• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

उत्तराखंड पर कवितायें : POEMS ON UTTARAKHAND ~!!!

Started by Dinesh Bijalwan, August 05, 2008, 02:18:42 PM

Bhishma Kukreti




Modern Garhwali Folk Songs, Poems


       मंगत्या (करुण रसयुक्त गढ़वाली कविता )

रचना --  अनसूया प्रसाद उपाध्याय   ( जन्म  -नवन , सितौन स्यूं , पौड़ी  गढ़वाल  )
Poetry  by - Ansuya Prasad Upadhyaya

( विभिन्न युग की गढ़वाली कविताएँ श्रृंखला )
-
इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती
-
पिंगळी मुखड़ि
खरस्यां बाळ
गल्वड्यों कि हडगि
आँखा उड़्यार
कंपदो गात 
फैलायूं हात
बण्यु कंगाल
लाठि टेक्यि -टेक्यी सरकणू
ह्य राम मंगत्या
न भूत
न खबेस
न द्यबता 

( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any

Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; 



  स्वच्छ भारत , सफल भारत , गढ़वाली भाषा युक्त गढ़वाल 
--


 


Be the Sales Warrior !


Regards

Bhishma  Kukreti

The Sales Warfare Expert

Bhishma Kukreti




Modern Garhwali Folk Songs, Poems

क्वन्ना पेट (गढ़वाली कविता )

रचना --  सैन सिंह रावत   ( जन्म  -  इडवाल स्यूं , पौड़ी गढ़वाल  )
Poetry  by - Sain Singh Rawat

( विभिन्न युग की गढ़वाली कविताएँ श्रृंखला )
-
इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती
-

एक दिन
मिन अपणो छ्वटो
खूब मारी
पैली चपत
फेर मुक्का
फेर घपक
वो दिख्यो त चम्पत
जख लुकि हो
ढूंढा ढूंढ
वबरा पांडा
खोळा खोळा
डांडा -डांडा
कैको खाणू
कैको पेणू
द्वफरा घाम
अर मैना जेठ
भितर देख त
वो क्वन्ना पेट 


( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any

Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; 
  स्वच्छ भारत , सफल भारत , गढ़वाली भाषा युक्त गढ़वाल 
--


 


Be the Sales Warrior !


Regards

Bhishma  Kukreti

The Sales Warfare Expert

Bhishma Kukreti




Modern Garhwali Folk Songs, Poems


    मन अघोरी   (दार्शनिक गढ़वाली कविता )

रचना --    चिनमय सायर ( जन्म  - 1948 -2016 , आंदर्सों , रिखणीखाल , पौड़ी  गढ़वाल  )
Poetry  by - Chinmay Sayar ( Surendra Singh Chauhan )

( विभिन्न युग की गढ़वाली कविताएँ श्रृंखला )
-
इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती
-
मन अघोरी /घोर ध्यानम
ध्यानम बैठ्युं ब्रम्ह।
ईं कूड़ी की /द्वर ढकि लगीं जै
प्यटि प्याट यन स्वचणू भै
यखी म्यारु भि /मरघट ह्वे जा
मोरी जा म्यारु अहम्।
अहा !
नाम धाम की  बिज्वाड़ औंगिरगे
अर तृष्णा -हिरुलि /तेरी जलुडी घाम लगिंगे
य दुनिया ह्वेगे ऐसी  तैसी
वेकु , वासुदेवः सर्वम्।

( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any

Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; 
  स्वच्छ भारत , सफल भारत , गढ़वाली भाषा युक्त गढ़वाल 
--


 


Be the Sales Warrior !


Regards

Bhishma  Kukreti

The Sales Warfare Expert

Bhishma Kukreti



Modern Garhwali Folk Songs, Poems


-
इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती
-
सन् 1750 ई से पहले की गढ़वाली कविता

(श्री अबोध बन्धु बहुगुणा ने इस कविता  रचयिता का नाम पं जयदेव बहुगुणा माना है (शैलवाणी ) किन्तु गढ़वाली कविता के इतिहासविद व समालोचक डा  जगदम्बा कोटनाला   मानना है कि यह एक लोकगीत था जो अभी भी उत्तरी गढ़वाल में गाया जाता है )
-
-
रंच जुड्यां पंच जुड्यां
         जुड़िगे घिमसाण जी
ट्यटा बोद गरुड़ राजाअ
        ब्यौमा मिन बि जाण जी
ढैंचु जी त   ढोल्या पैट्या
            सेंटुलो दमैंया जी

घुघती मंगळेर पैटी
         कागा छन डुलेर जी
गाड वासी गडमळी   अर
         धार बास्यो सिक्रा जी
  तब उळकाणो बोद
      मेरी डांडी लहिक्रा जी 
--
प्रस्तुति - भीष्म कुकरेती


( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any

Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; 
  स्वच्छ भारत , सफल भारत , गढ़वाली भाषा युक्त गढ़वाल 

Bhishma Kukreti


              Harshpuri Gusain (1820-1905) : The Initiator of Garhwali Poetry 

(Chronological, Critical History of Garhwali Poetry -1)

                             Bhishma Kukreti

Harshpuri Gusain was Mahant in temple of Shrinagar.  His creative time is supposed to be 1850, Images, description of Garhwali society, love, philosophy and inspiration are found in his poems. In real sense, Harshpuri Gusain, ,  Lila Nand Kotnala and Harikrishna Daurgadatti Rudola   founded Modern Garhwali Poetry

   राजनीति

कवि : हर्ष पुरी  गुसाईं (1820 -1905 )

राजाऊँ कु राज काज , जनु बगवानि साज
फूलुं का बगीचा मांज , बाड़ बाँधी चाहेंद। 
नानाऊं की गौर कद , ठुलाऊं मौळाइ देंद
छांटि छूंटि चुंगी लेंद , घणोप उपाडेंद।
तांकि कद गेड़ गांठ खाणों लाणो राज फांट
जड़ान उपाड़िक क्या ? येकि बेरी खायेंद। 
परजा कू पीड़ा दीक , बेकसूरों डांड लेक
चाहे कै कि मऊ बीक , अपजस पायेंद     
 


Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;   


Be the Sales Warrior !


Regards

Bhishma  Kukreti

The Sales Warfare Expert

Bhishma Kukreti

 Jagdamba Prasad Kotnala: The poet of Realism, Experiments and Progressivism 

(Chronological History of Garhwali Poetry Development -133)
              Poetry Historian: Bhishma Kukreti
-
                Dr Jagdamba Prasad Kotnala was born in 1966, in Bhairgano village of Talla Badalpur, Salan –South Pauri Garhwal. Jagdamba had been publishing his poems in various publications.  His important contribution is publishing a research work on Garhwali poetry –Garhwali Kavya ka Udbhav ,  Vikash va Vaishishthya'. The book 'Garhwali Kavya ka Udbhav aur Vikash' got Jagdamba international fame.
  Many times, Jagdamba used symbolic style in his realistic poetries. He finds postiveness even in death in his many poems
By profession, Dr Kotnala is teacher .
पिछ्ला साल जब बणांग   लग

-
डा जगदम्बा प्रसाद कोटनाला (भैडगांव , तल्ला बदलपुर , सलाण , गढ़वाल )
(Internet Presentation by –Bhishma Kukreti )


झणि कै निजड़ा की करतूत छै कि
मौऴयार का वार ध्वार ही
विकट बणांग मा
ख़ाक ह्वे गे  छै जंगळकि सर्या दौलत।
मायादार डाळयोंन जब देखि
आँखों का अगनै
अपड़ा बेक़सूर आस -औलाद कू त्रास
त वो विकराळ ह्वेकि
झपटि गे छया आग पर ही
अर खुद भी फुके गै छया।

कतगै सयाणा डाळा
बेबस कैदी जन
गस  खैकि खड़ा छया नंग धड़ंग
भौत खुमार छया ऊंका मन मा
अग्यो करदारा का प्रति     

पर जेठ अबि अद्धा ही बीति  छौ कि
जळयाँ बुज्यों का बीच
जड़ों बटि मुल्ल हैंसि
धरती कू सत दुपति ह्वेकि
अर आषाढ़ आंद आंद
बरखा हूण से पैली ही
हैरी ट्वपलि पैरीइ
आस बच्याण बैठी गै छै
अबै साल झणि क्य होंद ! 


Copyright@ Bhishma Kukreti  3/5/2016
Modern Garhwali Poems , Folk Songs from Salan Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Pauri Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Chamoli Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Rudraprayag Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Tehri Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Uttarkashi Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Dehradun Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Haridwar Garhwal, Uttarakhand , South Asia ;  to be continued ...










Bhishma Kukreti

पिछ्ला साल जब बणांग   लग

-
डा जगदम्बा प्रसाद कोटनाला (भैडगांव , तल्ला बदलपुर , सलाण , गढ़वाल )
(Internet Presentation by –Bhishma Kukreti )


झणि कै निजड़ा की करतूत छै कि
मौऴयार का वार ध्वार ही
विकट बणांग मा
ख़ाक ह्वे गे  छै जंगळकि सर्या दौलत।
मायादार डाळयोंन जब देखि
आँखों का अगनै
अपड़ा बेक़सूर आस -औलाद कू त्रास
त वो विकराळ ह्वेकि
झपटि गे छया आग पर ही
अर खुद भी फुके गै छया।

कतगै सयाणा डाळा
बेबस कैदी जन
गस  खैकि खड़ा छया नंग धड़ंग
भौत खुमार छया ऊंका मन मा
अग्यो करदारा का प्रति     

पर जेठ अबि अद्धा ही बीति  छौ कि
जळयाँ बुज्यों का बीच
जड़ों बटि मुल्ल हैंसि
धरती कू सत दुपति ह्वेकि
अर आषाढ़ आंद आंद
बरखा हूण से पैली ही
हैरी ट्वपलि पैरीइ
आस बच्याण बैठी गै छै
अबै साल झणि क्य होंद ! 


Copyright@ Bhishma Kukreti  3/5/2016
History Modern Garhwali Poems , Folk Songs from Salan Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Pauri Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; History Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Chamoli Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Rudraprayag Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Tehri Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Uttarkashi Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Dehradun Garhwal, Uttarakhand , South Asia ; Modern Garhwali Poems , Folk Songs from  Haridwar Garhwal, Uttarakhand , South Asia ;  to be continued ...

Bhishma Kukreti

        Narendra Singh Negi: The Poet of Varied Subjects and expert in creating Images

(Critical History and Review of Garhwali Poetry Literature- 95 )

            Bhishma Kukreti

           Narendra Singh Negi is world's finest and famous Folk Singer. World Famous Folk Singer Narendra Singh Negi is also fine poet for Garhwali language.
           World Famous Folk Singer and Garhwali poetry creator Narendra Singh Negi was born in 1950, Pauri village, Nadalsyun, Pauri Garhwal, Uttarakhand , South Asia.  Narendra Negi took formal education in Music and Musicology too.
     World famous Folk Singer Narendra Singh Negi also created poems and lyrics.
There are following Garhwali Poetry collections published by World Famous Folk Singer Narendra Singh Negi –
1-Khuchkandi
2-Gani ki Ganga Syanu ko Samodar
3-Muth Botik Rakh
      The subjects of Famous Poet Narendra Singh Negi are varied as society, complex structure in the society and social unrest, pain and happiness, environment, social corruption, corruption in politics, corruption in government administration, love, bravery, awakening and many more. World Famous Folk Singer and renowned Garhwali poet Narendra Singh Negi uses both styles in his verses conventional and newer styles.

   The emotional and artful dimension is found equally in the poems of Negi. The poems of Narendra Singh are more of melodious nature. 
World Famous Folk Singer and Garhwali poet  Narendra Singh Negi is famous for creating poems on contemporary subjects.
                                        धुंध
Poetry by : नरेन्द्रसिहं नेगी ( 1950, Pauri village, Nandalsyun , Pauri Garhwal)
अजकाल पाडूमा चौदिसु फैलीछ धुंध अंदाधुंद
काळा झंगरणया धुवाॅ कि धुंध
ऑखोंमा अगास मा धुंध
जुकडा मा जीवन मा धुंध
जगदा जंगलून मोसेंदा भविष्यपर धुंध
धुंदळी नी या धुंध
ई घौणि धुंधमा कुछकत नी दिखेणू
न बट्वे न बाटा न मिरग न चाॅठा
जूॅदों छौंपदी अर मोरदौं भड्याॅदि बणागै धुंध
क्या पसु क्या पक्षी क्या डाळा क्य मन्खी
ऐथर आग पैथर छारू अर मत्थी धुंध
धुंध अन्दाधुंध
कुछ नि देख सकणा ये गौंका लाटा
न आज न भोळ न नफा न घाटा
धुंध अन्दाधुंध
कुछ नि देखणू बण विभाग न आग न बाघ
कुछ नि कै सकणी सरकार न उपै न उपचार
एक हैंका पर भगार
कब छंटेलि भै या धुंध अर कब दिखेलो
वो ह्यूँदो हिमालै सि
सफेद सच्च साफ साफ
    South Asian World Famous Folk Singer and poet Narendra Singh Negi is expert of creating perfect images as per subject.


Copyright @ Bhishma Kukreti, 4/5/2016
Notes on a Literature Contributor for  Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Pauri village  of   Garhwali Poetry; fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Chamoli Garhwal of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Uttarakhand of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Himalaya  of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  North India of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Indian subcontinent of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  South Asia of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Oriental region of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature
World Famous Folk Singer Narendra Singh Negi as Poet, Great Folk Singer Narendra Singh as Poet

Bhishma Kukreti

         D .D. Sundariyal: A Garhwali Poet of Varied Subjects and Images

                     (Chronological, Critical History of Garhwali Poetry -96)

                      Bhishma Kukreti


              A Garhwali Poet and drama Activist D.D Sundariyal was born in 1950, in Kui village of Kimgadi Gad of Pauri Garhwal, Uttarakhand, and South Asia.
  He had been publishing his poems here and there and in 2015 he published his Garhwali poetry collection. 
Sundariyal creates Garhwali poetries in three styles –
Lyrical poems
Gazal
Conventional poems
  The subject of Garhwali Poetry of Deen Dayal Sundariyal are varies ranging from village images, migration, corruption, migration and changing social styles.
He uses symbols of Garhwal for illustrating poem and creating demanded images.

     
        दीनदयाल सुन्दरियाल जी चंडीगढ़ मा एक सांस्कृतिक अर सामजिक हस्ती छन।  बिना फोकट की अपणी पब्लिसिटी का सुन्दरियाल जी चंडीगढ़ मा गढ़वळि नाटकुं मंचन मा व्यस्त रैन अर भौत सा नाटक मंचन करैन।  चंडीगढ़ मा गढ़वाली साहित्य वर्धन अर संबालण मा सुंदरियाल जीक योगदान अविस्मरणीय च।
       सुन्दरियाल जी भौत सालों से कविता गंठ्याणा रैन पर कविता खौळ (संग्रह ) छपाणो मौक़ा अब पायी।  स्वतंत्रता उपरान्त गढ़वळि पद्य मा सकारात्मक शैलीगत बदलाव ऐन अर आज गढ़वाली कविता शैली का हिसाब से अंतर्राष्ट्रीय थौळ मा खड़ी ह्वे सकदी।  सुन्दरियाल जीक कविता संग्रह मा बि कविता तीन प्रकार की कविता छन -छंदमय कविता ,गीत अर गजल जु सिद्ध करदन कि दीनदयाल जी गढ़वळि कविता तैं अंतराष्ट्रीय स्तर तक लिजाणो आतुर छन।
'बिसर्याँ  बाटा बिर्ड्यां मनिख ' कविता खौळ (  संग्रह ) की   कविता , गीत या गजल का विषय सब मानवता, पहाड़  अर गढ़वाल से संबंधित छन अर संग्रह बतांदो कि कवि स्वांत  सुखाय का वास्ता नि लिखणु च अपितु कवि को उद्देश्य मानवता च। 
            कवि सबसे पैल अपणी कविता सीमाप्रहरी रक्षकों तै समर्पित करदो अर देशप्रेम की सूचना दीन्दो। संग्रह  मा भौं भौं विषय छन जन कि -प्रकृति अर पर्यावरण अलग अलग नि छन (म्यरो भै ), गढ़वाल की जनान्युं योगदान अर उनको योगदान (मीकू तो नि बदले अादि कविता ), पलायन से गढ़वाल की बुरी स्थिति (ब्वे आदि ) , धार्मिक अंधविश्वास (राम कि नाउ की अठ्वाड़ ) , राजनैतिक उठापटक। जातिगत बैमनश्य -छुवा छूत , भ्रष्टाचार,   आदि जन ज्वलंत विषयों से कविता भर्यां  च अर  शीर्षक कखि ना कखि विषयों सूचना दे दींदन।
कवि का पद्य विषय प्रेम , वीरता , भौगोलिक , प्रकृति वर्णन से अछूतों नी च। याने कि कविन जीवन का सबि क्षेत्र सामजिक , राजनैतिक , आर्थिक , धार्मिक , प्रकृति चित्रण , प्रेम व अन्य भँवनाएं , आध्यात्मिक क्षेत्रों मा अपण सजग दृष्टि से दिखणो बाद  शब्द चित्रों तैं कल्पना से सहज चित्रित करणो भौत सुंदर प्रयास कार ।
हम सब जाणदा छंवां कि कविता कवि की हृदय की भावनाओं कलात्मक संहाविका हूंदी।  कवि एक सामजिक प्राणी हूंद अर वु समाज का एक विशेष जागरूक व्यक्ति हूंद तो समाज मा परिवर्तन अर परिवर्तन से जु बि अच्छो -बुरो हूणु च वै पर कवि की नजर फटाक से पड़दि।  कवि सुन्दरियाल का यु सामाजिक पक्ष कविता संग्रह मा अधिक सजग ह्वेक आयीं छन। पहाड़ का गांवुं असली भार उखाकि स्त्री उठान्दन अर ऊँ जनान्युं दुःख /पीड़ा का सामयिक, सही , स्वाभाविक चित्रण तबि ह्वे सकद जब कविना या पीड़ा देखि हो और हृदय से अनुभव करी हो अर तब जन्मिन्दन 'खैरी की बिठगी अर ब्वे श्रीका कविता -
तुम लिखदा रैग्यों 
पहाड़ै जनानी कथा
तुम रैग्यों नाउ छपाण पर
तुम रैग्यों पैसा कमाण पर
कबि जाण छ वीं जनानी s व्यथा।
सरा भारत मा विद्रूपताएं , बिड़ंबनाये भरीं छन अर यूँ मादे एक च छुवा छूत को कोढ़,भ्रस्टाचार कु कैंसर,  दारु पीणो चमळा ।  कोढ़ , कैंसर अर चमळा कविता मा कवि सजग करदो कि यदि यी बिमारी नि जाली तो विकास असल मा विकास नि रै जालो।
कवि रूढ़िवादी कृत्यों पर वैज्ञानिक दृष्टि मारदन अर फिर 'राम की नाउ की अठ्वाड़ ' मा चकड़ैतों द्वारा राम पूजा पर ही प्रश्न चिन्ह लगै दींदन।
बिडम्ब्नाओं पर व्यंग्य की चोट करण मा कवि पैथर नि हटद जन 'नेता ' कविता मा -
ब्याळि तक
हथ ज्वड़ना रैनि
चुनौ जीति
चुसणा बथै गैनि
'कुळबुळाणु च प्राण म्यरो ',  गीत पंक्ति ,   "ज्यु त ब्वनु चा  यखि ऐ जौं" जन गजल की पंक्ति सब जीवंत अर सजीव छन।
विषय गांवका छन अर अनुभवगत छन।
कविता संग्रह मा सामाजिक यथार्थ , स्थानीयता , जनपक्ष अर प्रगतिशीलता को अच्छो मिळवाक् हुंयुँ च।   शोषण , शोषण पद्धतियों अर शोषण का प्रतीकों पर विरोध साफ़ दिखेंद।
कवि की खसियत च कि  कवितौं मा कविता खतम हूणों बाद कविता का  अहसास अपणी समग्रता मा घनीभूत ह्वे जांद।   
गीतों  का कवित्व प्रभाव शब्दों से ही ना बल्कण मा ध्वनियों से बि ब्यंजित हूंदन।
संग्रह की सबि रचनाओ की भाषा , मुहावरा , प्रतीक जण्या पछयण्या लगदन अर पाठक तै झकजोरण मा कमि नि करदन।
भाषा बड़ी सरल छन जु आम पाठकों कि जिकुड़ि भितर बैठँण मा सशक्त छन।
कविता , गीत या गजल सब आम पाठको का न्याड़ ध्वार की छन अर अवश्य ही कविता संग्रह गढ़वाली साहित्य पाठक बढ़ाण मा सहायक होला।
मेरी शुभकामना कि जल्दी ही दीन दयाल जी को दुसर कविता संग्रह बी छप्याओ !


पुस्तक प्राप्ति - समय साक्ष्य , देहरादून
Copyright @ Bhishma Kukreti, 5/5/2016
Notes on a Literature Contributor for  Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Village Kui of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Pauri  Garhwal of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Uttarakhand of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from Himalaya  of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  North India of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Indian subcontinent of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  South Asia of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature; Literature Contributor from  Oriental region of   Garhwali Poetry, fiction, criticism and collecting folk literature

एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720

मि त अपरा गौं मुल्क जानू छों
मि त अपरा गौं मुल्क जानू छों
तू बी ऐजा भुला
अपरि ईं जिकुड़ी थे
तू इन और्री ना रुला
बुरांस फ्योंली फूली गेली
तै थे च क्या च पता
मस्त बसंत पहाड़ों पसरयों गे हुलो
तै थे च क्या च पता
अप्रि जल्म भूमि देख हाक देणी
तू बी विन्थे हाक देकि बथा
मि त अपरा गौं मुल्क जानू छों
तू बी ऐजा भुला
अपरि ईं जिकुड़ी थे
तू इन और्री ना रुला
मि दोल दामों बोलणो
मास्को बाजा मि रिझानु
धिगतालो वा मेरी दगडी लगाणो
ईं मेरी जिकुड़ी थे जी ऊ नचानु
तू बी ऐकि चल मेरो दगड़
विन्थे दुंला वख जैकी नचा
मि त अपरा गौं मुल्क जानू छों
तू बी ऐजा भुला
अपरि ईं जिकुड़ी थे
तू इन और्री ना रुला
बालकृष्ण डी ध्यानी
देवभूमि बद्री-केदारनाथ
मेरा ब्लोग्स
http://balkrishna-dhyani.blogspot.in/search/
http://www.merapahadforum.com/
में पूर्व प्रकाशित -सर्वाधिकार