• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti

Sharabi: A Garhwali Drama/Theatre for Anti- Alcoholism Awareness

(Review of a Alcoholism awareness based Garhwali drama-Sharabi (1991) by Dr Narendra Gauniyal)

                         Bhishma Kukreti
(Notes on Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Asian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; south Asian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; SAARC Countries Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Indian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; North Indian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Himalayan Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Mid Himalayan Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Uttarakhandi Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Kumauni Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Garhwali Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness )

                Garhwal and Kumaun are facing one of the biggest social problems of alcoholism among all ages especially among youth. Therefore, there are aware literatures creative are creating literature for public awareness against alcohol consumption.
    Famous Garhwali and Hindi poet Dr Narendra Gauniyal published a drama/theatre/play against alcohol consumption in Dhad (January 1991). The drama deals about way a person becomes alcoholic and does not care for his honor, for his family needs, for his own health.
      One day a regular alcohol taker finds that his son has been consuming alcohol at ease. The person goes into shock.
  The mini dram is capable for public awareness against alcohol consumption.
Copyright@ Bhishma Kukreti
Notes on Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Asian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; south Asian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; SAARC Countries Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Indian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; North Indian Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Himalayan Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Mid Himalayan Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Uttarakhandi Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Kumauni Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness; Garhwali Dramas/Theatres for Anti- Alcoholism Awareness to be continued....

Bhishma Kukreti

                Nyo Nisab: Garhwali Story finding Reasons for Migration from Rural Regions

(Review of Stories of 'Joni Par Chhap Kilai' (1967) a story collection by Mohan Lal Negi)

                                                 Bhishma Kukreti

(Notes on Stories finding reasons for Migration; Asian Stories finding reasons for Migration; South Asian Stories finding reasons for Migration; SAARC Countries  Stories finding reasons for Migration; Indian subcontinent Stories finding reasons for Migration; Indian Stories finding reasons for Migration; North Indian Stories finding reasons for Migration; Himalayan Stories finding reasons for Migration; Mid Himalayan Stories finding reasons for Migration; Uttarakhandi Stories finding reasons for Migration; Kumauni language Stories finding reasons for Migration; Garhwali language Stories finding reasons for Migration )

                                 A Brief note about stories in Garhwali from 1913-till 1967

                'Garhwali That' by Sada Nand Kukreti is the first modern Garhwali story published in 1913. Abodh Bahuguna mentioned that around 1936-1940, Parushram Nautiyal published Gopu and other stories in Garhwali. There is no mention of year of publication and periodicals by Bahuguna. In 1947, Professor Bhagwati Prasad Panthari published a Garhwali short story collection 'Panch Phool' . There are 'Gaun ki Or', 'Bwari', 'Parivartan', 'Asha', and 'Nyay'.  There are Garhwali stories of Shiva Nand Nautiyal, Bhagwati Charan Nirmohi, Daydhar Bamrada, Kailash Panthari, Urvi Datt Upadhyay, and Mathura Datt Nautiyal  in special Fiction  issue of a Garhwali periodical 'Raibar' edited and published by Shakunt Joshi  in 1956.             
               Mohan Lal Negi published a story collection book' Joni par Chhap kilai?' in 1967

             Nyo Nisab: Garhwali Story finding Reasons for Migration from Rural Regions

           The story of 'Nyo Nisab' is that in a village a poor person struggle for living and by any means he lives in village. A poor or rich person requires s marriage. In old time men had to pay dowry to r girl side for marrying .The poor person had to borrow money for marrying a girl that he may live together with his beloved wife. However, to return back the debt the poor man had to leave village for city. The man had to work on daily wages for building construction or road construction for earning money. He took money from money lenders that he could get company of his wife but to return back money he had leave his wife and had to migrate.
       Dr Dabral states that the story 'Nyo Nisab' is influenced by Prem Chand era and all characteristics of stories of Perm Chand era are there in 'Nyo Nisab'. The story line of 'Nyo Nisab' is similar to 'Kafan' of Prem Chand a great Hindi and Urdu story teller. The phrases are from real rural Garhwal and Mohan Lal Negi uses words very wisely to keep readers interest intact in the story. Mohan Lal Negi had been successful in keeping flow smooth in the story. Negi uses proverbs suiting the situation and are helpful in the characterization of characters or speed of story.

References:
1-Abodh Bandhu Bahuguna, 1975, Gad Matyki Ganga, Alaknanda Prakashan, Delhi, India
2-Abodh Bandhu Bahuguna, 1990, Garhwal ki Jeewit Vibhutiyan (PP287-290), Babulkar Bhavan, Muchhyali, Dev Prayag
3-Anil Dabral, 2007, Garhwal ki Gady parampara: Itihas se vartman

Copyright@ Bhishma Kukreti 3/6/2012
Notes on Stories finding reasons for Migration; Asian Stories finding reasons for Migration; South Asian Stories finding reasons for Migration; SAARC Countries  Stories finding reasons for Migration; Indian subcontinent Stories finding reasons for Migration; Indian Stories finding reasons for Migration; North Indian Stories finding reasons for Migration; Himalayan Stories finding reasons for Migration; Mid Himalayan Stories finding reasons for Migration; Uttarakhandi Stories finding reasons for Migration; Kumauni language Stories finding reasons for Migration; Garhwali language Stories finding reasons for Migration to be continued....

Bhishma Kukreti

हमारि नजर : एक विचारोत्तेजक गढ़वाली कविता

हमारि नजर



कवि -देवेन्द्र जोशो, देहरादून



हमारि नजर

ब्वग्दा

ग्द्नो

छ्वायों

छिंछड़ो

अर माटा पर गै

हमारी नजर ..

झड़दा पटु

अट लमडदा ल्वाड़ो पर गै i

पर हमारि नजर

तूणि अर दिवारा

टकटका डाळो पर नि गै .

घाम बरखा -ह्यूं से निश्चंत

मुंड उठे कि खड़ा

उच्चा उच्चा डाँडो पर नि गै I

Copyright@ Devendra Joshi

Bhishma Kukreti

स्व. पार्थ सारथी डबराल की चर्चरी- बर्बरी कवितायें



स्व. पार्थ सारथी डबराल हिंदी के जाने माने व्यंग कार थे उनकी पुस्तक 'नानी मरी दादी युग की' एक युगीन कृति है

गढवाली में भी पार्थ सारथी डबराल ने चर्चरी-बर्बरी कविताएँ लिखीं थीं .

उनकी शब्द सामर्थ्य और कवित्व की एक झलक देखिये --

              ----कुछ्ना---



ब्वारी नौ च रुणक्या, अर ब्वारिक नौ च बिछना

सरा रात भर भडडू  बाजे, खाण पीण को कुछ्ना



                 ---निरपट्ट----



दुकानी मा /धण्या जीरो लीणा का बाद,

मीन दुकानदार तै पूछ - अर लौंग क्या भाव छ

वैन बोले पांच सौ रूप्या कीलो

पांच सौ रूप्या सुणिक मी घंघणे ग्यों

फिर मीन निरास ह्वैकी ब्वाल -

'हे राम दा, अब ट लौंग

कज्याण्यु की ही नाक पर दिखेली

मसालूं की लौंग कखन द्यखणै

वीं दुकानिम इ एक चबोड्या बुडड़ी बैठी छे ,

वा क्या ब्वाद- भुला ई नै फैशन मा ट

कज्याण्यु की नाक पर बी लौंग नि दिखेंदी


Copyright@ Parth Sarthee Dabral

Bhishma Kukreti

Contribution of Hari Datt Bhatt Shailesh in Developing Modern Garhwali Dramas

                                                     Bhishma Kukreti

[(Notes on Playwrights; Asian Playwrights; South Asian Playwrights; SAARC Countries Playwrights; Indian subcontinent Playwrights; Indian Playwrights; North Indian Playwrights; Himalayan Playwrights; mid Himalayan Playwrights; Uttarakhandi Playwrights; Kumauni Playwrights; Garhwali Playwrights, नाट्य लेखक; एसिया के नाट्य लेखक; दक्षिण एसिया के नाट्य लेखक; सार्क देशीय के नाट्य लेखक; भारतीय उप महाद्वीप के नाट्य लेखक; भारतीय नाट्य लेखक; उत्तर भारतीय नाट्य लेखक; हिमालयी नाट्य लेखक; मध्य हिमालयी नाट्य लेखक; उत्तराखंडी भाषा के नाट्य लेखक; कुमाउनी भाषा के नाट्य लेखक; गढ़वाली भाषा के नाट्य लेखक लेखमाला )]


  Hari Datt Bhat was a prolific writer of Hindi and Garhwali. His research book 'Garhwali Bhasha par Vaigyanik Adhyayan' is l very valuable book for knowing the historical aspects and characteristics of Garhwali language. 
          Dr. Hari Datt Bhatt was born in Bharwadi village, district Chamoli in 1921. He did his PhD on Garhwali language.  Bhatt was  teacher in Doon school, Dehradun.
      Akhil Bhartiy Gadhwal Sabha, Dehradun awarded Gold Medal to Hari Datt Bhatt Shailesh for his Garhwali stage play/Drama collection 'Naubat'.
  His dramas -'Byau ki Bat', 'Dyabta Nachaa'', 'Chhi Kakh kya' are humorous, satirical and hilarious dramas. Naubat is a social drama.
The following dialogues from his dramas will show his dramatization capabilities
                  'नौबत' नाटक के डाईलौग'

महेशा नन्द - कुंडली क्या देखणी, आशा जनि सुन्दर लडकी कैका भाग पर होली. अपणा मुखन अपणी कि बडे ठीक नी छ. लेकिन आप कै सणि भी पूछी सकदा नौनी क बारा मा.
पंडित जी- आप जाणदा इ छन कि आजकल कि पढ़ी लिखीं नौनी कै काम कि नि ह्व्न्दी . जिन्दगी मा सफलता और सुख चैन कि बजाय रोज झगड़ा इ रहंद . बरमा कि ब्वारी देखा, सरा मुहल्ला सिर मा रहंद धरयुं . बी.ए.पास क्या छ कर्युं कि कै कुछ समजदी इ नीनी.


                 'ब्यौ कि बात'  ke  डाईलौग

जग्गू......अजी कख क्या; आजकल का छोरा , माचद, थोड़ा पढ़ी लिखी क्या गैन अफु तै जाणै क्या समझदा . खाली चोटी मानि जाणदन अर कुछ ना. छि भै फंड फूका यूँ छोरों तै , न कै काम का न कौड़ी का
                  Bahuguna appreciated the works of Dr Hari Datt Bhatt Shailesh for his contribution in developing Drama literature.

References-
1-Abodh Bandhu Bahuguna, 1975 Gad Matyki Ganga
2- Dr. Hari Datt Bhatt Shailesh, 1990, Gadhwali rangmanch: ek Vihangam avlokan

Copyright@ Bhishma Kukreti, 3/6/2012

Notes on Playwrights; Asian Playwrights; South Asian Playwrights; SAARC Countries Playwrights; Indian subcontinent Playwrights; Indian Playwrights; North Indian Playwrights; Himalayan Playwrights; mid Himalayan Playwrights; Uttarakhandi Playwrights; Kumauni Playwrights; Garhwali Playwrights to be continued...
नाट्य लेखक; एसिया के नाट्य लेखक; दक्षिण एसिया के नाट्य लेखक; सार्क देशीय के नाट्य लेखक; भारतीय उप महाद्वीप के नाट्य लेखक; भारतीय नाट्य लेखक; उत्तर भारतीय नाट्य लेखक; हिमालयी नाट्य लेखक; मध्य हिमालयी नाट्य लेखक; उत्तराखंडी भाषा के नाट्य लेखक; कुमाउनी भाषा के नाट्य लेखक; गढ़वाली भाषा के नाट्य लेखक लेखमाला जारी ...

Bhishma Kukreti

                       Gobru: A Garhwali Story subscribing the Honesty of Garhwalis

(Review of Garhwali Story Collection 'Joni par Chhapu Kilai?' (1967) written by Mohan Lal Negi)

                                                 Bhishma Kukreti

             Gobru's mother took loan   money from money lender Gumanu Seth for the marriage of Gobru.  Gobru's mother expired before repayment. Gobru was poor man and his poverty remains with him for long and could not repay money to money lender. Gumanu Seth took Gobru to the court.
     The rival of Gumanu Seth- Bacchu inspired Gobru to deny straight that his mother took loan from Gumanu Seth. Gobru agreed for denying in the court about his mother taking loan.
  When Gobru took oath for telling the truth Gobru remembers words of his mother about honesty. Gobru accepts that his mother took loan.
  The story is about our centuries back culture that Garhwalis are honest and don't tell a lie after oath.
  The story deals with struggle for living and money being spent on marriage etc by a poor man. The story teller uses proverbs and daily life language. The words create images of village. Though, the story is about poor men of Garhwal struggling for living and is realistic one but the story is not leftist principle. The description shows the sensitivity of Mohan Lal Negi about the life in rural Garhwal. The story is successful in exploring socio-economical-spiritual aspects of rural Garhwal of old time.
References:
1-Abodh Bandhu Bahuguna, 1975, Gad Matyki Ganga, Alaknanda Prakashan, Delhi, India
2-Abodh Bandhu Bahuguna, 1990, Garhwal ki Jeewit Vibhutiyan (PP287-290), Babulkar Bhavan, Muchhyali, Dev Prayag
3-Anil Dabral, 2007, Garhwal ki Gady parampara: Itihas se vartman

Copyright@ Bhishma Kukreti 4/6/2012

Notes on rural Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; rural Asian Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; rural South Asian Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; rural SAARC Countries Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Indian Subcontinent Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Indian Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural North Indian Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; rural Himalayan Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Mid Himalayan Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Uttarakhandi Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Kumauni Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects; Rural Garhwali Stories exploring Socio-Economical- Spiritual aspects to be continued...

Bhishma Kukreti

गढ़वळि कथा                                   

                           जोगेशुर  जी को  टैक्स

     

                                 भीष्म कुकरेती


( यह कथा 'हिलांस'  (दिसम्बर १९८६) में प्रकाशित हुयी थी. गढवाली गद्य के महान समीक्षक डा. अनिल डबराल की टिप्पणी इस प्रकार है - जोगेसुर जी को टैक्स छोटी सी कहानी है . जो राज्य टैक्स नीति पर प्रकारांत से आक्षेप करती है. भीष्म कुकरेती सटीक ढंग से अपनी बात कहते हैं. इनकी प्रोक्ति बहुत सुगढ़ है . प्रतेक अनुच्छेद अपने लेखक से पूछ सकता है कि उसे क्यों इस्तेमाल किया ग्या है - गढवाली गद्य परम्परा ; इतिहास से वर्तमान - पृष्ठ २४४)



              प्रधान जी अर पंच लोक हौज जिना जाणा छ्या. इ सबि परेशान  छ्या कि चौकीदारी कने करे जाओ. हौज जिना इलै जाणा छ्या बल सै त च चौकीदार कि तनखा बान क्वी ब्यूंत  समज मा ऐ जाओ.  पैल पधान जीक काम भौत होंदा छ्या. जन कि राजा बान या लाट साबौ बान कर वसूली , न्याय निसाब अर भौत सा काम जन  कि जीमणु मा पैल पंगत  मा खाणौ  बैठण, कैक कुड़कि  मा सबसे अग्वाड़ी रौण, दान दक्षिणा ब्वालो या  चंदा दीण मा सबसे पैथर ह्व़े जांण  मुर्दा तै मड़घट लिजांदै सौबसे पैथर रौण आदि.  अबक  प्रधानु पर भारत सरकारो  भरवस नि रै गे त न्याय निसाब का वास्ता कोर्ट खुले गेन.सैत च भारत या उत्तर प्रदेश सरकार तै परधानु क गणत पर बि विश्वास  नि रै होलू त अलग से रेवेन्यु विभाग खुली गेन. अब भैंसी बियाणो  टैक्स या गौड़ भैंसी लैन्दो, औताळी या ब्यौ टैक्स त छ ना कि ग्राम प्रधानम अर पंचो मा क्वी काम ह्वाओ. बस बरा नाम प्रधान-पंच छन. 

           पण बुल्दन बल कै  तै कुर्सी द्याओ त कुर्सी अफिक काम अर रौब खुजे लीन्दी. रौब खुणि या कुछ काम नि त  कलोड़ो  काँध मलासणो बान धौं ! प्रधान जी अर पंचु न अफुकुणि  कथगा इ काज उराई दिने. जन कि कैक ब्यौ ह्वाओ या कैक  इख तिरैं बरखी ह्वाओ त प्रधान जी अर पंच गौं मा संजैत  भांडू बान चन्दा  उगाणा रौंदन. अच्काल बादी -बादण अर प्रधान-पंचू मा क्वी भेद नी च . प्रधान अर पंच बि  मंगत्या ह्व़े गेन. भौत दिनों से प्रधान अर पंच परेशान छ्या बल हौज को पतरोळ  की तनखा अर रख रखाव क बान क्या करे जौ. अच्काल उत्तर प्रदेस सरकार हौजो बान कुछ इमदाद त दे दीन्दी पण रख रखाव क बान कुछ नी दीन्दी.

         प्रधान जी अर पंचु न लोगूँ कुण ब्वाल हर मैना हौज क बान इकन्नी द्याओ त लोग रूसे गेन बल यांकी बणायि तुम लोकु तै पंच- परमेसुर ? सरा गां वळ प्रधान अर पंचो से इथगा खफा ह्वेन कि एक बरखी मा यूँ तै सबसे पैथर खाण क बिठाळे गे. हौज टैक्स  दीणो क्वी तैयार नि छयो.

            अब यि लोक हौज जिना झाड़ा जाणा छ्या जां से झाड़ा करद दै हौजौ  पतरोळो  अर रख रखाव बान तनखा कखन लये जाव पर विचार विमर्श ह्व़े साको. इन बुदन बल कै चीज पर टक्क लगाण ह्वाओ या फोकस करण ह्वाओ त वा बात झाड़ा करद दै स्वाचो. ये इ मकसद से सबि दुफरा मा झाडा फिराग जाणा छ्या.

   अर इथगा मा दूर बिटेन जोगेश्वर उर्फ़ जोगेसुर जीक घ्वाडा दिखेन . जब बिटेन गौं मा मनि ऑर्डरो आण बढ़ जोगेसुर जीक घ्वाडा आराम का वास्ता तरसेण मिसे गेन. मनोड्यर क  वजै से  अब लोकुं तै मोल खाण मा विटामिन अर हारमोंस दिखेण  बिसे गे. पैल कहावत छे बल - हमन छै मैना मा इथगा ढाकर खाई अब त मन्योडरी इकोनोमी मा कहावत ह्व़े ग्याई -हमन एकी मैना मा इथगा घ्वाडा खैन.   

प्रधान जीन पंचमु  पंच तै पूछ," यो पंचमु ! गां मा जोगेश्वरक  कुल मिलैक कथगा घाणि घ्वाड़ो आन्दन  भै?"

पंचमु न बात समजद गणत कार अर ब्वाल," जोगेसुर काका  मा तीन घ्वाड़ा छन. द्वी दिन दुगड्ड जाण. एक दिन माल  भरण मा अर  द्वी दिन दुगड्ड बिटेन गाँ आण मा . त मैना मा पांच-छै  घाणि ह्व़े इ जांद अर घ्वाड़ा छन तीन  याने कि पन्दरा से अठरा  घाणि  ह्व़े जान्दन. "

प्रधान जीन प्रथमा पंच से पूछ," ये प्रथमा ! पतरोळ की तनखा कथगा हूंद?"

प्रथमा न ब्वाल,' इ सात रूप्या ."

प्रधान जी न ब्वाल," जु जोगेसुर बिटेन  फी घाणि पर फी घ्वाड़ा आट अन पंचैत कर वसूले जाओ त . ...?"

प्यारा पंच न ब्वाल," हूं त इन मा पंचैत की आमद  कमसे कम आठ  से दस रूप्या त ह्वेई जाली ."

प्रधान जीन ब्वाल," त रै  परकास तू समजाण मा हुस्यार छे. जोगेसुर तै ठीक  से समजा कि आज से हर घ्वाड़ा पर  एक घाणि क आठ आना दीण पोड़ल "

सब्यूँ न हामी भौर

जब जोगेसुर जी घ्वाडा समेत आई त वैन सब्यूँ तै घ्वाडा छाप बीड़ी पिलाई

फिर परकास न जोगेसुर जीक कुणि ब्वाल,' ये ब्वाडा पंचैत को हुकुम च बल आज से त्वे तै फी घाणि, फी घ्वाडा आठ पंचैत टैक्स दीण पोड़ल "

जोगेसुर जी सटसटा क एक लद्यूं घवाड़ा मा चौड़ी गे अर ब्वाल,' ठीक च ! भौत बढिया. अबि से म्यार रेट बि  फी घवाड़ा पाँच रूप्या जगा सात रूप्या ह्व़े गेन. ये परथमा आज त्यार बि लदान च त आज त्वे तै पांचै  जगा  सात रूप्या दीण पोड़ल हाँ !!!"

प्रधान जीन  ब्वाल, ' पण यो त बेमानी च. हमन त आठ आना टैक्स की बात कौर ..अर...तू द्वी  रूप्या बढ़ाणि छे?'

जोगेसुर जीन ब्वाल,' मी घुडैत छौं याने ब्यापारी छौं .त हर अवसर कुअवसर पर म्यार काम मुनाफ़ा कमाण च. पंचैत टैक्स आण से मी बि कुछ जादा इ कमै ल्योलू."

अर जोगेसुर घुडैत खुसी खुसी गौं तरफ  बढ़ी गे.

 

.Copyright@ Bhishma Kukreti 4/6/2012 

Bhishma Kukreti

Contribution of Bhagwati Prasad Chandola for developing Garhwali theatre

                 Bhishma Kukreti
              Bhagwati Prasad Chandola was born in Dehradun on 6th July 1911.
                 He got education from Dehradun and Shanti niketan. Later on he joined Doon School and became Hindi department head. He used to publish Poems by nick name 'Sukumar'
       Bhagwati Prasad Chandola wrote a fine drama 'Aj Also chhod Deva' in Garhwali language .  Gadhwal jan Parishad staged this drama many times in Dehradun.  The drama 'Aj Also chhod Deva' is a satire on Shramadan. The audience liked the sharp dialogues, flow of drama, and drama construction.
चैतु- नाची कूदी दिन गंवोला ! हैं ! और तिमारा घेरचो भरण का वास्ता हम दोखरा मा अपणो कपाळ फोड़ला , गोठ मा जै जैक अपणी टंगड़ी तोडला, घास लखड़ा सारी सारिक अपणी खोपड़ी खुरचौला और तुम मौज मस्त खंखळ बौणिक नाचला कुडला, चैन कि बांसुळी बजैला , कख छ रे वो छोरा छंछरि ... किलै रै अपणा पेट काटिक हमन त्वे तै स्कुल भेजे कि तू लिखणो पढ़णो छोड़िक इन्ने दिन काटो ..
  Bhagwati Prasad Chandola expired on 20th august 1983
Dr Hari Datt Bhatt Shailesh appreciated the work of Chandola for developing Garhwali theatre in Dehradun
Reference:
Dr Hari Datt Bhatt Shailesh, 1986,Garhwali Natak evam rangmanch: ek Vihngam Avlokan, Garhwali Chitr Shaili ke Unnayak Barister Mukandilal Smriti Granth page 375
Copyright@ Bhishma Kukreti 4/6/2012

Bhishma Kukreti

Kangu Abt: A Garhwali Story about Social Insults to Poor

(Review of a Garhwali Story collection 'Joni par Chhapu Kilai? '  (1967) written by Mohan Lal Negi )
                           Bhishma Kukreti

          'Kangu Abt 'story from 'Joni par Chhapu Kilai? 'collection is about nobody likes to become the relative of a poor man or poor family. If circumstance becomes that poor man becomes the relative of a rich man the rich man insults to poor man.  Sulochana is the lame daughter of Kafu Rawat .Kafu is rich man. However, he had to marry Sulochana with a poor man Mangal. Kafu does not provide regard to Mangal. However, when Kafu becomes seriously ill , except Mangal  nobody looks after  Kafu.  Kafu understands the importance of kind hearted human being.
  The story teller with the help of narration and dialogues create images of poor man's insults in the society.

Copyright@ Bhishma Kukreti 5/12/2012

Bhishma Kukreti

                         ढाबा मा  एक रात


         
                       अनुवाद - भीष्म कुकरेती


स्वांगौ मनिख (Dramatis Personae )

१- टौफ़-  जैक धन धान्य  सौब खतम हुयुं  च

२- बिल

३- नाविक (Sniggers )

४- क्लेश चर्च को पैलो पुजारी /प्रीस्ट

५- क्लेश चर्च को दुसरो पुजारी/प्रीस्ट

६- क्लेश चर्च को तिसरो पुजारी/प्रीस्ट

७- अल्बर्ट थोमस

दृश्य -

(पर्दा उठद-  एक ढाबा  क कमरा को सीन )

(कमरा मा स्निगर्स अर बिल बचळयाणा छन, टौफ़ अखबार बंचणु च त  अल्बर्ट जरा अलग सि बैठ्यु च )

स्निगर्स --पता नि वैको क्या खयाल च धौं? कुजाण क्या सुचणु  च धौं?

बिल-- क्या पता, कुजाण ..

स्निगर्स -- वु कब तक हम तै इख राखाल धौं?

बिल- हम इख तीन दिन बिटेन छंवां

स्निगर्स --अर हमन इख एक बि मनिख नि द्याख 

बिल- अरे भै पब को किराया सस्तो बि त च

स्निगर्स --अच्छा कब तलक वु हम तै ठऐरण द्यालों ?

बिल- वैको कुछ पता नि चलद

.स्निगर्स --इख भौति इकुलास च हाँ!

बिल-  ये टौफ़ ! कथगा दिनु क किराया भर्युं  च भै?

( टौफ़ क्वी ध्यान नि दीन्दो बस अखबार मा लीन रौंद )

स्निगर्स --उंह टौफ़ी....

बिल- पण यू होसियार च . क्वी गलती ना...

स्निगर्स -- जु जादा इ  हुस्यार होन्दन ना वी इ गडबड़ी करदन. यून्का प्लान दिखेण मा बढिया होन्दन पण  व्यवहार मा आँदी नि छन.  अर फिर सौब गडबड घोटाला ह्व़े जांद. तुमारि  अर हमारी योजना से बि बेकार

बिल- ऊँ ऊँ .

स्निगर्स -- मै तै या जगा पसंद नी च

बिल- किलै ?

स्निगर्स -- बस ,  दिखेण मा या जगा ठीक नी च

बिल-वैन हम तै इख इलै राख जां से वो तीन का ल़ा पुजारी  हम तै नि खुजे सौकन . पता नि वो तीन मूर्तिपूजक पुजारी किलै हमार पैथर पड्या  छन धौं? बस अब त इखन जैक जल्दी से जल्दी यू मणि  बिचण बस.

अल्बर्ट- अब क्वी खतरा नी च .

बिल- अल्बर्ट तू इन किलै बोली सकद बल खतरा नी च ?

अल्बर्ट- धक्का.वूंक कपाळ पर पीला चंदन का त्रिपुंड छयो .  मीन मणि लूठ अर फिर  तिन्युं माचदो तै  धक्का दे द्याई.अर छकै क मूर्ति क मणि लूठ

बिल- अल्बर्ट , आखिर तीन कनकै कार यू सौब?

अल्बर्ट- मीम मणि छौ अर वो म्यार पैथर पड्या छया .

बिल- पण वूं तौ पता कनकै चौल कि त्वे मा मणि छन. तीन त नि बोलि ?

अल्बर्ट - ना ना मीन त ना. पण वो जाणि जान्दन .

स्निगर्स --अल्बर्ट!  वो  इन कनकै जाणि जान्दन ?

अल्बर्ट - बस वो जाणि जान्दन कि मणि कैमा छन. मीन  मणि लूठी याल छे . मी पुलिस मा ग्यों त पुलिस वाळन ब्वाल बल वो बिचारा गरीब काळा लोग  छन वो कैक नुकसान नि करी सकदन.ये मेरी ब्व़े ! फिर मै याद आन्द कि यूँ तिन्नी काळो  न माल्टा मा जिम बुड्या क क्या बुरा हाल  करीन  ..उफ़ ए मेरी ब्व़े! 

बिल- हाँ अर बौम्बे मा जोर्ज क दगड क्या कार .. अब वो हमारा पैथर ...

स्निगर्स -- उफ़ हे मेरी ब्व़े ...

बिल- पण तीन वूं तै पुलिस मा दीण छौ ..

अल्बर्ट- बिल  ! मणि क क्या ह्व़े?

बिल- आह !

अल्बर्ट- मीन वूं  तै भौत छकाई. कबि इना कबि उना . कबि उब कबि उन्द  कबि ...खरगोस जन मीन ऊं तै भरमाई, स्याळो जन धोका द्याई  अर धक्का दे द्याई .फिर मूर्ति बिटेन मनि गादी दे  ..फिर मीन जग्वाळ कार अपर कखी ऊं मुर्ति पूजकुं अता पता नि छौ.

स्निगर्स -- क्या

अल्बर्ट- हाँ मीन ऊँ कपाळ पर पीली चन्दन को लेप वळु तै धक्का , धोका द्याई । अब वो क्वी गैर धर्मी  मादे क्वी नी च ।

बिल- अल्बर्ट ! तीन भौत बढिया कार 

स्निगर्स -- (संतोष की साँस ) -पण तीन हम तै किलै नि  बताई ?

अल्बर्ट- अरे कै तै योजना बतांदु  अर वो चाक़ू बल पर वै तै  पूछी  लीन्दा त? बस कुछ काम अकेला इ ठीक होन्दन .

बिल - अल्बर्ट भौत बढिया.

स्निगर्स --टौफ़ ! तीन सूण च कि ना . अल्बर्टन  वूं  तै धक्का दे  द्याई . धोका द्याई, छकै अर तब जैक ...

टौफ़- हाँ भै सुणि याल

स्निगर्स -- त त्यार क्या बुल ण च?

टौफ़- अल्बर्ट भौत बढिया !

अल्बर्ट- अर अब त्यार क्या विचार च ?

टौफ़ - बस जग्वाळ

अल्बर्ट- हमर समज मा नी आणों  कि क्यांक जग्वाळ

स्निगर्स --या जगा भौती खराब च

अल्बर्ट- बिल यू क्या बेवकूफी होणि च . हमारो सरा पैसा चली गे अर हम मणि बिचण चाणा छंवां. चलो शहर चलदवां

बिल- पन वैन नि औण

अल्बर्ट- त ठीक च वै तै छोडि दीन्दा'

स्निगर्स -- सुणो जाज से दूर इ रौण मा फैदा च

अल्बर्ट- हम  लन्दन जौंला

बिल- पण हम तै वैक हिस्सा दे दीण चयेंद 

स्निगर्स -- ठीक च चलो हम तै जाण चयेंद. (टौफ़  ज़िना-) सुणणि छे हम जाणा छंवां. मणि इना दे दी.

टौफ़- हाँ हाँ जरुर , किलै ना (टौफ़ कोटक खिसा उन्दन  कुखड़ो अंडा बरोबर मणि भैर गाडदो, मणि  ऊँ तै दीन्दो अर फिर अखबार पढ़ ण मा मस्त ह्व़े जांद  )

अल्बर्ट- चल आ स्निगर्स ( अल्बर्ट अर स्निगर्स स्वांग चौंतरा /स्टेज  छोड़दन )

बिल- अच्छा बुड्या जी, जे चलदा छंवां ..हम तुमारो पुरो  हिस्सा द्योला हाँ! पण इख ना त क्वी छोरी च, ना इ क्वी नाच गाणो  को इंतजाम च. अर मणि तै बिचण जरूरी च .

टौफ़ - मी क्वी बेवकूफ नि छौं

बिल- नै नै कतरी बात बुलणा छंवां .तुमन  हमारि इथगा मदद कार. गुड बाई , जरा गुड बाई त ब्वालो

टौफ़-  .अरे हाँ गुड बाई! 

(टौफ़  अखबार पढ़न  मा मगन  राई अर बिल भैर चली गे.)

( टौफ़  मेज मा पिस्तौल धौरद   अर अखबार पढन मिसे जांद )

स्निगर्स --(उस्वासी भरद) टौफ़ी हम बौडिक ऐ गेवां. वापस ऐ गेवां

टौफ़- हूं त तुम वापस ऐ गेवां

अल्बर्ट- टौफ़ी वो कनकै ऐ गेन इख ?

टौफ़- अरे पैदल चलिक  अर कनकैक

अल्बर्ट- अरे पण पूरा अस्सी  मील चलिक !

टौफ़- मी तै आसा छे कि वो अबि तलक ऐ जाला

अल्बर्ट- अस्सी मील !

बिल- ये दाना सयाणा टौफ़ी अब इन बथाओ बल क्या करण चयेंद ?

टौफ़ -  अल्बर्ट तै पूछो भै

बिल-जु वो इन कौर सकदन त अब हम तै टौफ़  छोड़िक  क्वी नि बचै सकुद. टौफ़ी  ! मी पैलि बिटेन जाणदो बल तुम  इ हुस्यार छंवां. चतुर छंवां  अब ह्म्क्वी बेवकूफी नि करला अर जन तुम बोलिल्या हम तुमर बुल्युं मनला 

टौफ़- तुम बीर अर तागतवर   छंवां. तुमुम सक्यात च. मूर्ति क आँख से वीं रात  मणि गाड ण  अर चुर्याण आसान काम नि छौ क्वी बिरला इ ए काम कौरी सकदन. ठीक च तुम बीर छंवां  तुमुम सक्यात च तुम सौब वेवकूफ बि छंवां . द्याखो ना जिम न  मेरी योजना अनुसार काम नि कार त कख च अब यीं  दुनिया मा. अर जौर्ज  को क्या ह्व़े वो बि  . पता च ना ऊँन जिम अर जौर्ज  क दगड क्या कार?

स्निगर्स --टौफ़  अब नि याद दिलाओ

टौफ़- अब तुमारी तागत कै कामै नी च .तुम तै हुस्यारी चयेणि च निथर ऊँन तुम तै उन्नी मारी दीण .जन जिम अर जौर्ज तै ..

सबि -ये मेरी ब्व़े !

टौफ़- वो काळा धर्म गुरु तुमर पैथर पड्या राला तुम दुन्या कै बि अजाण चूंच पर बि जैल्या त ओ तुम तै ढूँढी ल्याल. ओ तुम तै छुडण वाळ नि छन.वो तुमर पैथर तब तक राला जब तलक वूं तै मूर्ति की मणि नि मील जांद. अर य़ी मोर बि जाला त वुंका  नाती पूता सन्तान तुमर पैथर पड्या राला.  वु लाटो सुचदो कि  शहर मा तीन चक्कर काटण से हल ह्व़े जाल  ..वु बची जालो

अल्बर्ट- मतलब तू बची सकदी अर तू बचै सकदी

टौफ़- सैत ! सैत च ह्व़े सकुद च

अल्बर्ट- सैत च ह्व़े सकुद च को मतलब

टौफ़- द्याखो कम्युनिटी  अखबारों मा इन क्वी खबर नी च. पण उनक स्वागत का वास्ता मीन गाँ इलै छंट्याइ किलैकि  या जगा रौन्तेळी च,  शांत च .आज दुफरा मा ऊँन इख आण

बिल- तू भौत बड़ो हुस्यार खिलाड़ी छे.

टौफ़- द्याखो तुमारि मौत अर जिन्दगी क बीच मेरी हुस्यारी च . वूं भला शिक्षित मनिखो तै मारणो बान क्वी बेवकूफी कि योजना नि बणैन हाँ !

अल्बर्ट- जु तुम बि भला आदिम छंवां त वो तुमारा पैथर किलै नी छ्न?

टौफ़ --मी ऊंकुणि बि होसियार छौं अर तुमकुणि बि हुस्यार छौं

अल्बर्ट- मतलब ऊंकुणि बि हुस्यार ?

टौफ़- हाँ  आज तक मी क्वी बि खेल कि बाजि नि हार .म्यार पत्ता  मेरा हुन्दन .

बिल- क्वी बि खेल कि बाजि नि हार?

टौफ़- जब कि खेल मा पैसा ह्वावन त ..

बिल - ठीक च ,  ठीक च 

टौफ़ - चलो पोकर खेल खिल्दवां

सबि -  नै नै  ना आ

टौफ़ - त ठीक च जन मीन ब्वाल उनि कारो

स्निगर्स --मीन कुछ द्याख. खिड़की पर पर्दा लगै द्याओ 

टौफ़- पर्दा लगाणै क्वी जरुरात नी च

स्निगर्स --क्या

टौफ़ - हाँ . पर्दा नि लगाओ 

बिल- पण टौफ़ी उ हम तै भैर बिटेन देखी सकदन . दुस्मन तै क्वी चांस  नि दीण चयेंद . मेरी समज मा नि आणो कि तुम ...
टौफ़ - ना दुस्मन तै क्वी चांस नि दीण चयेंद

बिल- फिर ठीक च जां तुम बोलिल्या ..

(सबि अपण पिस्तौल भैर गाडदन )

टौफ़ - ( अपण पिस्तौल  तै बि भितर रखद)  पिस्तौल  नहीं भई

अल्बर्ट- पण किलै ना

टौफ़- मी नि चांदो कि मेरी पार्टी मा क्वी शोर-शराबा ह्वाऊ. मेरी पार्टी मा कुछ बगैर  बुलयाँ पौण बि ह्व़े सकदन. हाँ चक्कू चल सकदन

(सौब अपण अपण चक्कू भैर गाडदन ) 

टौफ़- न्है . न्है . अबि ना . सौब चक्कू भितर डाळी दीन्दन, टौफ़ बि चक्कू भितर कुचे दीन्दो)

अल्बर्ट - मै लगद वो ऐ गेन

टौफ़- ना वो अबि नि ऐ सकदन

बिल- त कब आला

टौफ़ - अरे भै  जब मी स्वागत का वास्ता तैयार होलू .याँ से पैल वो नि ऐ सकदन

स्निगर्स --आजि  ऊँ से छुटकारो  मिलण चयेंद .मीं आजि  वूंको काम तमाम करण चांदो   ..

टौफ़- तू कौरी देली . त ठीक च वूंका  अबि  काम तमाम करे जालो .

स्निगर्स -- अबि ?

टौफ़-  हाँ अबि. सूणो. तुम उनि कारो हाँ ! जन मी करुल . इन लगण चयेंद जन बुल्यां  तुम भैर चली गेवां. मि दिखांन्दू कि  कन करण . मीम मणि च. अब  जब मि इखुली ह्व़े जौलु  त वो मूर्ति क आँख याने मणि पाणो आला.

बिल- पण ऊं तै कन कै पता चौलल कि कैम मूर्ति क आँख च

टौफ़- मि नि जाणदो कनकैक पण वो जाणि जान्दन कि कैमा मुर्तिक आँख च याने मणि कैमा च

स्निगर्स -- जब वो आला त तुम क्या करिल्या ?

टौफ़- मीन कुछ बि नि करण

स्निगर्स --क्या ?

टौफ़- हाँ , वो म्यार पैथर बिटेन आला. अर फिर अल्बर्ट,स्निगर्स , अर बिल वूँका काम तमाम कारल 

बिल- ठीक च .टौफ़ हम पर विश्वास कारो

टौफ़ - जु तुम देर क्रिल्य त म्यार बि वी हाल होलू जन जिम अर जौर्ज को ह्व़े

स्निगर्स -- नै नै ! हम तैबरी तक इख ऐ जौला

टौफ़- ठीक  च .अब टक्क लगैक द्याखो हाँ!

( टौफ़ हैंकि खिड़की क पास जान्दो अर हैंकि  खिड़की क दरवज भित्रां खुलद . फिर वो मेन द्वार से भैर जान्दो पण घूंडुक बल पर फिर हैंकि खिड़की से भितर इन आन्द कि जां से भैर से कुछ नि दिख्याओ. )

अब मी पीठ कौरिक  दरवज  क समणि बैठी जान्दो तुम एकैक कौरिक मेन द्वार से भैर इन जाओ कि मूर्ति पूजक पुजारी यूँ तै पता चौल जा कि तुम भैर चलि गेवां. अर फिर चुपके से पैथर बिटेन जतन  कौरिक  यीं खिड़की से भितर आओ , अर इन होण चयेंद कि वो तुम तै खिड़की से बि नि देखी सौकन.

(बिल बड़ो जतन से भैर जांद अर द्वार बन्द कौरी दींद  )

टौफ़- अर हाँ कै बि सूरत मा पिस्तौल नि चलण चयेंद. पुलिस कुछ कुछ सुंगणि च

(फिर वो द्वी जतन से भैर जान्दन. अर फिर तिनी जतन से चालाकी से भितर ऐ जान्दन.टौफ़ मनि तै मेज मा रखद. फिर टौफ़ सिगरेट जळान्द अर मजा से सोड मारद . अर अखबार पढ़ण बिसे जांद. )

[ मुख्य द्वार से सुरक सुरक एक भारतीय पुजारी भितर आन्द. अर बाएँ  तरफ टौफ़ का तरफ बढ़द , दै तरफ वो तिन्नी कुर्सी पैथर छ्या. जनि भारतीय टौफ़ का नजीक पौंछद , बिल के तरफ इन दिखुद  कि क्वी हौर त नि आणा छन. निस्तार होणो बाद वो बैठी बैठिक चाक़ू से वै पुजारी क काम तमाम कौरी देन्दु , पुजारी हल्ला करण चाणो छौ पन बिल न एक हथन पुजरिक मुख बन्द कौरी  दे. ]

{ टौफ़ उनि अखबार पढ़णो स्वांग करणो छौ.वैन जरा बि इना उना नि देखी }

बिल- यू त एकी छौ अर वै तै खतम कौरी आल.तौफ ! अब क्या करण

टौफ़ - एकी छौ ?

बिल- हाँ यू त एकी छौ

टौफ़ - (बगैर मुडया  अर अखबार पढ़णो ढोंग मा) औ ! मी तै सुचण द्या

(कुछ सुचद पण टक्क अख़बार पर  इ छे )

वो हैंको पुजारी तै आकर्षित करण पोडल . बिल तु अपण जगा मा जा.

बिल- ठीक च

टौफ़ - ठीक, अब मै तै मोरण पोडल.

[ टौफ़ खिड़की समणी जांद अर अपण हाथ इन फैलांद जन वै तै कें मारि दे ह्वाओ अर फिर धडाम से भीम पुजारी क काखम पोड़ी जांद. ]\

तैयार ह्व़े जाओ

[ फिर टौफ़ अपण आँख बुजी दींद]

[ धीरे कौरिक द्वार खुलाद अर धीरे धीरे हैंको पुजारी घूंडु बल भितर आन्द वैक कपल पर पीलो चन्दन का त्रिपुंड च.वो धीरे धीरे सर कमरा दिखदु फिर अपण मर्युं दगडया क पास जांद अर वै तै फ्र्कांड, फिर वैक मुट्ठी दिखदो. इथगा मा बिल डै हाथन पुजरिक  मुख बन्द करद अर हैंक हथन चक्कू से पुजारी क काम तमाम करी देंद.]

बिल- टौफ़ी अबि बि द्वी इ ऐन.

टौफ़- मतबल एक हैंक बच्युं च .

बिल- अब क्या करण ?

टौफ़- ऊँ ऊँ ..

बिल - फिर से वो इ स्वांग करदवां

टौफ़- नै नै. कबि बि वै ट्रिक दुबर नि करण चयेंद

बिल - किलै ?

टौफ़- किलैकि वा एकी  ट्रिक दुबर काम नि आन्द.

बिल- फिर ?

टौफ़- अल्बर्ट अब तेरी बारी च. अब त्वे तै कमरा मा घुमण  पोडल जन  मीन बतै छौ.

अल्बर्ट- ठीक च

टौफ़- तू खिड़की समणि जा अर यूँ दुई पुजार्युं दगड मारामारी कौर.

अल्बर्ट- पण यि त मोंर्याँ  छन

टौफ़- हाँ हाँ . बिल अर मी यूँ तै दुबर ज़िंदा करदवां . बिल आ

[ बिल खिड़की कीं दशा मा  एक तै खड़ो करद अर ]

बिल ठीक च जरा बि  दिखळ नि ह्व़े हाँ .. स्निगर्स अब तु आ अर एक तै इनी उठा . हाँ जरा तौळ इ रौ , ठीक  जरा तौळ ..बिल अब इन लगण चयांद कि तु यूंक दगड लडै करणु छे अर अल्बर्ट .. ह लड़ाई करो हाँ हाँ . अब मोरी जाओ अर सौब भ्युं पोड़ी जान्दन.

[ खिड़की से एक क मुंड भितर दिखेंद . वु भित्रो दृश्य दिखद . भितर आन्द अपण दगड्यो हालत दिखद . वै पुजारी तै कुछ शक होंद वो एक मर्यू पुजरिक गात से चकु गाडद . वो दीवाल ज़िना जान्द. पैथर बिटेन  बिल वैको काम तमाम कौरी  देन्दु]

टौफ़- भौत बढिया, बस काम पूरो ह्व़े गे.

बिल - भौत बढिया टौफ़

अल्बर्ट- टौफ़ उस्ताद मान गये तुमारी उस्तादी

स्निगर्स-  अब क्वी  हैंको ...?

टौफ़- यारो ! ना ना अब कवी नि च

बिल - हाँ य़ी दुन्या से तीन  त चली ली गेन अब क्वी  नी च . मन्दिर म यि तीन पुजारी छ्या अर उंक एक मुर्ति बस .

अल्बर्ट- तौफ !  मणि कि  क्या कीमत होलि  ? करोड़ो क त होली

टौफ़- हाँ बिचे जाओ त करोड़ो क च यू मणि

अल्बर्ट- वाह त हम अब करोडपति छंवां

टौफ़- हाँ !अर महत्वपूर्ण या च क्वी हैंको भागिदार बि नी च ना ही कैक क्वी खौफ च

बिल- अब  हम तै मणि बिचण  चएंद

अल्बर्ट -  यु काम इथगा असान नी च . छ  त अंडा बरोबर पण करोड़ो का. क्या मुरती मा एकी मणि छे ?

बिल- ना हैंकि मणि नी च. मुरती सरा हौरी छे अर कपाळ का  बीच मा या आँख की जगा  मणि

स्निग्गर्स -हम सौब तै टौफ़ कु असानमंद  हूण चयेंद

बिल- इखमा पुछणै बात च /

अल्बर्ट- इन लगद जन मणि क बान इ टौफ़ च

बिल- हाँ

स्निग्गर्स- टौफ़ बक्की च , भविष्य वक्ता च .

टौफ़- हाँ जरा भविष्य देखी लीन्दु

स्निग्गर्स- बिलकुल सै भविष्य द्याख

बिल- इन क्वी बात नि ह्व़े जु टौफ़ न पैलि नि देखी ह्वौ . है ना ?

टौफ़- बिल इन हमेशा नि हूंद   हाँ

बिल- हमारा टौफ़ कुण  तासौ खेल च

टौफ़- हाँ हमन पुजार्युं  ट्रिक समज याल छौ.

स्निग्गर्स- (खिड़की ज़िना जांद) अब त क्वी नि आल ना ?

टौफ़- अब क्वी नि बच्युं च जु इख आल . अब ढाबा मा हमी  छंवां बस

बिल- अर यूँ लासुं क्या कन ?

टौफ़- दफनाण च अर क्या !  पण क्वी जल्दी नी च

बिल- अर फिर ?

टौफ़- पैल लन्दन जौला अर उख जेवरात या जवेरी  बजार मा उलटफेर करला . यू काम भौत इ बढिया ढंग से ह्व़े ग्याई

बिल- चलो पैल टौफ़ तै सवादी खाणक खलये जाव अर फिर यूँ तै दफनाणो इंतजाम  करला

अल्बर्ट - हाँ जरुर

स्निग्गर्स- बिलकुल सही

बिल- अर टौफ़ क स्वास्थ्य क बान जाम पिए जावन

टौफ़- हमारा दानो सयाणो टौफ़ ..हुर्रे हुर्रे

स्निग्गर्स- टौफ़ तै प्रधानमन्त्री या आर्मी जनरल हूण चयेंद थौ

[ कपबोर्ड बिटेन वो बोतल गाडदन  )

टौफ़- आज खाणो  मजा इ कुछ हौर ह्वालो. (सौब बैठदन )

बिल- (गिलास हाथ मा लेकी)-ये जाम सयाणो टौफ़ का नाम जै तै भविष्य दिखेंद

अल्बर्ट अर स्निग्गर्स- भौत इ आनंद टौफ़ ..

बिल- टौफ़ी जैन हमारि जिन्दगी बचाए अर हमारो भविष्य उज्वल बणाये

अल्बर्ट - टौफ़ी जो एकदम भविष्य देखी सकुद 

बिल- टौफ़ी ! एक भाषण ह्व़े जाओ

सबि - हाँ एक जोरदार भाषण ह्व़े जाऊ

स्निग्गर्स- एक भाषण

टौफ़- यार जरा पानी लाओ. नीट व्हिस्की कडक च अर फिर जब तक यूँ तै दफनये   नि जाओ तब तलक होश नि खोण

बिल - पाणी अरे , हाँ किलै ना . स्निग्गर्स ! जा पाणी ला

स्निग्गर्स- पाणी ? अरे इख हम पाणी कख पिंदों . कखन लाण पाणी ?

बिल- अरे भैर बगीचा मा जा अर पाणी ला

[स्निग्गर्स भैर जांद ]

अल्बर्ट-  हमारो सुखी भविष्य कुणि चियर्स ! ( वु सबि  पीन्दन )

बिल- सेठ अल्बर्ट कुणि चियर्स ! (गिलास से  चुस्की लींद )

टौफ़- सेठ अल्बर्ट कुणि चियर्स (उ बि शराबै चुस्की लींद ]

अल्बर्ट-  अर यू जाम महामहिम विलियम जोन्स  कुणि

टौफ़- महामहिम अल्बर्ट जोन्स कुणि एक जाम (टौफ़ अर अल्बर्ट चुस्की लीन्दन]

[ स्निग्गर्स डर्युं  सूरत मा भितर आन्द]

टौफ़- अरे महामहिम स्निग्गर्स ऐ गे

स्निग्गर्स- मी तै म्यार हिस्सा नि चयाणु  . टौफ़ी मी तै म्यार हिस्सा नि चयाणु

टौफ़ - स्निग्गर्स क्या बकबास करणि छे?

स्निग्गर्स- हाँ म्यार हिस्सा त्वी  इ लेले. पन इन बोली दे कि मणि मा म्यार क्वी हिस्सा नी च . बोली दे कि मणि मा स्निग्गर्स को क्वी हिस्सा नी च . टौफ़ी इन बोली दे म्यार बुबा

बिल- त तू पुलिस इन्फौर्मार बणण चाणो छे?

स्निग्गर्स-नै नै . बस मि  तै मणि नि  चयाणु च

टौफ़- बिंडी बकबास नि कौर हाँ. हमन यू काम दगड़ी कौर त दगड़ी फांसी पर चढ़ला .अब वो कुछ नि कौर सकदन हमन वूंक चक्कू छीन देन . क्वी हमारो कुछ नि बिगाड़ी सकदु

स्निग्गर्स-टौफ़ी मि तुमारो बड़ो सम्मान  करदो बस मि तै मणि नि चयान्द बस.. म्यार हिस्सा ल़े ल्याओ

टौफ़- स्निग्गर्स ! अरे बात क्या च , ह्वाई क्या च ?

स्निग्गर्स-बस म्यार हिस्सा ल़े ल्याओ बस

टौफ़- सीदा सादा  जबाब दे कि क्या ह्वाई ?

स्निग्गर्स-भै मि तै म्यार हिस्सा नि चयाणु च

बिल- तीन पुलिस द्याख क्या ? [अल्बर्ट  अपण अपण चकु  भैर गडद  ]

टौफ़- अल्बर्ट ! चकु ना हाँ

अल्बर्ट - त क्या ?

टौफ़- भै मणि प्रकरण छोड़िक  कैन बि हम पर कबि बि हमला नि कार

स्निग्गर्स-पुलिस नी च

टौफ़- फिर क्या बात च ?

बिल - असल बात त बता

स्निग्गर्स- भगवान कि कसम छन

अल्बर्ट- तो

टौफ़-बात नि अळजा , सीधो   बोल कि क्या बात च .

स्निग्गर्स-कसम से मीन द्याख कि ..अर या बात मि तै भौत बुरु लग 

टौफ़ - स्निग्गर्स!  त्वे तै क्या बुरु लग ?

स्निग्गर्स [ आंसू बगैक ] -बस म्यार हिस्सा ल़े ल्याओ

टौफ़- ए पर एकी बरड़  लगी गे . एन क्या द्याख?

[स्निग्गर्स क सुणक , सुणक  छोड़िक कमरा मा एकदम सन्नाटा. तबी पथर को चलणो आवाज आन्द.ठक ठक ]

[कमरा मा पत्थर कि एक मूर्ति ठक ठक भितर आन्द  .मूर्ति अंधी च अर कपाळ मा एक दुंळ च .मूर्ति कुछ खुज्यांद. मूर्ति मेकज का पास जांद अर मणि उठांदी अर फिर मणि तै अपण आंखी क दुंळ पुटुक कुचे दींद.]

[ स्निग्गर्स सुणक , सुणक  करिक रुणु रौंद. बकै भक्क डौरिक दिखणा छन.मूर्ति  बगैर इन उना देखिक भैर ज़िना जांद . फिर अचाणचक  रुकी जांद.]

टौफ़- हे भगवान !

अल्बर्ट- [बच्चा जन भौण मा  ] -टौफ़ी यि क्या च ?

बिल- अल्बर्ट या वै इ भारत की मंदीरै  मूर्ति च

अल्बर्ट- वा भैर चलि गे.

बिल- पण वा मणि ल़ी गे

स्निग्गर्स- हम बची गेवां

[एक विदेसी आवाज ]

मिस्टर विलिअम जोन्स प्रखर नाविक

[टौफ़ इकदम चुप  रौंद  --पथर जन ]

बिल- अल्बर्ट अल्बर्ट क्या च

[वो भैर जांद . एक कण मणाणो आवाज आँदी .स्निग्गर्स खिड़की मा जांद ' वो बीमार जन पैथर हूंद  ]

अल्बर्ट - क्या ह्व़े

स्निग्गर्स- मीन द्याख मीन द्याख .[उ मेज क पास आन्द]

टौफ़- [स्निग्गर्स क कांध मा हथ धौरिक ]

क्या छौ ?

स्निग्गर्स-मीन द्याख च

अल्बर्ट- क्या ?

स्निग्गर्स-ओ

आवाज- मिस्टर अल्बर्ट थॉमस . एक कामयाब नाविक

अल्बर्ट- टौफ़ी ! मि तै जाण चयेंद 

[स्निग्गर्स वै तै रुकद च ] रुक

अल्बर्ट- [जान्द च ]- टॉफी -- [फिर भैर चलि जांद ]

आवाज- मिस्टर जैकोब स्मिथ .एक योग्य नाविक

स्निग्गर्स - मि नि जै सकुद . में से नि हूण [अर भैर चलि जांद ]

आवाज- मिस्टर अर्नोल्ड एवरेट स्कौट..एक योग्य नाविक

टौफ़ - मीन यू  भविष्य नि देख [ फिर वु बि भैर चली जांद ]

  पर्दा -

-----इति ढाबा क एक रात --
लौर्ड डुनसानि क स्वांग अ नाईट  इन ऐन इन् को रूपान्तर

                 समीक्षा


ये नाटक को रूपान्तरो मकसद सिर्फ एकी च की नवाडी छिंवाळि /नई पौद तै बथाण की कन नाटक लिखे जाण चयान्दन ।

१- ए स्वांग अ वो सब कुछ च जो स्वांग  से अपेक्षित हूंद .

१अ- स्वांग मा चरित्रु चित्रण बड़ो इ सरल ढंग से ह्व़े

२- वार्ता =- एकदम छ्व्टा छ्व्टा . नाटक बेकार का एक बि शब्द नि छन जो दर्शान्दन कि  डुनसानि तै शब्दों पर पुरो अधिकार छौ . बचळयात /बातचीत इन च जन  असल मा होंद

३- सस्पेंस - हरेक पद मा संस्पेंस च. दर्शक या बंचनेर  हरेक समय 'अब क्या हवाल , अब क्या हवाल ' कि स्थिति मा रौंद , क्लाइमेक्स कि परिकाष्ठा

४- हालांकि नाटक आत्मा परमात्मा पर आधारित फैन्तासी नाटक च पर अंत तक दर्शक बंध्यू  रौंद

५- नाटक मा ट्विस्ट छन अर वो बि इन लगदन जां सची जिन्दगीका ह्वावन

६- घटनाओं घटण  - ए ड्रामा मा घटना तेजी से घटदन . ड्रम मा घटना तेजी से घट्न त मजा अंद अर ए स्वांग मा तेजी च .एकी जगा मा इथगा घटना या च ए स्वांग की खासियत

७-अंत- अंत से ड्रामा क नीयत पता चलद . ए स्वांग मा नाटककार न बगैर भाषण का बथै   इ दे कि ए इ संसार मा न्याय निसाब होंद.