं
---
जो सदनि हैंका कि कूड़ि-पुंगड़ि थैं हत्याणा रैं ।
वो भग्यान अफु खुण अफि खड्वळु खत्याणा रैं ॥
मुण्ड नवै, धुपणु दिवै, करणा रैं डौण्ड्या का ठाउ मा ।
पर वो द्यप्ता पुजै मा भि सदनि अपणो थैं
घत्याणा रैं ॥
अपणा-पर्यो फर प्वणि भारी बिपत देखि-
सुणिकि भि ।
छपछिपी प्वाड़ जिकुड़ि मा जौंकि वो पीठ थमथ्याणा रैं ॥
गुर्रौ अपणु कांचळ निखोळिक अफार वे
द्वळणा बैठ्यूं चा ।
अर ये लकीरा का फक़ीर कोरी कांचळ थथ्याणा रैं ॥
मीनत, मजूरि कैकि जाड़ा बैठ्यां लोग टुक्कू पौंछिगीं ।
ये बड़आदिम बिरणि पीठि मा अफुथैं पत्याणा रैं ॥
छांछ छोळि-छाळिक वो गुन्दकि नौणि कि घूळि गैन ।
ये कपळि फर रंगुड़ु लपोड़िक भाग थैं लत्याणा रैं ॥
बाटा बिरड़ा छाया जु सुबेर, रुम्कां घार बौड़ जाला ।
यो थारम दे-देकि "पयाश" पापी पराण बुथ्याणा रैं ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"वो"
*******
घुट्ट-घुट्ट भडूळ्यं मा 'वो'
इन ब्वना छन ।
कि उंका हाल भि ऐन-सैन
मि जना छन ॥
उळ्यरु पराण, हरचीं जिकुड़ि,
ख्वजदेर आंखि ।
झणि कैका खयालु मा 'वो'
कै जनै ह्यना छन ॥
बल मुखड़ि मनखि कि भौत
कुछ बतै दींद ।
तबि त 'वो' करळि नज़र इनै-
उनै धना छन ॥
दिनम पोतळ, राति जोगण अब
मेरि दगड़्या ह्वैगीं ।
पर जून-गैंणौं दगड़ अब 'वो'
क्य कना छन ॥
घुंघट्या की ढण्डी से गैरी
मेरि जिकुड़ि चा ।
'वो' बल भक्कम फाळ मरणा कु
सांसु कना छन ॥
हे घुघती, कफू, हिंलास आ
म्यारा खळ्याण मा ।
तुमरि बोलि सुणि लगद जन
'वो' ब्वना छन ॥
भारी चलेतर, चबौड़्या, चुकलेर
ह्वै ग्या हवा भि ।
तबि त 'वो' बन्द भितरों का
द्वार ख्वना छन ॥
म्यारा खुदेड़ गीत, गज़ल थैं
पैड़ि-सुणि की ।
'वो' अपणि मयल्दु माया खुण
"पयाश" ब्वना छन ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"ढुगौं का ठप्पकौण्यां"
********************
कत्गा रौला-बौला त उनि छप्पत्वळै कि
तैर ग्या वो ।
पर हम खुणै त ढुगौं का ठप ठप्पकौण्यां
धैर ग्या वो ॥
जाणिकि भि अजाण बणिकै वैका काख-
धाड़ बैठु मि ।
द लाटु अपणि जगा छोडिकि सर्र फुण्डै
सैर ग्या वो ॥
क्युंकळि, किसळि, कादै अर जिकुड़ि मा
भटुळि सि लगैकि ।
आंख्यूं-आंख्यूं मा झणि क्य-क्या सानि
कैर ग्या वो ॥
तिसळा पराणा की छम्वट्या तीस भि
तिसळि रै ग्याइ ।
म्यारा रुफ़ड़ांदा सरैल देखिकि जणि
डैर ग्या वो ॥
दुन्यां का समणि गिच्चु उफरणा की
हिकमत नि छे ।
ब्वन-बच्याणा कु कभि भितर त कभि
भैर ग्या वो ॥
दीनद्वफरि का चुड़ापट्टि का घाम मा
ठण्डू छैल सि ।
जांदा-जांदा अचाणचक "पयाश" खुणै
ठैर ग्या वो ॥
पर हम खुणै त ढुगौं का ठप ठप्पकौण्यां
धैर ग्या वो ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"जिकुड़ि का मोर-संगाड़"
**********************
इत्गा भि यखुल्या-यखुलि कभि नि राया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ।
कभि त क्वी,संगुळु बजालु,तरसणा छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
द ब्वाला, अब कैमा लगाणै अपणि,
खैरि-बिपदा, सुख-दुख ।
अब त गौं मा भि कैका नि उगड़्यां छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
अपणु-पर्याअ, दाइ-दुसमन, वाडा सरै
अर उज्याड़ खवै ।
सर्या रुड़ी-बसगाळ भलिकै सैड़िगे छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
पल ख्वाळा का बूथा दाजि ब्वना छाया,
अपणा नाती-नतण्यूं मा ।
वे जमन मा दिन-रात खुल्यां रैंदा छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
एक जमनु इन भि अयूं च अचकाळ,
म्यार गौं का वार-प्वार ।
भिचोळि-भिचोळिक भि नि खोलि पाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
मिल त अपणि छुवीं-बत्था सदनि,
दिल का भित्नै लुकाणु रौं ।
पर दिवल्युं का भि कच्चा कंदुड़ छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
ल्हेलु भि त कनकै ल्हेलु अपणि
जागा-जमीनि की फ़रद ।
घूसखवा पट्वर्री का पट बन्द कर्यां छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
कोठि,बग्लां, कार, फून हौरि झणि
क्य-क्या झमकयूं चा ।
फेरि भि खन्द्वार सि किळै दिखेणा छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
कभि न कभि, क्वी न क्वी, कन नि आलु
म्यारा भि ध्वार-धरम ।
तुमरा भर्वंसा "पयाश" का ख्वल्यां छाया,
जिकुड़ि का मोर-संगाड़ ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
हम भि कै जमन"
****************
बरखा का दीड़ों मा भिज्दा छाया,
हम भि कै जमन ।
सौणा का स्वीणों मा रुज्दा छाया,
हम भि कै जमन ॥
सर्र कुएड़ि सि लौकेन्दि छे,
जब-जब जिकुड़ि मा ।
तुमरा सौं तुमथैं त ख्वज्दा छाया,
हम भि कै जमन ॥
आंखि-आंख्यूं मा मायादार,
छुवीं-बत्था बिंगै कि ।
छुयांळ आंख्यूं कि छुवीं लुच्छ्दा छाया,
हम भि कै जमन ॥
पोतळ सि कभि ईं धार वोर त,
कभि वीं धार पोर ।
झणि किळै तुमरा पैथर भज्दा छाया,
हम भि कै जमन ॥
बुलबुल पलोसिक अर कैदि,
स्युदिं-पाटी कटोरिक ।
तुमर बान बैख जन सज्दा छाया,
हम भि कै जमन ॥
@पयाश पोखड़ा ।

अस्तित्व की विडम्बना" फर द्वि गढ़वळि शेर ----
बूंद बणिकै चुप्प बैठ्यूं रौ,
आंख्यूं का कुण्यूं मा ।
भैर ढळक्येळि त आंसु सि,
हर्चि जैलु गळ्वड़्यूं मा ॥ (१)
ब्याळि तक जो मवस्यूं का
मुच्छ्यळा मुंजाणा रैं ।
लोग उंथैं आज धुपणूं
दीणा कु खुज्याणा रैं ॥ (२)
@पयाश पोखड़ा ।

नि दिखेन्दी"
************
क्वी घिंडुड़ि न घुघुति,
सटुलि नि दिखेन्दी।
चौका तिर्वळि अब क्वी,
चखुलि नि दिखेन्दी ॥
क्वी खाळा न म्याळा,
कौथिग नि उरेन्दा ।
लाल जल्यबि दगड़ क्वी,
बंसुळि नि दिखेन्दी ॥
सरम ल्याज़ का दगड़ा,
सूनू चन्दी भि हरचा ।
दादी का गाळुन्द अब क्वी,
हंसुळि नि दिखेन्दी ॥
मासा, चौमासा मा हैरि-
मौळ्यार धौ दिखेन्दा ।
पर कखड़ि-ग्वदड़ि की,
लगुलि नि दिखेन्दी ॥
पैड़ि-लेखि गैन लोग,
अब गळद्यवा नि राया ।
गौं मा कैकि डाळा लगीं,
झगुलि नि दिखेन्दी ॥
सैड़िकि कुयड़ु-कुयड़ु सि,
ह्वै ग्याइ वा डाळि ।
झपन्याळ पात सि वींकी,
भिंटुलि नि दिखेन्दी ॥
जनै द्याखा "पयाश" उनै,
जिकुड़्यूं का चोर छन ।
क्वी पराज़ न खुद,
भटुळि नि दिखेन्दी ॥
@पयाश पोखड़ा ।
झूटु च आदिम"
***************
सेरेक सच्चु अर पाथेक झूटु च आदिम।
तबि त थांता मसकुटौल कूटु च आदिम॥
जमादरि कबि त थ्वकदरि सि दिख्याई।
तबि त कत्गौले भलिकै लूटु च आदिम॥

ल्वैखाळ ह्वैकि ल्वै का छंछ्वड़ा लगैन।
तबि त कत्गै दा फट्ट फूटु च आदिम॥
सदनि लूण मरचा की मुट भ्वरीं राखा।
तबि त सबुल भूटंण सि भूटु च आदिम॥
तकणा तकण हुईं राया दिन राता की।
तबि त सुख्यूं क्याडु सि टूटु च आदिम॥
कबि गिच्चा बटैकि भला बाग नि छूटा।
तबि त कड़ु गिळै सि घूटु च आदिम ॥
सदनि दपकाणु राया अपणा पर्यो थैं ।
तबि त बिछी गुर्रो सि चूटु च आदिम ॥
आंखि मनिख्यूं थैं ख्वज्याणि च "पयाश"।
तबि त अदम्यूं दगड़ छूटु च आदिम ॥
@ पयाश पोखड़ा ।


Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल



Bhishma Kukreti

Garhwali Poetries by Payash Pokhara Part 2-
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –-308
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti
-
"जिंदगि घण्डाघोड़ हुईं चा"
************************
स्याम-सुबेरा कि उठा-पोड़ हुईं चा ।
जिंदगि वल छोड़ पल छोड़ हुईं चा ॥
छि: भै या कनि घुवांरोळ करीं चा ।
जिंदगि जन तमखू की सोड़ हुईं चा ॥
बगैर दवै-दारु का कणाट-रुणाट चा ।
जिंदगि जैर-मुण्डरा की तोड़ हुईं चा ॥
ब्यखुनि-फज़ल जिंदगि थैं बुलाणा रवां।
जिंदगि ऐड़िकै कि पल्या छोड़ हुईं चा ॥
धौ संदकै नांगा गात थैं ढकाणा रवां।
जिंदगि मा सदनि जंक-जोड़ हुईं चा ॥
त्यारा-म्यारा भाग कु कैल लुछी साक।
जिंदगि मा मुण्ड फ्वड़ा-फोड़ हुईं चा॥
दैं पाळि का बैं पाळि नि ठस्कै साका।
जिंदगि हैळा का दुदन्तु बोड़ हुईं चा ॥
चल एकदां फेरि हथ थामिकि हिट ले ।
जिंदगि चिफळि सड़कि कु मोड़ हुईं चा॥
बगैर बरखा चाल चमकणि च "पयाश" ।
जिंदगि पिरुळु बीच घण्डाघोड़ हुईं चा ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"वो क्य समझणू चा"
******************
खन्द्वार हुयां कूड़ो थैं घार समझणू चा ।
उड्यार हुयां म्वारों थैं द्वार समझणू चा ॥
जणेक घूम फर जो छट्ट छोड़ जंदनि ।
वो यूं सड़कि बाटों थैं यार समझणू चा॥
ब्यखुनि-फज़ल बड़ि-बड़ी छुवीं लगांद।
बड़अदम्यू का वार-ध्वार समझणू चा॥
एक्सपोर्ट का लारा-झुल्ला गति लगैकि।
लेविस की जीन्स थैं सुलार समझणू चा॥
दुन्यादारि सिख्दा-सिख्दा दानु ह्वै ग्याइ।
अभि तक द्वि जमा द्वि चार समझणू चा ॥
अंध्यरा मा लै गीं वो सर्या फसल-पात ।
वो जौंथैं वो सळौं की डार समझणू चा ॥
वो त वैका दादा कु मन्यौडर अयूं छाई ।
जैथै वो वैका बब्बा कु तार समझणू चा ॥
सोचि-समझिक भ्यटेंई वैथै तू "पयाश" ।
द्वि फांग्यूं ल्हेकि थोकदार समझणू चा ॥
कत्गै खुद खड्यईं छन खुदेड़ माटा मा।
वो मिथैं मटगळा की धार समझणू चा ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
रुमुक सतपुळि नयरि छाल की
****************************
थड़्या-चौंफळा सि लगाणि च रुमुक ।
जन जून भ्यटणा को जाणि च रुमुक ॥
मेळु-पंया-सकिन्या का पल्वस्यां फूल ।
अफु पिंग्ळि पोतळ चिताणि च रुमुक ॥
कुबरण्यां-डुबरण्यां कळचुण्ड़्या आंखि।
फर्र-फर्र ड्यब्ळि फरकाणि च रुमुक ॥
समळ्यौण्यां खुद थैं बटि-बाटा लगैकि ।
बिंदरि गौड़ि सि कन रमाणि च रुमुक ॥
पिंग्ळु दुसला कु मुण्ड्यड़ू बांधिकि ।
कणट करदा-करदा जाणि च रुमुक ॥
दिनमनि की हैंसि ठट्ठा छोडि-छाडिक ।
यखुल्या यखुलि रुफणाणि च रुमुक ॥
झणि कै का सोचुम पोड़िक "पयाश" ।
खुट्यूं ऐथर-ऐथर सरकाणि च रुमुक ॥
@पयाश पोखड़ा ।
जु धार पोर यखुलि कुळैं डाळि नि हूंदी
****************************


मी से अब हौरि हाळि-झाळि नि हूंदी ।
सच्चे मी से अब आळि-टाळि नि हूंदी ॥
निसिणि जि किळै कैरु मि कैका बाना ।
न भै, मी से अपणि रात काळि नि हूंदी ॥
जत्गा खतुदु उत्गा हौरि भ्वरे जांदा । मयळ्दु खुचिलि कभ्भी खाळि नि हूंदी ॥
जलमजात कु गळद्यवा छे, दे ले छक्वै ।
पर मी खुणै तेरि गाळि, गाळि नि हूंदी ॥
सदनि लुण्यां-काजोळ आंसु ब्वगणा रैं ।
मेरि खुदेड़ आंखि कभि छाळि नि हूंदी ॥
जु जिकुड़ा का भीतर च, वी भैर भि चा ।
भला आदिम से कतै इंद्रजाळि नि हूंदी ॥
आज म्यारु गौं सोरग से कम नि हूंदु ।
जु द्वार-मोर-संगडु फर ताळि नि हूंदी॥
गौं का द्यप्ता गौं मै रैंदा, सरत लगैले ।
नेतौं का हथुम जु डौंरि-थाळि नि हूंदी ॥
कन जि नि द्यख्दा भय्यूं का सुख-दुख ।
जु द्विया भितरौं का बीच पाळि नि हूंदी ॥
यो मोळ कु माद्यौ सदनि मोळ रै जांदु ।
जु अंध्यरा मा तिल बत्ती बाळि नि हूंदी ॥
समळौण्यां खुद थैं, को समळांदु 'पयाश'?
जु धार पोर यखुलि कुळैं डाळि नि हूंदी ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"आंसू"
*******
रुंदा-रुंदा इतगा रुणपित ह्वैगीं आंसु ।
मेरि आंख्यूं मा सदनि खुण से गीं आंसु ॥
धौ-संदकै जनि मिल बिजळिं इ आंसु ।
तनि फेरि खुचलिम मुण्ड नवै गीं आंसु ॥
धुयां-धुयां लगणा छन इ काजोळ आंसु ।
आंसु थैं आंसुल भलिकै ध्वै गीं आंसु ॥
दिन-रात मेरि सीणी की निसिणी काया ।
मी दगड़ सर्या राति बिज्जी रैगीं आंसु ॥
सर्या साल आंसु कि फसल लैणा रवां ।
तैळ्या-मैळ्या सार्यूं छक्वै ह्वैगीं आंसु ॥
मुण्डम धैरिकि कर्जा कि सि फंच्ची ।
बिना बिसौण की जिदंगि कै गीं आंसु ॥
खौळ्यूं-खौळ्यूं, बौळ्यूं सि च "पयाश" ।
लोग वैका गळ्वड़ों मा तरकै गीं आंसु ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"प्लीज़"
*******
त्वैकु हथ ज्वड़्या छन घड़ेक
चुपरौ प्लीज़ ।
ल्वैखाळ ज़िकुड़ा मा लूण नि
बुबरौ प्लीज़ ॥
पसेण फर लग्यान म्यारा छाळा-
फुफ़रा ।
अपणु लप्यता थैं मी जनै नि
हपरौ प्लीज़ ॥
म्यारु मिज़ाज हौरु से ज़रसि
करळु चा ।
मी थैं जना-कनौं फर कतै नि
सबरौ प्लीज़ ॥
भ्यटेले जतगा भ्यटेणी छे जै
दगड़ भि ।
पर मेरि अंग्वळि का बाना नि
टपरौ प्लीज़ ॥
"पयाश" त खरड़ि धारम भि छैल
खोज़ि द्यालु ।
चुड़ापट्टि कु घाम हूण चैंद दिन-
द्वफरौ प्लीज़ ॥
@पयाश पोखड़ा ।
भाई विनोद रावत जी को सप्रेम समर्पित-
***********************************
मि हिटणु रौं, मि हिटणु रौं,
मि हिटणु रौं ।
खुट्यूं का छाळौ थैं किटणु रौं,
मि किटणु रौं ॥
निंद मलसणि राया मुण्ड,
सर्या-सर्या उमर,
अदनिंदळ्या मा भि स्वीणा द्यखणु रौं,
मि द्यखणु रौं ॥
म्यारा भाग मा हि छे या,
निरभागा की भताग ।
छारु लग्यां भाग थैं छिटणु रौं,
मि छिटणु रौं ॥
मेरि लपग्यूं फर यो गंगल्वड़ा,
को बांधि ग्याइ ।
कीला कु सि गोर रिटणु रौं,
मि रिटणु रौं ॥
मील त ग्याइ मत्थि दाजी थैं,
बुबाजि की चिट्ठी ।
किळै पोस्टमैन दादा थैं बिटमणु रौं,
मि बिटमणु रौं ॥
कन कट्या आंख्यूं-आंख्यूं मा,
सर्या रात "पयाश" ।
भदळुन्द कु छन्छ्या सि खिटणु रौं,
मि खिटणु रौं ॥
यो क्य लेखिगे आंसुल जिकुड़ि की
पाटी मा ।
बगैर फुज्यां अफि-अफि मिटणु रौं,
मि मिटणु रौं ॥
@पयाश पोखड़ा
त्यारा गौं मा
************
भितरौं-भितरौं म्वाड़ा म्वर्यां ह्वाला, ब्वलेंद त्यारा गौं मा ।
चौछ्वड़ि काण्डा-क्याड़ा धर्यां ह्वाला,
ब्वलेंद त्यारा गौं मा ॥
आस छे, उज्यळु छ्याई, हैंसि-खुसि छे ब्याळि तक ।
आज निरसा अंध्यरा भ्वर्यां ह्वाला, ब्वलेंद त्यारा गौं मा ॥
मेरि दीदी, तेरि भुलि, काकि-बोडी अर पिठल्वठ्या भै ।
बाटाउंद रिस्ता-नाता स्वर्यां ह्वाला,
ब्वलेंद त्यारा गौं मा ॥
तेरि आख्यूं मा पाणि बूंद अब किळै
नि चिफळेन्दी ।
"पयाश" देखिकि आंसु डर्यां ह्वाला, ब्वलेंद त्यारा गौं मा ॥
मुछ्यळा मुंजिगीं सबि मवस्यूं का पर धुवांरोळ हुईं चा ।
सबुका चौदा करम कर्यां ह्वाला,
ब्वलेंद त्यारा गौं मा ॥
@पयाश पोखड़ा
म्यारा ब्वै-बब्बा
**************
रिटैर सि सिपै-चौकीदार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ।
खंद्वर्या कूड़ियूं का पैरादार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
पिनसिनी कि फसल-पात हुणीं च
मैना का मैना ।
लैंणा, कटेणां कु तैयार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
लैगी, बरमूडा, कैप्रि, जीन्स का जमना
मा घुमुणुं छौं ।
दरदरा पट्टदार सुलार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
ब्वै का मुर्खला बब्बा की मुरखी बेचिं
दीं मिल वै दिन ।
जै दिन बटैकि बिमार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
जाण न पछ्याण क्वी सारु दिदंरु
भि नि राइ युंकू ।
द्वि अदम्यु कु परिवार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
नौना-बाळौ दगड़ हैंसि-खेलि मा
सदनि रंगमत्या रौं ।
दुख-दैनि का असगार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
क्य कन, बूढ़-बुढ्यौं कु पापी पराण
भि त नि मनदू ॥
अपणै छ्वारौं कु छुछकार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
रोज-रोज गेड़ मारि-मारिक गंठेणु
च दानू सरैल ।
खटुला का सड़यूं निवार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
नाति-नतणों कु ळाळ चटणा कु ज्यू ब्वळ्द आज भि ।
दुदिबाळा कु बुखार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
हां, ह्वालु सोरग ब्वै-बाबुका खुटौं मा "पयाश" पर ।
एक लपाग कु लाचार ह्वैगीं,
म्यारा ब्वै-बब्बा ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"सड़क"
********
बट्या-बाट ठिट्ट झणि कख जि जाणि
च य सड़क ।
रस्तम अयां मनिख्यूं थैं कख जि लिजाणि च य सड़क ॥
न भै न, कभि लटंगौं का बाना भि सड़क गौं तक आई ?
हां, पड़्यां-लिख्यौं थैं डिल्लि धौ लिजाणि च य सड़क ॥
दिनमनि उज्यळौ मा कत्गौं फर उत्यड़ा लगणा छन ।
पर राति अंध्यरा मा सीदा घारम लिजाणि च य सड़क ॥
सड़कि का घूम सि मरोड़ि याल तुमुल भि य ज़िंदगि ।
कभि त्यारु ल्वै अर म्यारु पस्यौ लिजाणि च य सड़क ॥
क्वादू-झुंगरू-कौंणि का डाळा द्यखणा का बाना ।
कभि-कभि नाति-नतणों थैं गौं लिजाणि च य सड़क ॥
एकदां चिफ्ळै गैन जु चिफ्ळपट्ट द्विया पौ "पयाश" का ।
अग्नै भि चिफ्ळैणा कि डैर चा इन बताणि च य सड़क ॥
@पयाश पोखड़ा ।
मौसम
******
यो रुज्यूं-रुज्यूं सि भिज्यूं मौसम ।
यो भिज्यू-भिज्यूं सि रुज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि कुएड़ि लौंकै जांद,
यो मनस्वाग बाग सि गिज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि सुपिन्यां खोलि जांद,
यो सर्या रातिकु सि बिज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि खुद लगै जांद,
यो जण्यूं-पछ्यण्यूं सि दिख्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि माया पैड़ जांद,
यो लिख्यूं-पड़्यूं सि सिख्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि झैळ लगै जांद,
यो काचु अमलटु सि मुज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि दपगा मारि जांद,
यो नांगा हथ-खुटौं सि छिज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि कनै भाजि जांद,
यो टिमरु कु ट्यक्वा सि टिक्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि मोल-भौ कै जांद,
यो हत-हथ्यूं मा सि बिक्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि दौंळि बांधि जांद,
यो लैन्दी गौड़ि सि पिज्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि याद दिलै जांद,
यो आंख्यूं मा आंसु सि रुक्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि जिकुड़ि भैर आंद,
यो गाळ मा क्यूंकळि सि लुक्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि आंखि भीजि जांद,
यो छारु-माटु-गारु सि सुख्यूं मौसम ॥
बेरी-बेरी फेरि कीच-कीच कै जांद,
यो "पयाश"देखिकि खिज्यूं मौसम ॥
@पयाश पोखड़ा ।
सौंगु च फांस खाणु ।
***
कठण च ठ्यलिणि जिदंगि यख,
पर सौंगु च फांस खाणु ।
जन-कनौ कि बसै बात नि भुला,
ख्वळु-ख्वळु भांडा मंजाणु ॥
ब्वनि च त ब्वन दे तू दुन्यां थैं,
कैकु गिच्चू कैल थामा ।
कबरि तक जि रैलु तू ढौळ पुर्या,
स्यूं बिग्च्यां द्यप्तों नचाणुं ॥
बट्या-बाट जु अबट्टा गैन,
वो क्य बाटु बताला,
चौबट्टा मा छुट्यूं मनिखि कु,
सौंगु नि हूंदु घार आणु ॥
त्यारा गांवा का सच ब्वल्दरा भि,
झणि कै वुभरा लुक्यान ।
हां, झूट धौ राई रातदिन गौं मा,
कांसि कु कट्वरा नचाणु ॥
जेठ-बैसाक कतल कै रूझिगीं,
ऐंसु का साल रूड़्यूं मा ।
भलि कै छपत्वळ्ये ग्याइ "पयाश",
ह्यूंदम को जि यख आणु ॥
@@
" फ्वळ्यै ग्याइ "
***************
दळिम्यां की मेलि सि,
एक बूंद आंसु कि,
गळ्वड़्यूं मा उत्तड़ैकि,
चर्यौ सि फ्वळ्यै ग्याइ ॥
बर्खा कि बणदरि सि,
एक धारि आंसु कि,
आंख्यूं कि पतन्यर्यूं मा,
पाणि सि रळ्यै ग्याइ ॥
बसगळ्या दीड़ौ सि,
एक छ्वाया आंसु सि,
जिकुड़ि फोड़ि-फाड़िक,
खुद सि छ्वळ्यै ग्याइ ॥
लुण्यां-अलुण्यां मनतति सि,
एक तौलि आंसु कि,
हथ-खुट्यूं का पराज़,
स्यळ्यै कि हळ्यै ग्याइ ॥
काळि कळचुण्डि कुएड़ि सि,
काज़ोळ सि आंख्यूं मा,
एक गुरमुळि माया कि,
बिनै कि कळ्यै ग्याइ ॥
चर्यौ सि फ्वळ्यै ग्याइ ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
"आंसू"
*******
भारी-भरसक कैकि आंख्यूं हैंसाणु
रौं मि सदनि ।
युं खुदेड़ आंख्यूं मा आंसु लुकाणु
रौं मि सदनि॥
आंख्यूं मा जन दणमण-दणमण
चौमस्या बरखा,
तरकण्यां गळ्वड़युं का आंसु सुखाणु
रौं मि सदनि ॥
काज़ोळ आंख्यूं का छाळा आंसु
थम्दा-थम्दा,
नै इगसि-बग्वळि तक आंसु पुर्याणु
रौं मि सदनि ॥
बस कैर, हैंस्दा-हैंस्दा कखि रुणुं नि
ऐ जाव मिथैं,
रैड़ नि जैं आंसु इलै आंख्यूं झुकाणु
रौं मि सदनि ॥
मेरि आंख्यूं का पाणि को क्य मोल-
तोल लगांदि,
खाळा-म्याळों मा अपणा आंसु बिकाणु
रौं मि सदनि ॥
स्वीणा बणि कै कभि आला त वो
मेरि आंख्यूं मा,
ह्यरदा-ह्यरदा अपणा आंसु बुथ्याणु
रौं मि सदनि ॥
त्वै याद करदा-करदा जनि मेरि
जिकुड़ि स्यळ्याई,
तनि सुख्यां आंसु मा आग लगाणु
रौं मि सदनि ॥
तेरि खुदेड़ माया की तुलबुल तामि
भोरि-भारिक,
'पयाश' का पुरणा पैंछा आंसु चुकाणु
रौं मि सदनि ॥
@पयाश पोखड़ा ।
एक गज़ल गंज्यळि दलेदर ब्वाडा का नौ
***********************************
द बब्बा ! धौ संदकै बच्यूं छौं,
अभि तलक ।
जैर-मुण्डरळ छक्वै तच्यूं छौं,
अभि तलक ॥
हैड़-हैड़ दुखणा छन,
हडकि बिनाणि छन ।
ग्वाठक मुंग्रल सि छक्वै थिच्यूं छौं,
अभि तलक ॥
चुनमंडि पींदा-पींदा,
गाळु उबै ग्याइ ।
माछौं कु सुर्रा पीणु गिज्यूं छौं,
अभि तलक ॥
फलगट झाड़िक,
लीसू निचोड़िक चलगीं ।
सरकरि कुळैं सि लिच्छ्यूं छौं,
अभि तलक ॥
सर्या दिनमान खंतिड़ि-रजै
पुटुग फग्वसै ग्यौं ।
पस्यौ मा कतल कैकि भिज्यूं छौं,
अभि तलक ॥
अब त खुटा भि
खटुला से भैर ह्वैगीं ।
पलासटिका पल्यूड़ सि खिच्यूं छौं,
अभि तलक ॥
द्विया खुटि तिथांण म
रंगुणु चटणि छन ।
पर ग्वेर छ्वारों जन बिग्च्यूं छौं,
अभि तलक ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"बीड्यो साब"(BDO SAHEB)
*************************
कैका भि नि छन यख भला हाल-
बीड्यो साब ।
सबुका हुयां छन यख बुरा हाल-
बीड्यो साब ॥
सफेद कुरता-सुलार पैरिक,
कभि त आला ।
द्यप्तों थैं कना छवां यख जग्वाळ-
बीड्यो साब ॥
भूकल पुटिगि पट्ट पीठि फर,
चप्प चिप्कीं चा ।
फेरि भि हम छवां यख प्यटपाल-
बीड्यो साब ॥
अपणि अग्यार कभि आलि कि
नि आलि कुजाण ।
बैठ्यां छवां यख चौका का तिर्वाळ-
बीड्यो साब ॥
कपळि हथ लगैकि रस्ता-बाटा
ह्यरणा छवां ।
बिकासा कु कब तड़्यालु तिरपाल-
बीड्यो साब ॥
सकळा मन ल्हेकि उकळि वुभु
लग्यां छवां ।
कभि कटेलि भि या तड़तड़ि उकाळ-
बीड्यो साब ॥
अफु नि उठि सकणा छवां त फेरि
को उठालु ।
बांजा पुंगड़ा सूखा सग्वड़ों कु सवाल-
बीड्यो साब ॥
जींस-सरट इसपोर्ट सू ब्यल्ट कमर
रसकैकि ।
मौरनिंग वाक फर आज हमर छाल-
बीड्यो साब ॥
ईं निगुसैं सरकारा का तुमी त छवा
सैंगुसैं ।
बाकि भग्यनु ल ता नौकिरि धंग्वाल-
बीड्यो साब ॥
कारा न, कुछ त कारा कुछ त
ह्वालु हतम ।
तुम भि त नि छवा सरकरि फिक्वाळ-
बीड्यो साब ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"खुज्यावा त सै"
***************
डाळि-बोट्यूं कु कख च छैल,
खुज्यावा त सै ।
दैन-दुसमन्यां कि कख च झैळ,
मुंज्यावा त सै ॥
निरपण्यां सि आंखि अब त,
रुणु भि बिसिरि गैन ।
मुण्ड टिकैकि कांधमा कैकि गात,
रुझ्यावा त सै ॥
भोटु का ळिक्वाळ रुंगड़िक,
रिकद्वळण्युं पणसै गैन जो ।
स्यूं भोट बिट्वळ्दरों थैं कठगौंल,
घुच्यावा त सै ॥
छोरि-छ्वारा, गोर-भैंसा सबि,
भूक-तीसल बिबलाट कना छन ।
बीजा का खिरबोज, मुंगरा तौलुन्द,
उज्यावा त सै ॥
गाळ्यूंकि कनि परचतन हुईं च,
त्यारा गळद्यवा गौं मा ।
तबि सुणेलि तेरि बात, पैलि गिच्चू,
बुज्यावा त सै ॥
मीज़रनामा ल्यख्वार त सबि,
ह्वै जंदि पंचैति की पंचैत मा ।
पैलि फैड़्यूं मा बैठिकि स्यूंण-धागु
कुच्यावा त सै ॥
मनख्यूं कि घिमसाण मा भि,
यखुलि सि बिरणा दिखेंणा छवा ।
कभि अपणों दगड़ अपणों घार,
खुज्यावा त सै ॥
@पयाश पोखड़ा ।

-
Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल





Bhishma Kukreti

Excellent Garhwali Poetries by Payash Pokhara Part -3
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –-308
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti
-
उलखणि-उलखणि (गज़ल)
************************
कन रुसाई म्यारु दगड्या,
ब्याळि यखुलि छोड़ि ग्याइ ।
निंद बिटोळि-बटाळिक ल्हीग,
खालि-खटुलि छोड़ि ग्याइ ॥
रात-दिन, ब्यखुनि-फज़ल,
सदनि जैंथैं पुजणां रवां ।
जिकुड़ि का बांजा चौक म,
डाळि तुलसी छोड़ि ग्याइ ॥
त्यारा बगैर खुदेड़ दिनुकि,
गणत करदा रै ग्यवां ।
वो नै कलैण्डर टंकणा को,
खालि दिवलि छोड़ि ग्याइ ॥
स्वीणां अंछण्यांटम धैरिक,
बिरणि माया गिंडाणा कु ।
खुद रमठाणा का बाना,
ख्वींडी थमळि छोड़ि ग्याइ ॥
नच्दा-नच्दा द्यप्ता थैं,
भारि भिरिंगी चैड़ि ग्याइ ।
लाल आंख्यूं देखि जगरि,
डौंरि थकुलि छोड़ि ग्याइ ॥
बिजोग प्वाड़ मति फर,
मि त चट्ट बिसिरि जांदु ।
खुद लगाणु कु सिर्वणि ताळ,
अपणि नथुलि छोड़ि ग्याइ ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
माया
******
मेरि माया थैं सौंगि सौंग्यार नि समझी ।
देर ह्वेलि पर लब्बी अग्यार नि समझी॥
ऐथर-पैथर रंगमत फूलु की डार ह्वैलि ।
हैरि पत्यूं थैं मयळ्दु मौळ्यार नि समझी॥
मुखड़ि हळ्दण्यां नि ह्वा कैकि खुद मा ।
प्योंलि का दगड़ पुरणु प्यार नि समझी ॥
ह्वेलि तेरि जाण पछ्याण सर्या मुल्क मा।
पर मि गरीब थैं खैड़ कत्यार नि समझी॥
पंगत बणै खड़ा मरचण्यां धुपणुं दिवया ।
आंसु फुंजदरौं की लंग्यार नि समझी ॥
'पयाश' की कांधिमा मुंड धैरि नि रूणुं ।
वीं जिकुड़ि तु सेळि स्यळ्यार नि समझी॥
@पयाश पोखड़ा ।
एक "ग्याड़ू" की गज़ल "लकदक डाळि" भाई गणेश काला जी का नाम समर्पित ।
***********************************
बल ज्व डाळि जत्गा लकदक रैंद ।
ढुंगेरु की वींफरै उत्गा टक रैंद ॥
कैल कै छे या सर्या डाळि खालि ।
सित्गा याद कब कैथै कख रैंद ॥
सर्र बिसर जांद वा पुरणी कचगा ।
नै कुटमणों मा बणि लकझक रैंद ॥
ढुंगा चुटन्दरा को छाई ? कुजाण ।
वींकु सदनि 'पयाश' फर शक रैंद ॥
डाळि जैकि ह्वैलि तैकि ह्वैलि भारे ।
हां, छैलु बैठणा कु त सबुकु हक रैंद ॥
बिसुदि छैल की सुनिंदि मा ख्याल नि ।
डाळि कु लप्यता प्वड़्यूं जख-तख रैंद ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"बागी और बगावत"
******************
उत्तराखण्ड मा बाग्यू कि बक्किबात कि बग्वौत ह्वाई ।
कर्रर कग्वौत-कग्वौतिक सर्या सरकार कग्वौत द्याई ॥
गौं की रामलीला कु सि सीन खट्ट इन बदळ्याई ।
बागी बुगणा दगड़ ह्वैगीं अर खौळ्यूं सि
रौत ह्वाई ॥
अंग्वाळ बोटिक दगड़ा दगड़ि खड़ि छे ब्यालि तलक ।
लाल बिलोज पिंग्ळि साड़ि पैरिक कैकि सौत ह्वाई ॥
आरया आरि कुलड़ा चलै ग्याइ अपणों का जाड़ों फर ।
घ्वाड़ों की बिकरिबट्टम अपणा पाड़ा की मौत ह्वाई ॥
कुणजा का बूना ल सोरी ग्याइ जो कूणा कुणजुखाळा का ।
निरबिजी कै ग्याइ भग्यान बिदानसबा की औत ह्वाई ॥
आज वळ्या ख्वाळ त भोळ पळ्या ख्वाळ सिन नि डब्का ।
धरु-धरु मा नि नचावा लोकतंतर अब मजाक भौत ह्वाई ॥
सरम न ल्याज, इनै कु प्याज उनै भ्याज, यो कनु रिवाज ।
हण्ड-बिभण्ड कैरि उत्तराखण्ड दगड़ कनि ठग्वौत ह्वाई ॥
@पयाश पोखड़ा ।
एक कच्ची-पक्की "कच्ची" फर
***************************
ब्वै-बब्बौ की पिनसनी मा ।
दारू पीणा छन दिनमनी मा ॥
गोरु-बछुरु मुग्दान लगैकि,
कच्ची बणाणा छन छन्नी मा ॥
कन ढंर्गचाळ बिगड़ मवसौं कु,
छ्वारा बिहोस भप्पी ज्वनि मा ॥
ना करणि-धरणि ना कमै-धमै,
हथ पसरणा छन जननी मा ॥
खाणा-पीणाकु भलु सज अयूं च,
मौज-मजा कना छन परधनि मा ॥
खज्यतू अयूं च अर फजितू हुयूं,
गुंग बण्यां छन दाना दिवनी मा ॥
बिना पियां नरग रैण तिल "पयाश",
चित्त ह्वै जैलु तू एक चवन्नी मा ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"खुद"
*******
आज फेरि हथगुळ्यु मा,
किसळि सि लगणि चा ।
आज फेरि क्वी भटुळि,
तिसळि सि लगणि चा ॥
कब बटैकि दिखेणा छवा,
कख छाया तुम ?
आज फेरि तेरि बात,
हिंसळि सि लगणि चा ॥
दगड़्यौंल दगड़्यौं मा,
इसक्वल्या छुईं पुरैना ।
आज फेरि जिकुड़ि मा,
झिसळि सि लगणि चा ॥
बिसर्या दिनु कि खुद,
क्वी ठस ठसोळि ग्याइ ।
आज फेरि दुखदा मा,
ठिसळि सि लगणि चा ॥
कब बटैकि आंख्यूं मा,
आंसु भैर नि आया ।
आज फेरि आंख्यूं मा,
रिसळि सि लगणि चा ॥
वो सुख्यूं सि फूल,
कनै उड़ रे "पयाश" ।
आज मेरि जिकुड़ि,
बिसळि सि लगणि चा ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"निगुसैं करा"
***********
औंस्या रात्यूं मा भि जळ्यूं त छाई ।
पर दूर कखि एक द्यू बळ्यूं त छाई ॥
न वैल बताई, न मिल कुछ चिताई ।
पर वैकु सर्य्या सरैळ कळ्यूं त छाई ॥
गरम-गरम लाल धत्कार भैर बटैकि ।
पर भितनां नौंणि जनु गळ्यूं त छाई ॥
कोच यो ? कैल भि गिच्चु नि ख्वालु ।
पर वो ट्वक्वरा खैकि पळ्यूं त छाई ॥
बिना वीरों की भि जंदरि रिटणी राया ।
पर ग्यूं दगड़ घूण जनु रळ्यूं त छाई ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"आंख्यूं की बोली"(हाइकु)
***********************
आंखा देसि फुकणां,
आंसु गढ़्वळिम रुझणां,
द्विया बीगीं गैन बोलि ॥ (१)
आंखा रुक्यां सि,
स्वीणा दुख्यां सि,
फेरि भि द्यखणां की कै बै ॥ (२)
आंखि पटगाबन्द,
सुपिन्यां चिलांग,
फज़ल रतखुलणिम तक ॥ (३)
आंख्यूं मा उज्यळु,
जिकुड़ि मा मुच्छ्यळु,
घनाघोर चुक्कापट्ट त्वै जनै ॥ (४)
उळ्यरा आंखा,
कल्यरा बाटा,
रुम्कां रुम्कां मैत जनै ॥ (५)
जिकुड़ि कु डाउ,
आंख्यूं मा आंसु,
राउ त कनकै राउ ॥ (६)
दिन-द्वफिरि जुन्यळि,
ग्यूं कि रोटी चुन्यळि,
तू देळिम जून छज्जम ॥ (७)
ब्यौ पल्या ख्वाळा,
अर्सा, भूड़ा, स्वाळा,
मोत्याबिन्द आंख्यूं मा मोती बिन्दु ॥ (८)
फुलफटंगा जून द्याखा,
जम्मा नि झपकाइ आंखा,
कतगा लब्ब्ब्बी खुद ॥ (९)
हर्च्यां आंखा,
जग्वळ्या बण्यान,
कै अपच्छ्यणकुल का ॥ (१०)
खौळ्यां आंखा,
बौळ्या जिन्दगि,
तिल द्याखा, मिल द्याखा ॥ (११)
@पयाश पोखड़ा ।
तुम तबरि तक तमखू भ्वरणां रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
तुम तबरि तक दिनमनि म्वरणां रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
दूध पेकि, परळि चाटिकि,
घ्यू घूळिगीं त्यारा बांठा को ।
तुम तबरि तक भदळि क्वरणां रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
कूल पेकि, सड़क बुखैकि,
डिग्गी सपोड़िगीं त्यारा गांवा की ।
तुम तबरि तक पाणि च्वरणा रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
स्वीणा फर स्वीणा दिखैकि,
त्यारा सबि सुपिन्या सर्र स्यळैगीं ।
तुम तबरि तक स्वीणा स्वरणा रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
धर्ती का द्यप्ता स्वां लापता,
डौंरि-थकुलि यखुलि छोडि-छाडिकि,
तुम तबरि तक कूंणों ख्वजणा रयां,
वो बल आला साल पांचेकम ॥
@पयाश पोखड़ा ।
" त्वै दगड़ को"
*************
हैंसि खितकिड़्यूं मा सब त्वै दगड़ ।
पर आंसु फुंजणा मा त्वै दगड़ को ?
तिल बस एकदां चुळ मि जनै द्याख ।
पर दुन्यां की आंख्यूं मा त्वै दगड़ को ?
तेरि आंख्यूं की हैंस सर्या दुन्यंल द्याख ।
पर आंसु का क्वांसू मा त्वै दगड़ को ?
कन-कना गीत मिसैनि गितरुल त्वैफर ।
पर त्यारा खुदेड़ गीतु मा त्वै दगड़ को ?
सौंजड़्या छे तू मेरि सबुना ब्वाल त्वैकु ।
पर त्यारा दगड़ु कना मा त्वै दगड़ को ?
उंधरियूं हथ धार त्यारा कांधम सबुना ।
पर उकळि का बाटों मा त्वै दगड़ को ?
@पयाश पोखड़ा ।
खाली,खल्टा,खल्लम-खल्ला !
एक दां अपड़ा गांव त चल्ला !!
©©©©©©©©©©©©©©©
काका न ब्वाडा, भैजि न भुल्ला रे,
मेरि डंड्यळि, तेरि तिबरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
गगरि न कस्यरि, लारा न झुल्ला रे,
मेरि नवळि, तेरि पंद्यरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
गोळण न सांगळ, बन्द न खुल्ला रे,
मेरि मंज्युळि, तेरि उबरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
खुम्का न वीरा, घ्याळ न हल्ला रे,
मेरि उर्ख्यळि, तेरि जंदरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
ज्युड़ि न दौळिं, गोठ न पल्ला रे,
मेरि थ्वरिड़ि, तेरि कळ्वड़ि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
दै न दग्ड़्या, पैसा न पल्ला रे,
मेरि सुप्पी, तेरि ठ्वपरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
बूण न घार, हिटा न चल्ला रे,
मेरि जांठि, तेरि छतरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
त्यूंखी न गत्यूड़ि, थ्यग्ळा न टल्ला रे,
मेरि धोति, तेरि चद्दरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
ख्वींडा न अबिंडा, बुरा न भल्ला रे,
मेरि मुण्डळि, तेरि ख्वपरि,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
"पयाश" य यकुलांस, फेरि भेंट कल्ला रे,
जिकुड़ि कि पीड़ा, पोखड़ा का स्वीणा,
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
खल्लम-खल्ला रे, खल्लम-खल्ला रे....
@पयाश पोखड़ा ।
"इनु बि क्या ?"
*************
न चिट्ठी, न पतरि, न क्वी रंत,
न रैबार आंद ।
अब कख क्वी कैका वार-ध्वार,
आंद-जांद ॥
चखुला उडणा छन त उडण दे,
स्यूं बिचरों थैं ।
जख चार बियां ह्वाला घुघुति,
वखि त जांद ॥
खन्द्वार हुईं डण्ड्यळि की कुछ,
सुणि ले जरा ।
तिबरि कु खम्ब बि बगत दगड़ खड़ु,
नि रै पांद ॥
स्यो बन्दुक्या दादा कै फर सिसाद, लगाणु चा ।
क्वी भर्वसु नि गोळ्युंकु कब अफु
जनै आंद ॥
या दुन्यां त अजकाळ भौत छ्वटि सि,
ह्वै ग्याइ ।
पर आबत-अस्नौ, भयात किळै दूर
ह्वै जांद ॥
मिल त कबि कुछ बि नि मांगु छाइ
द्यप्तौं मा ।
पर स्यो "पयाश" किळै भट्ट अंग्वाळ बोटि जांद ॥
@पयाश पोखड़ा
"भारे ! याद राखि"
***************
ग्वेर छ्वारौं दगड़ कबि,
ठट्ठा नि कैरी ।
छ्यूंता-छिलबट दगड़ कबि,
अग्यलुपट्टा नि धैरी ॥
भग्यनि जतन कैकि मिलद,
मयल्दु-माया ।
माया कैका दगड़ कबि,
कट्ठा नि कैरी ॥
ढ्वाया-ढुएर लग्यां छन,
भीड़ा मिसाण फर ।
चौका मा सुपिन्यों कु कबि,
चट्टा नि धैरी ॥
त्यारा बाना कखि क्वी,
जोगी नि बणि जाऊ ।
म्वारा ऐथर टिमरू कु कबि,
लट्ठा नि धैरी ॥
जु कतगौं की मौ-मवसि,
घाम लगै गैन ।
वुं जिवरों का कीसाउन्द कबि,
लगनपट्टा नि धैरी ॥
कखड़ि-ग्वदड़ि फर बि लोग,
सुई लगाणा छन ।
डुट्यळु का पीठिम मूळा कु,
कट्टा नि धैरी ॥
बुढेनदावकि चिगैं चा तू,
बुरु नि मानी "पयाश" ।
लाब-काब बोलिक कैका प्राण,
खट्टा नि कैरी ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"वो इसकोला का दिन"
********************
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ।
निछैंदि मा बि इगास-बग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
चिरीइं कितबि उधड़्यूं बसता,
वा कैपिटल कौपि कख जि ध्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
कख हर्चा वा स्या की टिक्कि,
वेलडन की दवति मा ज्वा छ्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
गुर्रौ कु कांचळ, मोर फंखुड़ू,
दिख्याई, जनि किताब ख्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
मि चोर निछौं, बत्ती कसम,
दगड़्या का अग्वड़ि बसता फ्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
अरे ! पैसौं का सार नि लग,
दे द्यूलु रे तेरि पंजी-दसी भ्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
भ्वाळ बटैकि टक्क लगै पढलु,
सर्या साल इन बोलिक धंग्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
दगड़्या नमान पढ़णा रैनि,
घमतप्पा रौं मि फील्डा तिर्वाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
सुबेरलेकि इसकोल जाण,
ब्वै ल मिथैं सिनक्वळि सिवाळ ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
अ ब स एक समकोण तिरबुज चा,
कंदुड़ु मा बयांदा यो सवाल ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
वो इसकोला का दिन ॥
झणि कख ह्वैलि वो दगड़्या ?
जैल द्या छाई वो रेसमि रूमाल ।
आज बि कना छन जग्वाळ,
आज बि कना छन जग्वाळ,
जग्वाळ, जग्वाळ, जग्वाळ,
वो..............
इसकोला...
का.............
दिन ॥
@पयाश पोखड़ा ।
कनकै ?

*******
अपणि कचकौं थैं, कनकै लुकौउं ?
अपणा गैरा घौ थैं, कनकै सुखौउं ?
आंखा भ्वर-भ्वरिक आंसु पैंछा दे ग्यवा ।
बता त्यारु उधरु, कनकै चुकौउं ?
पाणि-पाणि कैकि चोळि तिसळि राया ।
त्वैकु बूंद दुएक, कनकै पुकौउं ?
जतन कैकि चुलाउंद आग घुघराया ।
ईं खुदेड़ जिकुड़ि, कनकै फुकौउं ?
द्यप्ता जाणिकि पुजिनि जो सर्या जिंदगि।
ढुगौं ऐथर मुण्ड, कनकै झुकौउं ?
मि जणंदू छौं त्यारा अबिण्डो स्वभौ थैं ।
तेरि गिच्चि च्यौलि, कनकै ठुकौउं ?
खौंखाळ त मारि द्या तिल 'पयाश' पर,
ख्वळा गिच्चिल च्यूड़ा, कनकै बुखौउं ?
@पयाश पोखड़ा ।
एक गज़ल तुमरा नौ----
******************
मि त सुदि-सुदि बरैनाम खड़ु कर्यूं छौं ।
म्वाळा कु सि माद्यौ म्वार फर धर्यू छौं ॥
कबरि-कबरि झळ्कां मी जनै भि द्यख्दा ।
द तुमर भांवल मि ज्यूंदु छौं कि म्वर्यूं छौं॥
पोर-परार बटैकि मि हैंसण बिसिर ग्यौं।
गाळ-गाळ तक भारी असंदल भ्वर्यूं छौं॥
खिर्तू द्यखणा से पैलि कुजगा बैठि ग्यौं।
मि अपणै गुठ्यारा की गौ कु मर्यूं छौं ॥
जैं बिसगीं नयरि फट्यळु लगाणा छवा ।
वीं नयरि थैं बसगाळम कत्गै दां तर्यूं छौं॥
गौं कु डबळांदु बाटो आंसु थामि ब्वळ्दा।
नि कुरचदा क्वी, मि भलिकै स्वर्यूं छौं॥
चौपड़-चौसर कौड़ि सदनि जितणु रौं ।
पर जिदंगि कु जुआ 'पयाश' मा हर्यूं छौं॥
@पयाश पोखड़ा ।
"एक मुक्तक उत्तराखण्ड का मुकतक"
*****************★*************
तेरि कच़गौं का मथिफुण्ड,
कड़पत्या चुवै गीं ।
एकदां फेरि त्यारा हर्सू , हर्कू
त्वै रुवै गीं ॥
देवि-द्यप्तौं की धर्ती त्वैकू,
लोग ब्वळदिन ।
त्यारा अज्जू , बिज्जू त्यारू
नौ गुवै गीं ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"द त्यारा भांवल त"
(छोड़ तेरी बला से)
*******★********
मि कब साठ साल कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ।
मि कब माट ताळ कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
त्यारा गांवा का बाटों थैं,
कुरचदा- कुरचदा ।
मि कब गौं गाळ कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
तू सदनि मेरि मयळ्दु माया,
म्वळ्याणि रैई ।
मि कब उधार पगाळ कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
सुपिन्यौं का पल्या छाल,
तु भि बैठीं रैंदि ।
मि कब वल्या छाल कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
माया मम्ता पियार पिरेम,
सबि कुछ त त्वैमा ।
मि कब जैर दूधिबाळ कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
तुम बसगळ्या बणदर्यूं मा,
चखुला सि छपत्वळ्यौ ।
मि कब ढाळ पंदाळ कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
'पयाश' गाणि करदा रै ग्याइ,
द्यखणा की ।
मि कब वै तूनाखाल कु ह्वै ग्यौं--
द त्यारा भांवल त ॥
द त्यारा भांवल त ॥
@पयाश पोखड़ा ।

-
Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses,  Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries,  Poets  ; Poems Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries ,  Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems,  Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses,  Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia,  Poets   ; Modern Garhwali Songs,  Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries,  Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ;  Famous South Asian Poet ; Famous SAARC Countries Poet  ; Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time  ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल





Bhishma Kukreti

Garhwali Poetries by Payash Pokhara, Part 4 -
Critical and Chronological History of Modern Garhwali (Asian) Poetry –-
                    Literature Historian:  Bhishma Kukreti
-
"लोकतंतर सारी का उज्याड़ खवा"
*************★****************
गुर्राव जन लोकतंतर मड़-मड़कै गीं ।
नेतजि बल उत्तराखंड तड़-तड़कै गीं ॥
उत्तराखंड की रांठि-बांठि लगैकि ।
सर्या ल्वै निचोड़िक सड़-सड़कै गीं ॥
झ्वळि-झुंगरु, छंछ्या-पळ्यौ हम जनै ।
अफु निरपणि की खीर थड़-थड़कै गीं ॥
कपळि मा डाम धार डाम बणैंकि ।
पाड़, पाणि, पैसा खड़-खड़कै गीं ॥
भैर-भैर लड़ैं-लड़ैं भितनां एक भै ।
गौंमा मवार सबुथैं भड़-भड़कै गीं ॥
खै पे कि लद्वड़ि-पुटिगि मलासिक ।
जुठा पत्तळा हम जनै रड़-रड़कै गीं ॥
आवा साब बैठा साब हथज्वड़ै काया ।
वो खटुला पीड़ा कुरसी चड़-चड़कै गीं ॥
वोट दियाल अब जादा नि बोल तू ।
तेरि छुयुं मा नेतजि नड़-नड़कै गीं ॥
अपणु समझिक मिल हथ क्य पखड़ । नेतजि 'पयाश' थैं हड़ु हड़-हड़कै गीं ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"आ भट्ट अंग्वाळ बोटि जा"
(बस एकदां जरा सोच त सै)
************★***********
जिद्द्यरु छे तू भि,
जिद्दमार छौं मि भि,
सोच त सै, फेरि हम द्वियों थैं,
पुळ्याळु को ?
आज जरसि तिड़क्वाळ चा,
भोळ पक्का द्विफाड़ चा,
सोच त सै, फेरि यूं चिर्वाड़ थैं,
मौळ्याळु को ?
इनै न बाच न बचन,
न क्वी सानी हुणी छन हथन,
सोच त सै, फेरि ये अबच्यौ मा,
बच्यालु को ?
चिनखि-चिनखि सि बत्था,
जिकुड़ि मा करीं छन कट्ठा,
सोच त सै, फेरि इनम यो रिश्ता,
निभालु को ?
ब्यगळैकि द्विया का द्वि,
सुखि नि राया कभि भि क्वी,
सोच त सै, फेरि द्वियूं थैं कट्ठा,
करालु को ?
तेरि नाक भि तड़तड़ि,
मेरि धौंण भि च टक खड़ि,
सोच त सै, फेरि ईं बड़अदमैं मा,
निस्यालु को ?
आग सि खुद सुलगीं रैलि,
जिकुड़ि मा याद बिल्कीं रैलि,
सोच त सै, फेरि खुदेड़ जिल्की थैं,
छडालु को ?
मिल भि नजर आगास राख,
तिल भि भुयां कब द्याख,
सोच त सै, फेरि ईं तिड़्यांण भ्याळुंद,
लमडालु को ?
जिदंगि कि उमर क्य गणंदि,
न मि जणंदु न तु जणंदि,
सोच त सै, फेरि एक दिन यखुलि,
रै जालु को ?
मुंजै जालि कै दिन कैकि आंखि,
अरे ! मिल वैकि बात किळै नि राखि,
सोच त सै, फेरि यो सोचि-सोचिक,
पछतालु को ?
पछतालु को ??
पछतालु को ???
@पयाश पोखड़ा ।
चार मुक्तक "जिन्दगी" का मुक तक
**************★**************

जिंदगी तेरि झैळ मा गैळ ग्यौं मि ।
माटु छाइ माटा मा रैळ ग्यौं मि ॥
जिंदगी की अटका-भटकों की दैन मा ।
आळा-अमलटा लखुड़ु मा जैळ ग्यौं मि॥
जिंदगी की या कन मेसिकि दुस्मनै चा ।
सरैळ म्यारु यखमै पर ज्यान कनै चा ?
अब इनि समझि ल्हे त्वैमा हैरि ग्यौं मि ।
पर तेरि या जीत भि कतगा दिनै चा ?
ह्वैलि जुन्यळि रात त बौग सार दे ।
आलि कैकी याद त बौग सार दे ॥
जिंदगि कख आंद दुबरा बौड़ि की ।
लगालि त्वै धै-धाद त बौग सार दे ॥
फेरि बौड़िगे वी यकुलांस रुमुकदां ।
जिंदगी तोड़िगे वी बुरांस रुमुकदां ॥
फंखुड़ु जमदै फत्यला फुर्र ह्वैगीं ।
घोल छोड़िगे वी हिलांस रुमुकदां ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"ख्वज्यांदा रयां"
*******★*******
हम त गढ़वाळ का गरूड़ ह्वै गंवा ।
हम त कुटदरा का मूड़ ह्वै गंवा ॥
ठण्डी हवा-पाणि की नि कैर गाणि ।
हम त औड़ळ-बथौं-सूड़ ह्वै गंवा ॥
क्वी भर्वसूं नि हमरु कब बद्ळै जंवा ।
हम त आज ह्यूंद, भोळ रूड़ ह्वै गंवा ॥
घमकै ल्हे हुड़कि थैं जतगा घमकांदि ।
हम त ढ्वल्कि का फुट्यां पूड़ ह्वै गंवा ॥
रौलि-गदनि-पंद्यरि सबि बाटु बिरड़ि गीं।
हम त सिक्कासैर्यूं मा बिरूड़ ह्वै गंवा ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
एक भुज्यळ्या गज़ल केडो"मैती" का नौ
**************★******************
अबि वो भलिकै ल्वैखाळ नि ह्वाई ।
अबि दैंण पाळि का बैंपाळ नि ह्वाई ॥
कैरले जत्गा खटकरम कैर सकदि तू ।
अबि त्यारु सर्या गौं छुयांल नि ह्वाई ॥
कै मुखल बुलाण वो कि चम्म घार आ ।
अबि बूण भज्यां वैथैं साल नि ह्वाई ॥
जै जिमदरा का बाना वो घार बौड़िना ।
दिख्यात वख एक पूळि पराळ नि ह्वाई ॥
दिन-रात कच्वरणा रैं वो मेरि खुद थैं ।
अबि बल ज़िकुड़ि का कुहाल नि ह्वाई॥
@पयाश पोखड़ा ॥
कटकिटी जिन्दगि का इतगा,
************************
कटकिटी जिन्दगि का इतगा,
निमकणा-निमकणा कत्तर ह्वैगीं ।
कि गंणदा-गंणदा एक ना,
बलकण साठ-सत्तर ह्वैगीं ॥
इत हौरि कुछ कामा का,
न काजा का राया ।
बस पैना-ख्वींडा बदंळा,
जिकुड़ा का भैर-भित्तर ह्वैगीं ॥
जौंल माद्यौ मा न मुण्ड नवाईं,
न पुजै मा हथ ज्वाड़ा ।
टीना का सि खपटंणा लोग,
आज चन्दी का छत्तर ह्वैगीं ॥
पुंगड़ों का वाडा सरकाणा का,
जु सल्ली-कुसल्ली छाया ।
वो पट्वरि-परधनु का बस्तों का,
सफेद कागज़-पत्तर ह्वैगीं ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
"घाम"
**********
मिठा मनतता घाम म पीठ तपाणी रै ।
ये बाना खळ्याण म आणि-जाणी रै ॥
आंखि तड़तड़ी नि करणी घाम जनै ।
कभि अंध्यरा मा भि जप्गा लगाणी रै ॥
मुक हथगुळि लगैकि घमझैळ थामि ।
सुरम्यळि आंख्यूं मा सुरमा लगाणी रै ॥
कुएड़ि सि लौंकि चा बणदर्या आंख्यूं मा ।
खुदेड़ ज़िकुड़ि थैं कभि घाम लगाणी रै ॥
चुड़ापट्टि को घाम अर कुंगळो सरैल।
फूक मारि-मारिक घाम थैं स्यळ्याणी रै॥
@पयाश पोखड़ा ।
"तेरि माया"
**********
सर्र कुऐड़ि सि फ्वळेणि छे तेरि माया ।
मि लौंकदि ज़िकुड़ि मा,
दांदण बणांदा रै ग्यौं ॥
ब्यौलि सि ड्वाला मा सर्र बैठ तेरि माया।
मि त्वैकु छूड़ी-निछुड़ि,
सुनांगण बणांदा रै ग्यौं ॥
लखुड़ु अयांरा सि फुक्याई तेरि माया ।
मि ज़िकुड़ि की गिंडकी,
सांदण बणांदा रै ग्यौं ॥
पुर्णमस्या जून सि चम्म चम्क तेरि माया।
मि औंस्या रात थैं,
चांदण बणांदा रै ग्यौं ॥
बन बनिका फूलुला गंठ्यईं छे तेरि माया।
मि पैना काण्डों खुण,
चुना-रांगण बणांदा रै ग्यौं ॥
हल्ल हल्क पैथर धम्यलि सि तेरि माया।
मि घुंघरळि लटुल्युं थैं,
नांगण बणांदा रै ग्यौं ॥
आंख्यूं मा बिंगाणि बच्याणि सि तेरि माया,
मि थाड़ा की सि नचाड़,
बादण बणांदा रै ग्यौं ॥
कब बटैकि म्यारा सिर्वणा बैठीं तेरि माया,
मि सुपिन्यों मा तेरि,
मांगण बणांदा रै ग्यौं ॥
दांदण बणांदा रै ग्यौं ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"खंतुड़ु फुक्यां सि"
****************
चौका का तिर्वळि बैठ्यां छवा,
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
सग्वड़ा की ढिस्वळि घैंट्यां छवा,
ठंग्रा सुख्यां सि ॥
हैळ,तांगळ,ज्यू,जिमदरु,खैरि,पस्यौ ।
बांजि पुंगड़ि जनै पैट्यां छवा,
स्वीणा लुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
सुपिना किनमजात सुनिंद प्वण्या छन ।
किळै बिजळण फर बैठ्यां छवा,
कुकर भुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
खुचिलि मा त कभि पीठि मा बैठि ।
आज भि घ्वाड़ा जन कस्यां छवा,
कमर झुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
पुंगुड़ु बांदा बांदा निसुड़ु निखुळि ग्याइ ।
बंसुलु अच्छण्याट बंदळु बण्यां छवा,
च्यौलु ठुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
ळाळ चाट भुक्कि प्याई कखर्यळि सिवाळु,
आज लूण सि पण्यां छवा,
थूक थुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
ताड़ लगीं आंखि अभि बुजै नि साकी ।
जग्वळ्या जोगी जण्या छवा,
प्राण रुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
@पयाश. पोखड़ा
"खंतुड़ु फुक्यां सि"
****************
चौका का तिर्वळि बैठ्यां छवा,
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
सग्वड़ा की ढिस्वळि घैंट्यां छवा,
ठंग्रा सुख्यां सि ॥
हैळ,तांगळ,ज्यू,जिमदरु,खैरि,पस्यौ ।
बांजि पुंगड़ि जनै पैट्यां छवा,
स्वीणा लुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
सुपिना किनमजात सुनिंद प्वण्या छन ।
किळै बिजळण फर बैठ्यां छवा,
कुकर भुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
खुचिलि मा त कभि पीठि मा बैठि ।
आज भि घ्वाड़ा जन कस्यां छवा,
कमर झुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
पुंगुड़ु बांदा बांदा निसुड़ु निखुळि ग्याइ ।
बंसुलु अच्छण्याट बंदळु बण्यां छवा,
च्यौलु ठुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
ळाळ चाट भुक्कि प्याई कखर्यळि सिवाळु,
आज लूण सि पण्यां छवा,
थूक थुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
ताड़ लगीं आंखि अभि बुजै नि साकी ।
जग्वळ्या जोगी जण्या छवा,
प्राण रुक्यां सि ॥
खंतुड़ु फुक्यां सि ॥
@पयाश. पोखड़ा
"घ्वाड़ा प्वाड़ा थाड़ा मा"
*********************
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
मानियां बिधैक जी !! बिधैक जी !!!
डौंणु त्वाड़ सरकरि घ्वाड़ा कु,
नि रै ग्याइ बिचरु कै लैक जी !!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
कन औदि रीटि आई घ्वाड़ा की,
दीवाल नंगैकि पल्या छ्वाड़ा की,
को ल्हाई वख तुमथैं बुलैक जी !!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
सरकरि चाणा न गिंदड़ा न घास,
गिच्चुंद गाज़ अर पुटिगि खलास,
हंणकट हुयूं च घ्वाड़ा निखैक जी !!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
झण्डा झालर ल्हेकि झमडाझम्डि,
कुरता चिर्या त कैकि उधड़ा बण्डि,
अर कत्गै त भजिन पूंछ अळगैक जी !!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
रंगण्या घ्वाड़ा सि लगणि छे सरकार,
तबि त तुमल इनि चट्टमचुट्टै कार,
सि मसकुट्टा कख धर्यां रैं लुकैक जी !!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
मैंगैळ त पैलि हमरि कमर कचम्वड़ि चा,
अब त गोर घ्वाड़ों की खुट्टि त्वड़ि चा,
अब नि ब्वळ्यां स्यवा बतावा मीलैक जी!!
बिधैक जी ! बिधैक जी !!
@पयाश. पोखड़ा
"म्यारा रिश्ता"
*************
अळझ्यां भि सुळझ्यां सि छन रिश्ता ।
बस ठिक-ठक ठ्यां सि छन रिश्ता ॥
खितखित खितकड़ि सि मरणां रैंदी ।
जरा बड़-बड़ा हुदीं जन जन रिश्ता ॥
समळ्दा-समळ्दा कत्गै त बोगिगीं ।
तुलबुळ्या आंसु बणि ठन ठन रिश्ता ॥
कभि मयळ्दु गितु कु गितार बणिकै ।
गोरि छोरि की पैजबी छन छन रिश्ता ॥
जो टुटणा छन न फेरि जुड़णा छन ।
म्यारा बांठा मा ऐनि कन कन रिश्ता ॥
तेरि माया मा मिल अपण्यांस द्याखा ।
घांडि सि बजणि रैन टन टन रिश्ता ॥
झम्म झिंवरैं ठण्डकरै गैन अजकाल ।
ह्यूं की डैळि सि ऐड़ि झन झन रिश्ता ॥
@ पयाश पोखड़ा ।
"पिर्वळिं आग"
************
कभि तू म्यारा ध्वार-धरम त आ ।
स्यळेईं आग फेरि गरम त ह्वा ॥
खुदेणु नि क्वी त यो पराज़ किळै ?
बिस्रयामा हि सै यो भरम त ह्वा ॥
तुमर बान पाणि सि जु भुयां फ्वळैगीं ।
वूं आंसु उकर्दा तुमथैं शरम त ह्वा ॥
मेरि आंख्यूं का मोत्याबिंद देखिजा । त्यारा आणा-जाणा कु भरम त ह्वा ॥
औडळ बथौं मा द्यू बाळिक त देखि ।
हवा दगड़ जरा तड़म-तड़म त ह्वा ॥
खरसण्यां सि बांजि सि जिकुड़ि मा ।
पिंग्ळा लाल फुलु की मरहम त ह्वा ॥
@पयाश पोखड़ा ।
"खुद"
आंख्यूं-आंख्यूं मा वा सदनि किळै पुछणि छे बल ॥
तुमरि खुद मा निंद हमरी किळै टुटणि
छे बल ॥
खुदेड़ पराण की खुद भि बक्कीबात हूंद द्याखा ।
सर्या सरैल फर किसळि सि किळै हिटणि
छे बल ॥
तेरि खुद आज दुन्यां मा तमशु सि ह्वै ग्याइ ।
ईं खुद थैं तु जिकुड़ि मा किळै किटणि
छे बल ॥
कभि कुटमुणों का ध्वार त कभि फुलु का दगड़ ।
किसरण्यां सि तुमरि खुद किळै रिटणि
छे बल ॥
इकैकि म्याळि कैकि बिराणां छवां तुमरि खुद ।
समळ्यौण्या सि भडुळ्यूं थैं किळै छिटणि छे बल ॥
'पयाश' की जिकुड़ि मा दुपदुप्पी आग लौंकैकि ।
मिठु दूध जन खुद तुमारि किळै खिटणि छे बल ।
@पयाश पोखड़ा ।
एक गज़ल "लाल माटा की धार" का नौ
**********************************
कभि अफुथैं झंझोड़-झंझाड़ि की देखी ॥
दगड़्यों दगड़ मरोड़-मराड़ि की देखी ॥
जु खुद सदनि जिकुड़ि फर बिल्कीं राया,
द्विया हातुन चिरोड़-चराड़ि की देखी ॥
तुमुल क्य चिताण कै फर कन-कन बीत,
एक बुन्द ल्वै निचोड़-नचाड़ि की देखी ॥
बस द्वि लतड़ाग त छाई म्यारु गौं-गल्या,
उल्यरा पराण फिरोड़-फराड़ि की देखी ॥
गुंदक्या खुट्यूं तिड़क्वळि प्वणि होलि,
खुदेड़ जिकुड़ि तिरोड़ि-तराड़ि की देखी॥
लाल माटा की धार जनै ऐजै तू "पयाश",
स्कुळ्या प्यार खरोड़ि-खराड़ि की देखी॥
@पयाश पोखड़ा ॥
सौदेर किळै हैर गीं ?
****************
कूड़ों की धुरपळ्यूं मा,
लोग कन बुजिना धैर गीं ।
तंगत्याणी छन दिवली,
अर बुन्याद भि डैर गीं ॥
जनि कूड़ी फर लग्यां,
मकड़जळा छडाण बैठू ।
उनि भीतर लुक्यां लोग,
खळ्ळ भाजि भैर गीं ॥
खुट्टि प्वड़दै गौं मा,
वूंकी रंगमत उड़ि ग्याइ ।
पत्म्वरी हळ्दण्यां मुखड़ि,
अपणै उज्याड़ चैर गीं ॥
हैंस्दा-हैंस्दा पुछिन उंका,
हाल-चाल, असल-कुसल ।
जरसि बात मा वो भग्यान,
सर्या गौं मुण्डम धैर गीं ॥
हैंसि-खुसि न्यूति की,
अपणा घौर बुलैनि जो ।
पर आंदा-आंदा फेरि वो,
झणि किळै ठैर गीं ॥
दाइ-दुस्मनु की बत्था,
कभि बुरी नि लागी जौं,
मेरि भलि बात भि वो,
अपणा अन्ठा मा धैर गीं ॥
गौं की पन्देरि थैं वो,
कभि नि छोड़ि साका ।
लोग परदेस भजणा को,
नयरी की नयरि तैर गीं ॥
बाब-दादा की कूड़ी फर,
अंग्वाळ घाळिक रैन वो ।
पीठ फरकान्दै लोग ता,
बूण परदेस जनै सैर गीं ॥
रुप्या कमैन परदेस मा,
मोल ल्हीनि सब्या धाणि ।
पर गौं का हवा पाणि दगड़,
सौदेर किळै हैर गीं ॥
सौदेर किळै हैर गीं ?????
@पयाश पोखड़ा ॥
"जिन्दगि एक घिंडुड़ि चा "
**********************
सर्या दिनमान तिबरि मा च्यूं-च्यूं कै च्यूंच्यांणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
कभी भैर कभि भितर ठुमुक-ठुमुक आणि-जाणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
ढकींण-डिस्यांण छोडिकि भैर छज्जा मा आ त सै ।
कन उदंकार ह्वै ग्याइ दुन्यां मा इन बिगांणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
कभि आरू की डाळि मा त कभि पंयां की फौंकी मा ।
सुबर-सुबेर सर्या दुन्यां कु हाल-चाल बताणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
खौळ्यूं-बौळ्यूं सि नि रौ अब हैंसि खितखड़ी मारि ले ।
उरख्यळा मा जैकि खत-खत किलै खखताणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
दगड़्यों कु दगुड़ त्वड़ै कु दुख कैथै जि नि राई ।
कख लगीं छे तू भि सुदि-सुदि मन थैं ब्यळमाणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
झणि कब क्वी त्वैकु ज़िबाळ लगै द्या देखिले भारे ।
अणब्वळ्या दगड़्यों दगड़ दुन्यादारि निभाणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
फुर्र उड़िकै ल्हे आंद म्यारा सौंजड़्यों कु रंत-रैबार ।
खुदेड़ पराणा की जिकुड़ि को कबलाट चिताणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
ल्वैखाळ कैरिदीं त्यारा फंखुड़ु ढुंगी मारि-मारिक ।
हैंसदा-हैंसदा मवार कल्यो सि किलै पुर्याणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
द्वार मोर खुल्ला राखि झणि कब क्वी न्यूतेर ऐ जाव ।
खल्लि ऐई खल्लि जैलु अंग्वठा सि दिखाणि रैन्द घिंडुड़ि ॥
@पयाश पोखड़ा ।
एक गज़ल--
"हिटदी जिंदगी"
**************
अपणा बिरणा मी दगड़,
अब क्वी रा नि रा ।
यखुलि-यखुलि पैटि ग्यौं,
अब क्वी आ नि आ ॥
मेरि आंख्यूं मा तेरि मुखड़ि की
मौळ्यार दिखेणि चा ।
म्यार भांवल मेरि समणि,
अब क्वी रा नि रा ॥
आज मिथैं भकोरि-भकोरिक,
छक्वैकि रुण देदि ।
भोळ-परबात मेरि आंख्यूं मा,
पाणि आ नि आ ॥
बिन ब्वळ्यां नि रै सकदु ,
मिल कतै चुप नि रैणु ।
मेरि छुयूं मा हुंग्रा,
अब क्वी द्या नि द्या ॥
फुण्डै सैर पैलि मिथैं,
पुटिगि पूजा करण दे ।
म्यारा तरफल बासी तिबसि
अब क्वी खा नि खा ॥
वो बाटु बता जो ठ्यट 'पयाश' का
घार तलक जांद ।
फेर धार पोर बियण्यां,
अब क्वी आ नि आ ॥
हिटदि जिदंगि की हिटै सदनि,
तिर्वळि-तिर्वळि राया ।
हिटदा-हिटदा जिदंगि बाट मा,
अब क्वी आ नि आ ॥
@पयाश पोखड़ा ।

-
Copyright @ Bhishma Kukreti Mumbai; 2016
Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Songs,  Poets   ; Critical and Chronological History of Modern Garhwali Verses, Payash Pokhara Poets ; Critical and Chronological History of Asian Modern Poetries, Payash Pokhara Poets  ; Poems Contemporary Poetries, Payash Pokhara Poets  ; Contemporary Poetries from Garhwal; Development of Modern Garhwali Verses; Poems  ; Critical and Chronological History of South Asian    Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries , Payash Pokhara Poets  ; Contemporary Poetries,  Poets  ; Contemporary Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems, Payash Pokhara Poets   ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries  ; Contemporary Poetries from Chamoli Garhwal  ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses ; Modern Garhwali Verses, Payash Pokhara Poets   ; Poems,  Poets  ; Critical and Chronological History of Asian  Modern Poetries; Contemporary Poetries , Poems Poetries from Rudraprayag Garhwal Asia, Payash Pokhara Poets   ; Modern Garhwali Songs, Payash Pokhara Poets    ; Critical and Chronological History of Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries  ; Contemporary Poetries, Payash Pokhara Poets   ; Contemporary Poetries from Tehri Garhwal; Asia  ; Poems  ;  Inspirational and Modern Garhwali Verses ; Asian Modern Garhwali Verses  ; Modern Poetries; Contemporary Poetries; Contemporary Poetries from Uttarkashi Garhwal  ;  Modern Garhwali Songs; Modern Garhwali Verses  ; Poems  ; Asian Modern Poetries  ; Critical and Chronological History of Asian Poems  ; Asian Contemporary Poetries; Contemporary Poetries Poems from Dehradun Garhwal; Famous Asian Poets  ; Payash Pokhara Famous South Asian Poet ; Payash Pokhara Famous SAARC Countries Poet  ; Payash Pokhara Critical and Chronological History of Famous Asian Poets of Modern Time Payash Pokhara ;
-
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली पद्य  , कविता ; 
-

-
  स्वच्छ भारत ; स्वच्छ भारत ; समर्थ गढ़वाल