• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य
हौंसि हौंस मा, चबोड़ इ चबोड़ मा



                           अपराध जगत तै राजनीतिज्ञों से बचाणों आन्दोलन


                                            चबोड्या: भीष्म कुकरेती
(s=-माने आधा अ )



ब्याळि खुन्कार अपराधी मटका छुर्रा अपण दगड्या हफ्ता सुपारी दगड़ मील त मुख पर दया, निराशा अर करुणा भाव देखिक मीन पुछि,"कनो औन लाइन  लौटरी से बिजिनेस डाउन चलणु च कि मुर्दार सूरत बणै घुमणा छां ."

मटका छुर्रान ब्वाल,' नै रे ! ऑनलाइन से हम फर कुछ फरक  नि पड़दो .हम चिंतित छंवां कि हमर साफ़ -स्वच्छ  अपराधी समाज मा राजनीतिज्ञोंन घुषपैठ कौरि आल अर हम अब एक कमीसन बिठाळणा छंवां जु हमार अपराध जगत मा पौलिटिकल नेक्सस को पता लगालु अर पता लगालु कि  अपराध जगत से राजनीतिज्ञों तै कै तरां से भैर करे जावु ."

मीन खौंळेक ब्वाल," औ ! त तुम चांदा बल अपराध्युं अर राजनीतिज्ञों अपवित्र रिश्ता खतम ह्वाओ ."

हफ्ता सुपारिन ब्वाल," हां ! राजनीतिज्ञों अपराध जगतम  आण से हम अपराध्युं आचार -विचार -अनुशासनबद्धता इ खतम ह्वे गे। अब हरेक अपराधी हमर बणईं आचार संहिता तै  तोड़ण गीजि गेन ."

"पैल हम अपराध्युं एकी साफ़ स्वच्छ छवि छे बल हम निर्दयी छंवां अर अपण जवान का पक्का छंवां  पण जब बिटेन हमर अपराध जगतम राजनीतिग्य ऐन आम लोग हम तै बि लुच्चा-लफंगा-लबाड़; अणभर्वस्या; क्या बुन्या-क्या कन्या; दोगला- धोखेबाज समजण बिसे गेन।" अपराधी मटका छुर्रान अपणी विपदा सुणाइ .

हफ्ता सुपारिन दुखि ह्वेक बोलि," अरे अब त व्यापारी अर प्रशासनिक अधिकार्युं बि अपराध्युं दगड़ संबंध ह्वे गेन ! यो खतरनाक मेल -मिऴवाक भारतम  स्वच्छ -साफ़ -पवित्र-स्वस्थ  अपराधीकरण विकास का वास्ता  बड़ो  खतरनाक च" 

मटका छुर्रान ब्वाल," पैल हम अपराधी कैक बि आंखों मा आंख मिलैक बात करदा छया पण अब नेतौं दगड़ संबंध होण से शरमैक बात करदवां। हम अपराध्युं तै बड़ी शरम लगदी  जब लोग रस्ता चलदा हम पर फबसी कसदन बल -स्यु द्याखो जघन्य अपराधी ह्वेक बि तैक संबन्ध धुर्या राजनीतिज्ञों दगड़ छन . अब त हम खुले आम रस्ताम  बि  नि चौल सकदां ."

हफ्ता सुपारिन ब्वाल ," अपराध जगतम हरेक अपराधी एकी बात से परेसान च कि अपराध को राजनीतिकरण ह्वे ग्यायि।"

मटका छुर्रान ब्वाल ," हमर पूर्वजुन जब अपराधी संघ बणै छौ त साफ़ साफ़ अघोषित -अलिखित संविधान बणै छौ बल अपराध जगतम राजनीतिग्य-उद्योगपति-अर प्रशासकीय अधिकारी नि आवन पण हम मादे कुछ लोभि अपराध्युंन राजनीतिज्ञों दगड़ संबंध बणैक सरा अपराध जगतौ भविष्य इ खतम कौर दे।अब हम स्वच्छ साफ़ अपराध्युं तै पता इ नि चल्दो कि यो राजनीतिग्य च या अछकि अपराधी।अपराध को राजनीतिकरण होण से पाक साफ़ अपराध पर यो बडो काळो धब्बा लगि गे।"

  हफ्ता सुपारिन रुंदी सूरतम ब्वाल," राजनीतिज्ञोंन अपराध जगत से इथगा गाढ़ा संबंध बणै ऐन कि क्या बोले जावो . जरा कै बि राजनीतिज्ञों ऑफिसम जावदि उख तुम तै जवान गुंडा अर अण्डरवर्ल्ड क छोरा इ मीलल।"

मटका छुर्रान दुखभरी  दास्तान  सुणाइ ,"पैल हम अपराध्युं क ग्राहकों दगड़ सीधो संबंध छौ अब ग्राहक राजनीतिज्ञों द्वारा 'सुपारी' दींदो अर हम अपराधी राजनीतिज्ञों द्वारा ग्राहक खुज्यान्दा . हम अपराध्युं यां से बड़ी बेज्जती क्या ह्वे सकदी कि हम तै काम खुज्याणो बान रोज राजनीतिज्ञों ऑफिसों चक्कर लगाण पोड़द . राजनीतिज्ञों ऑफिस क्रिमिनल इम्पलौयमेंट एक्सचेंज ऑफिस ह्वे गेन ."

हफ्ता सुपारिन ब्वाल," अब हमन एक उच्च स्तरीय कमिसन गठित कौरि आल जो अपराधम राजनीतिज्ञों पता लगालु अर तब हम अपराध जगत तै राजनीतिग्य मुक्त करला।"

इथगाम मटका छुर्राक मोबाइल बज अर दुसर तर्फान आवाज आयि," हेलो ! मटका सुपारी ! मि त्यार मुहल्लाक बड़ो नेता बुलणु छौं , मीन त्यार मटका ब्यापार पर कब्जा कौरि आल . जु अपण जिंदगी चान्दि त ये शहर छोड़ी दे .' मटका छुर्रा बेहोश ह्वे ग्यायि

इना हफ्ता सुपारिक फोन बज , "हलो ! हफ्ता सुपारी ! मि त्यार मुहल्लाक बड़ो   नेता बुलणु छौं। मीन त्यार हफ्ता उगराणि अर सुपारी लेक कतल करणों ब्यापार पर कब्जा कौरि आल .जिन्दगी चांदी त ये शहर छोड़िक अबि चलि जा ." सुणिक हफ्ता सुपारि बि बेहोश ह्वे गे छौ।     

             

                                 







Copyright@ Bhishma Kukreti 15/01/2013   

Bhishma Kukreti

'Bahuguna Shri I t Siyan Chhan': Discussing Serious Garhwali Literature Concern humorously
Critical review of Garhwali satirical- humors prose by Asian satirist - 128

Garhwali language Satirical, sardonic, ridiculing, mocking, spoofing, lampoon, and humorous Prose by regional Oriental satirist Bhishma Kukreti -62
'Bahuguan Shri I t Siyan Chhan'' (Garh Aina, 14/7/1990), A Garhwali humorous and satirical mocking, spoofing, lampoon, and humorous article written by regional Oriental  satirist Bhishma Kukreti 
                       Review By: Bhishma Kukreti
[Notes on Discussing Serious subject of Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Garhwali language Literature Concern humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious Uttarakhandi language Literature Concern humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Mid Himalayan Literature humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Himalayan Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of North Indian Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Indian regional language Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Asian Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Oriental Literature  humorously by Oriental Satirist]
                    The present article Bahuguna Shri I t Siyan Chhan' written by Oriental Satirist Bhishma Kukreti is part of discussion took place between Abodh Bandhu Bahuguna and Kukreti about Garhwali literature. Oriental Satirist Bhishma Kukreti raises serious issue of Garhwali Literature humorously. It is a fact that Garhwali creative feel that readers don't react or post reaction on their creation. However, Oriental Satirist Kukreti states that even the Garhwali literature creative are indifferent in providing reaction to their own fellows. Oriental Satirist Bhishma suggests that first the writers should express reaction for their fellow writers that readers react too. The serious matter is discussed humorously.
Copyright@ Bhishma Kukreti 16/1/2013
Critical review of Garhwali satirical sardonic, ridiculing, mocking, spoofing, lampoon, and  humors prose by Oriental  satirist to be continued... 129
Garhwali language Satire mocking, ridiculing, spoofing, lampoon and humorous and humorous Prose by regional Asian Satirist Bhishma Kukreti to be continued...63
Notes on Discussing Serious subject of Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Garhwali language Literature Concern humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious Uttarakhandi language Literature Concern humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Mid Himalayan Literature humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Himalayan Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of North Indian Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Indian regional language Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Asian Literature  humorously by Oriental Satirist; Discussing Serious subject of Oriental Literature  humorously by Oriental Satirist to be continued...


Bhishma Kukreti

Padaunn ki Rajneeti: The story about Empty mind is the Devil's Workshop
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories -160
Modern Garhwali short Story by Dinesh Dhyani -1
    A critical Review and Analysis of Garhwali short story 'Padaunn ki Rajneeti '(Nyter –Story Collection, 2012) written by Dinesh Dhyani
                            Let Us Celebrate Hundredth Year of Modern Garhwali   Stories!
                           Review by Bhishma Kukreti
[Notes on the modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Garhwali story about Empty mind is the Devil's Workshop; Uttarakhandi modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Mid Himalayan modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Himalayan modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; North Indian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; South Asian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Asian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Oriental modern story about Empty mind is the Devil's Workshop]
                Dinesh Dhyani is a prominent Garhwali literature creative of Delhi. Dinesh has already published his Garhwali poetry collection.
    Dinesh published his first Garhwali short story collection 'Nyuter' in 2012. 'Padaunn ki Rajneeti' is first short story of the said story collection.
  'Padaunn ki Rajneeti' depicts the atmosphere of contemporary rural Garhwal that people don't have any agro-work due to various reasons. Since, people don't have work they are indulged in various unnecessary local politics. The marriage party of Chimbwa returns with bride. There is tradition to distribute 'Padaunn (kalyo-Sweet  gift) or sweets from bride house after the marriage party returns with  bride. The groom villagers have hundred percent right on this 'Padaunn or sweet gift of bride house. The elders come to part the sweet for to distribute the sweet on equal portion. However, no elder comes to make parts of sweet for distribution.  The story writer opens the secret about elders not coming to part sweets for distribution among villagers.
The story writer Dinesh Dhyani effectively creates images of village, marriage dinner party, and the worries of groom's mother. The dialogues support the story. The story phrases and dialogues are dialects of Naini Danda region. The speed is slow as the aim of writer is to tell the new changes happening in rural Garhwal. The narration and end is satisfying. The aim of story teller is about stating that 'Empty mind is the Devil's Workshop' and he is successful.
Copyright@ Bhishma Kukreti 16/1/2013
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories to be continued...160
Modern Garhwali short Story by Dinesh to be continued...2 
[Notes on the modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Garhwali story about Empty mind is the Devil's Workshop; Uttarakhandi modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Mid Himalayan modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Himalayan modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; North Indian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; South Asian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Asian modern story about Empty mind is the Devil's Workshop; Oriental modern story about Empty mind is the Devil's Workshop to be continued...

                      Let Us Celebrate Hundredth Year of Modern Garhwali   Stories!

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य
हौंसि हौंस मा, चबोड़ इ चबोड़ मा



                       ओम प्रकाश घोटाला क जेल  जांद दै ब्वेको अड़ाण



                         चबोड्या: भीष्म कुकरेती
(s=-माने आधा अ )



             ब्यटा ओम प्रकाश ! आज मेरि जिन्दगी सुफल ह्वे गे . एक राज्नीतिग्यौ ब्वेक एकि गाणि /स्याणि /इच्छा होंदि बल वींको लायक -नालायक पुत्र भ्रष्टाचारओ मामलाम जेल आंदो जान्दो रावु . आज  हरियाणवी  देवी क  कृपा से तू अर त्यार नौनु घोटाला केसमा जेल जाण से मेरी जिन्दगी क असली अभिलाषा पूरी ह्वे गे।

ब्यटा उ जमानो और छा जब नेता लोक अंग्रेजी राजो खिलाफ जेल जांदा छा . आज त जब तलक क्वी नेता भ्रस्टाचारो मामलाम जेल नि जांद त जनता वै नेता तै असल राजनीतिग्य  नि माणदि . जन असली सोना भट्टीम पकिक चमकदो उनी अचकालो नेता अनाचार, ब्यभिचार, अत्याचार, भ्रष्टाचारक मामलाम   जेल जैक इ चमकदो . सि अंतुले , लालू प्रसाद यादव , जय ललिता , अशोक चौहाण , अजित पंवार , अजित जोगी ,मधु कोड़ा, शिबू शरीन , यदुरप्पा , मुलायम सिंह यादव,वीर भद्र सिंह आदि भूत पूर्व मुख्य मंत्र्युं/उप मुख्य मंत्र्युं नाम तबि जादा बढ़ जब यूं पर भ्रष्टाचारो गम्भीर आरोप लगिन । आज सफल राजनीतिग्य वो इ माने जांद जो भ्रष्टाचारी च इलै मि खुश छौं कि म्यरो पुत्र जेल जाणु च .

   ब्यटा बीर भोग्या वसुंधरा . या धरती भोगणों बान इ च . त हरेक नेता क पैलो अर आख़िरी काम च, कर्तव्य च  जै बि तरां से ह्वे साको समाज अर सरकार को धन , धरती तै बेईमानी से लूटो , खसोटो अर अपण सात पुस्तों कुणि माल जमा कारो। 



हां ब्यटा जरा जेल जांद दें ध्यान दीण कि इन दिखायो जाव जन बुल्यां तू कै बड़ो कामौ खातिर या जन हितौ खातिर जेल जाणि छे . खासकर भ्रष्टाचारो मामलाम  जेल जांद  दै जन-सैलाबों इंतजाम करण चएंद अर प्रेस कौन्फेरेंस जरूर करण चएंद . प्रेस कौन्फेरेंस मा अफु पर लग्यां अभियोगुं तै अपण जाति या समुदायों दगड़ जरूर जुड़ण चयेंद जांसे जनता इन मानि ल्याओ  कि तु  भ्रष्टाचारो मामलाम जेल नि छे जाणि बल्कणम अपण जातिक भलै बान जेल जाणि छे अर सरकार पर अभियोग लगाण नि बिसरि बल या सरकार एक ख़ास समुदाय तै तंग करणों बान त्वे  तै जेल भिजणी च .

  ब्यटा घोटालाबाज ! जेल या न्यायपालिका से कतै नि घबराण . जेल या न्यायालयम केस आणों मतबल च कि अब त्यारो ऐबों बात क्वी नि कौर सकदो . जब बि क्वी ऐबी त्यरो घोटाला बाराम बात कारो वै तै याद दिलाइ दे कि चूंकि केस अब न्यायालयम च घोटाला बाराम बात करणों मतबल माननीय न्यायालय की अवमानना या तौहीन करण .

फिर तुम सरीखा राजनीतिज्ञों कारण ही न्यायपालिकाम रिफोर्म नि  ह्वे सकणु च जां से न्याय समौ पर ह्वे साको। समौ पर न्याय नि मिलण  तुम सरीखा अनाचार्युं वास्ता एक  औषधि च अर तुम बेखटक राजनीति क चारागाहोंम घूमि सकदां।

ब्यटा जेल जाण माने पारस पथरो पास जाण . उख तुम सरीखा नेताओं बान कै चीजै कमि नी च . त जेल जाण से घबराणै जरूरत नी च . जेल जाण से कथगा इ फैदा छन जन कि उख सैकडाक नेता छन त उख नया तरांक घोटाला , सामजिक -सरकारी चोरी सिखणो मौक़ा बि मिल्दो .   

हां एक बातो ध्यान जरूर धरी कि कै बि तरां से आत्म ग्लानि या आत्म ज्ञानो चक्कर मा नि फंसी कखि त्वे तै आत्म ज्ञान को रोग लगि गे त समजी ले कि हमारि मवासी चौपट ह्वे जालि . जब बी उख इकुलासम आत्मग्लानि या आत्मग्यानो बिमारि समणी आवो त लोभ, लालसा, अभिलाषा , आकांक्षा , महत्वाकांक्षा दिव्तों सुमरण करदी जै फिर इनमा आत्म ग्लानि नामै बिमारी आस पास नि आंदी     





  Copyright@ Bhishma Kukreti 17/01/2013   

Bhishma Kukreti

                                 Chippak: Childhood memoir in story form
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories -161
Modern Garhwali short Story by Dinesh Dhyani -21
    A critical Review and Analysis of Garhwali short story 'Chippak '(from 'Nyuter' –a Story Collection, 2012) written by Dinesh Dhyani
                            Let Us Celebrate Hundredth Year of Modern Garhwali   Stories!
                           Review by Bhishma Kukreti
[Notes on story about Childhood memoir in story form; Garhwali story about Childhood memoir in story form; Uttarakhandi story about Childhood memoir in story form; Mid Himalayan story about Childhood memoir in story form; Himalayan story about Childhood memoir in story form; North Indian story about Childhood memoir in story form; Indian story about Childhood memoir in story form; South Asian story about Childhood memoir in story form; Asian story about Childhood memoir in story form; Oriental story about Childhood memoir in story form]
  Dinesh Dhyani wrote Garhwali short stories on different subjects. 'Chippak' story is all about the childhood acts and child psychology. An eight-ten years old boy visits village Bazaar for ration shop sugar and kerosene.  He is mesmerized by looking at Bus at bus stop. The boy looses the kerosene tin. The boy is afraid of his grandmother and mother for his negligence that he lost kerosene tin.
The interesting fiction plot takes the readers to old Garhwal when bus was new to people of rural Garhwal and readers feel the childhood images.  The story writer Dinesh Dhyani could create a tension in the story from the child point of view. Naration is simple that the readers easily can imagine the characters and geographical aspects of Musykhand, Dhangalgan,Kalinka of Nainidanda region. The story is in first person narration. The story writer is successful in creating an atmosphere of childhood. There are no dialogues in the story but readers don't miss dialogues.  The language is full of Nainidanda dialects.

Copyright@ Bhishma Kukreti 17/1/2013
Critical Review of Modern Garhwali Short Stories to be continued...162
Modern Garhwali short Story by Dinesh to be continued...3 
Notes on story about Childhood memoir in story form; Garhwali story about Childhood memoir in story form; Uttarakhandi story about Childhood memoir in story form; Mid Himalayan story about Childhood memoir in story form; Himalayan story about Childhood memoir in story form; North Indian story about Childhood memoir in story form; Indian story about Childhood memoir in story form; South Asian story about Childhood memoir in story form; Asian story about Childhood memoir in story form; Oriental story about Childhood memoir in story form to be continued...

Bhishma Kukreti

Bal: Satire by Wordplay by great Garhwali Satirist
Critical review of Garhwali satirical prose- 129
Critical Garhwali review of Satire by Great Garhwali Satirist Harish Juyal -3
'Bal' (Satire collection Khubsat, 2012) Garhwali Satire Prose by Great Garhwali satirist Harish Juyal (A review)
                            Review by Bhishma Kukreti
[Notes on Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Garhwali Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Uttarakhandi Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Mid Himalayan Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Himalayan Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; North Indian Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Asian regional language Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist]       
  Wordplay means the manipulation of language particularly intending either to amuse, verbal wit or to satirize. The wordplay is of the following kind:
Antanaclasis wordplay; syllepsis wordplay; tmesis; malaphore wordplay; polysemy wordplay; Acrostic wordplay; pun wordplay; twister; double entendre; anagram wordplay; asteismus wordplay; back slang word play; homophone wordplay; isograms wordplay; chiasmus wordplay; feghoot wordplay; spoonerism wordplay; metathesis wordplay; palindrome wordplay; univocal wordplay; crass blossom word play; daffynition  wordplay etc
The wordplay is common technique for creating wit, humor, drollness, humorousness, funniness, intelligence, smartness, satire, skit, lampoon or spoof.
  The great Garhwali satirist Harish Juyal used 'Bal' word various ways (as pun, polysemy; daffynition) and created the desired amusement and satire in the said article.
In Garhwali language, 'Bal 'means 'that, or 'power'. However, great Garhwali satirist Harish provides many examples where 'bal' word plays great role in confusing others, fooling others, getting work done others, making other fearful etc.  This article is the proof of editor and critic Madan Duklan declaring Harish Juyal as great Garhwali satirist.
Copyright@ Bhishma Kukreti 17/01/2013
   Critical review of Garhwali satirical prose to be ... 130
Critical Review of Satirical articles by Harish Juyal to be continued...4
Notes on Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Garhwali Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Uttarakhandi Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Mid Himalayan Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Himalayan Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; North Indian Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist; Asian regional language Satire by Wordplay by great Garhwali, Indian Satirist to be continued...

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य
हौंसि हौंस मा, चबोड़ इ चबोड़ मा



                                                  कौंग्रेसम चिंतन अर हौर्युं  चिंता



                                            चबोड्या: भीष्म कुकरेती
(s=-माने आधा अ )



               जब बि क्वी राजनैतिक पार्टी चिंतन शिविर (होटलूँम) लगांदी कुछ हौर्युं तैं चिंता ह्वे जान्दि . अब द्याखो ना उख जयपुरम  कॉंग्रेसौ चिंतन शिविर क्या लग बल भौतुं चिंता बढी गे .

इन बुल्याणु च बल कौंग्रेस नया नया दगड्या (अलाइन्स ) खुज्याणि च त   भाजापा चिंतित च बल कखि ये कौंग्रेसी चिंतन शिविरम  कौंग्रेस नितीश कुमार तै चंगुलम फंसाणो जाळ बुणि द्याला त बिहारम भाजापा को भट्टा बैठि जालो। एकाक चिंतन हैंकाक चिंता। उन बल यां से लालू प्रसाद बि चिंतित छन बल कखि नितीश कुमार अर कौंग्रेसक एक गौळ पाणि ह्वे ग्यायि त लालू जीक भैस कैका  पुंगड़ों चारा -पीन्डो खाला? एकाक सुळजाट हैंकाकु अळजाट   

           भाजापा तै यांकि बि चिंता च बल कर्नाटकम उल्टो तरीका या सीधो तरीका से कौंग्रेस भूतपूर्व प्रधान मंत्री देव गौड़ा दगड़ तमाखु पीण मिसे जावो अर दगड़म   यदुरप्पा तै सीबीआइ डौर दिखाण बिसे जालि त अगनैक चुनावोंम  कर्नाटकम भाजापाक कुगति क्वि नि रोक सकदो। एकाकुण अमृत हैंकाकुण बिष!   

   कौंग्रेसक चिंतन शिविर से शिव सेना बि चिंतित च बल भितरी -भितर मनसा (राज ठाकरे ) अर कौंग्रेसम पैणु चलि गे याने पैक्ट ह्वे गे त ये आण वळ चुनावम जितण मुस्किल ह्वे जालो। एकाक मुक्ति हैंकाकुण कुटांसी (जो गायों के पैरों में बाँधी जाती है या घोड़ो के पैरों में भी बाँधी जाती है ).         

             डीएमके तै  चिंता च बल कखि सोनिया गांधी  जय ललिता तै चाय पीणों भट्यालि त टू जी घोटालोम फंस्यां डीमके का सदस्योंक क्या होलु?एकाक चिंतन हैंकाक चिता .

      ममता बैणि चिंतित च कखि कौंग्रेस गरीबुं भलै योजना ल्है गे त  वीन कै पर भुकुण ? दूसरों पर भुकणो राजनीति मा भुकणो बान  दुसर तै गल्ति करण जरूरी होंद। दुसर गल्ती नि कारो त कै पर भुकण ?

     

   राहुल गांधी भाषण से अपण विजय बहुगुणा जन नेता खुश छन। राहुल गांधीन बोलि बल हम तै कॉंग्रेसी कार्यकर्ताओं सुध लीण जरूरी च अर विजय बहुगुणा सरीखा कौंग्रेस्युं कार्यकर्ता त परिवारों सदस्य ही होंदन अब विजय बहुगुणा सरीखा नेता अपण नौन्याळ अर रिश्तेदारों तै खुलेआम राहुल नीति का तहत चुनावी अर पार्टी संगठन का  टिकेट दिलाला . एकाक चिंता हैंकाक चिंता-हरण। 



   गरीब चिंतित छन बल कौंग्रेस जब बि गरीबो जादा इ चिंता करदी मंहगाई हौर बि उच्ची ह्वे जांदी -ढाँटि ह्वे जान्दि . उन सुणनम आयि बल मंहगाई चिंतित नी च।  मंहगाईन पीटीआइक संवाददाता मा ब्वाल बल जब डीजल का दाम बढ़ी गेन त वींन (मंहगाई ) उकाळि-उभारी कुणि इ चढ़ण।
ठेकेदार अर बिचोलिया चिंतित नि छन किलैकि गरीबी उनमूलनो योजनाओं ठेका त मातबरों अर बिचौलियों  तै इ मिल्दन ना कि गरीबों तै . ना ही मातबर चिंतित छन किलैकि कौंग्रेसी राज ह्वाओ या भाजापाइ राज ह्वावों -द पुअर विल बी पुअरर ऐंड रिच विल बी रिचर।

कौंग्रेस का चिंतन शिविरम सोनिया गान्धिन  चिंता जताई बल  भ्रस्टाचार देस का बान  भलो नी च . पण भ्रस्टाचार चिंतित नी च किलैकि भ्रस्टाचार जाणदो च जब कौंग्रेस  भ्रष्टाचारम फंस्युं वीर भद्र सिंग तै हिमाचल प्रदेसो मुख्यमंत्री बणान्दि त भ्रष्टाचार खतम करणै बात इ बेईमानी च। जै से कुछ नि होंदु वो उपदेस दींदु। 


हाँ चिंतन जरूर चिंतित च बल अब चिंतन का नाम पर स्वांग (नाटक ) किलै खिले जांदन ?       



Copyright@ Bhishma Kukreti 19/01/2013   


Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य
हौंसि हौंस मा, चबोड़ इ चबोड़ मा



                                             काश ! मेरि बि  क्वी पार्टी हूंद !     





                                        चबोड्या: भीष्म कुकरेती
(s=-माने आधा अ )



    उना कोंग्रेसs चिंतन शिविर म चिंतन से पता चौल बल जब तलक राजकुमार तै  औपचारिक ढंग से राजगद्दी पर नि बिठये जालो कोंग्रेसौ कुण लोगुं तै बौगाण मुस्किल ह्वे जालो अर राजकुमार  उपाध्यक्ष बणणो तैयार ह्वे गेन . त इना मेरि घरवळि बुलण लगि ,"काश ! तुमर बि क्वी पोलिटिकल पार्टी होंद धौं !"

"त क्या भारत बिटेन गरीबी खतम ह्वे जान्दि ?" मीन पूछ

   

घरवळिन फटकार लगांद बोलि ," तुमर मिजाज अबि बि आलो -पालो खाणों च . ग्लोबलिजेसन क जमानो म बि तुम परो समाजवादी भूत पिचास नि उतर . अचकाल राजनीतिम गरीबी हटाणो बात क्वी नि करदो बस अमीरी हथियाणो बात करदो ."

मीन पूछ ," त तू किलै चांदी बल मेरि बि क्वी पोलिटिकल पार्टी होंदि ?"

वींन बोलि ," तुमर एक राजनैतिक घरपऴया पार्टी होंदि . तुम इ सब कुछ होंदा . हां दिखाणो बान पार्टीम अंदरूनी चुनाव बि होंदा . तुम नौ साल बिटेन साझा सरकार चलांदा . अर "

" अर फिर क्या ?" मीन बात काट .

"नौ साल साझा राज करणों बाद तुम तै अकल आन्दि बल अपण नौनु तै अब  आम सरकारी गैंडा जन  खुले आम  घुमणो आजादी  दीण चयेंद। याने कि अपण राजकुमारौ ताजपोशी करण चयेंद . त तुम बि  जसपुरम एक चिंतन शिविर लगाणो नाटक करदा।" घरवळिन बथै .

"तो " मीन पूछ

"फिर नौ साल तलक धनी -मातवरों एजेंट बौणिक तुम धनियों तै हौर धनी बणाणो पूरो जोर लगांदा अर उख सयुंक्त राष्ट्र संघ तुम तै बार बार चितळ करणों   रौंद बल भारतम गरीबी दूर नि होणि च पण तुम त धनी -मातवरों गुलामिम व्यस्त रौंदा। अर फिर जसपुर चिंतन शिविरम तुम अपण कार्यकर्ताओं तै संबोधित करदा कि अब बगत ऐ गे कि गरीबी बि दूर होण चयेंद . फिर तुमारो पब्लिक रिलेसन विभाग पत्रकारों तै बथांद बल पार्टी अध्यक्ष भारतै गरीबी से आहत च। बस मीडियाम धूम मचि  जांद बल पार्टीक मालिक भारतम  गरीबी से चिंतित च।" घरवळिन बोलि

"ह्यां पण ! क्वी इन बि त पूछल बल नौ साल तलक झक रावो मारणा जु अब चिंतन शिविरम याद आयि कि भारतम गरीबी बि च ." मीन टोकि

वा  अणसुणि ह्वेक बोल्दि गे ," क्वी तुम तै बथांदो बल नौ साल से पार्टी का मंत्री संतरी घूसखोरीम लिप्त छन अर यां से पार्टी बदनाम ह्वे ग्यायि .फिर चिंतन बैठकम तुम आम कार्यकर्ताओं तै संबोधित करदा अर बोल्दा बल अब भारतम भ्रष्टाचार भौत बढ़ी गे हमारा आम कार्यकर्ताओं तै घूसखोरी -भ्रष्टाचार से दूर इ नि रौण चयेंद बल्कणम घूसखोरी-भ्रष्टाचार रुकणो बान विरोधी पार्टी क राज्योंम घनघोर  आन्दोलन बि चलाण चयेंद। प्रेस रिपोर्टरों तै बथाये जांद बल पार्टी मालिक विरोधी दलों शाषित राज्यम भ्रष्टाचार  से व्यथित छन और पार्टी मालिकन कार्यकर्ताओं तै आह्वाहन कार कि विरोधी दलों शाषित राज्यम भ्रष्टाचारो विरुद्ध आन्दोलन छिड़े जावो ."

मीन बीचम बोलि ," ह्यां ! क्वी त पूछि देलो बल जब पार्टी का उच्च पदासीन मंत्री -संतरी भ्रष्टाचारम लिप्त छन त ऊं तैं किलै नि अड़ाणा छंवां ? आम कार्यकर्ताओं तै अड़ाणो मतबल ?"

  घरवळि बुल्दि गे ," फिर कुछ कार्यकर्ता याद दिलांदा बल जनान्युं बारम बि चिंतन ह्वे जांद त ठीक छौ . फिर तुमारो एक स्टीरिओ टाइपो बयान  प्रेस तै जारी करे जांद बल पार्टी मालिक स्त्रियों दशा सुधारणो बान अति चिंतित छन ."

मीन बोलि ,: ह्यां पण ! क्वी पूछल त सै  बल  पिछ्ला नौ  सालोंम स्त्रियों दशा सुधारणो बान सरकारन क्या क्या कार ?अर ऐन चुनावों से पैल इ जनान्यूं चिंता कनै हूणी च ? " 

वा बुल्दि गे ,"  फिर सोची समझी चाल से भारतम युवावों फिकर पर रुवारोळी होन्दि . अस्सी पिचासी सालो मंत्री रुंदा बल भारतम भारतीय युवा गुमराह होणु च; युवाओं तै समुचित रोजगार नी मिलणु च ; भारत कु युवा कुंठित च , भारत कु युवा दिशाहीन च, भारत कु युवा आशाहीन च , भारत कु युवा कांतिहीन च , निरुत्साहित च . फिर चिंतन शिविरम एकी आवाज उठदी कि पार्टी मालिक को युवा नौनु जो पिछ्ला दस साल से पार्टी क महा मंत्री च वूं तै उपाध्यक्ष बणायों  बगैर भारतीय युवाओं तै रोजगार नि मेल  सकुद . जब तलक राजकुमार जी पार्टीक उपाध्यक्ष नि बौणला तब तलक भारतीय युवा गुमराह रालो ..अर फिर एक आवाज से राजकुमार तै भारतीय युवाओंम उत्साह लाणों पार्टी उपाध्यक्ष घोषित करे जांदो।"

मीन बोलि ," पण क्वी ना क्वी त इन पूछल इ कि युवराज राजकुमार त पिछ्ला नौ सालों से सपार्टीम अर सरकारम बकुछ छयो त फिर किलै  भारतीय युवा बेरोजगार छया ? किलै भारतीय युवा कांतिहीन , दिशाहीन , निरुत्साहित छाया ?"

  मेरि घरवळिन राज ख्वाल ," प्रेस अर जनता क स्मरण शक्ती कमजोर होंदि बस हमार बड़ो नौनु तै उपाध्यक्ष बणन से जनता सुपिन दिखण मिसे जालि कि भारत की दशा सुधरि जाली।प्रेस बि हमर राजकुमार से आशान्वित ह्वे जालि ..बल  भारत की दशा सुधरलि"

मीन पूछ ," क्या सचमुच मा लोग सुपिन दिखण बिसे जाला कि युवराज तै उपाध्यक्ष बणान से ही भारत की दशा सुधरली ?"

वींन कॉन्फिडेंस से ब्वाल ," क्यों सन सैंतालीस से इनि नी होणु च ?"

मीम क्वी जबाब नी छौ किलै कि पोलिटिकल पार्टी जनता तै बौगाणो बान  इनि नै नै  खिल्वणि लाणा रौंदन अर जनता बि राजनैतिज्ञो भकलौण्यु  मा आणि इ रौंदी .                                     

     



Copyright@ Bhishma Kukreti 20/01/2013   

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य
हौंसि हौंस मा, चबोड़ इ चबोड़ मा





                             राहुल गांधी से बड़ो  चबोड्या (मजाकिया) कु होलु ?



     

                              चबोड्या: भीष्म कुकरेती

(s=-माने आधा अ )



"बाबा ! बाबा ! एक खुश खबरी च ?" नौनौन बोलि 

बुबान पुळेक पूछ ," कनो  आज कै धुर्या-असुण्या-छक्टू तैं पुलिस स्टेसन बटें छुड़ानम  त्वे  तै जादा कमीसन मील ?'

"नै नै ! उल्टां आज पुलिस वाळुन म्यार कमीसन बिटेन पुलिस फ़ोर्स वेलफेयर का नाम पर आधा पैसा काटि देन ." नौनौ जबाब छौ

" त हे निर्भागि ! इखमा पुऴयाणै बात क्या च ? क्या राशन कार्ड ऑफिसम  रोजाना से जादा बंगलादेस्युं राशन कार्ड गुळादंगी से बणैक त्वै तै जादा दलाली मील ?" बुबान पूछ

" नै उल्टां आज राशन कार्ड ऑफिसम बड़ो साबुं आण से म्यार कमिसनम भौत जादा इ कटौति ह्वे ." नौनान उत्तर दे

"अबे नालायक त इखमा तीन रुण छौ कि खुस्याण (खुस होना) छौ ? क्या आज कोर्टम कै जघन्य बलात्कारी तै छुड़ाणो बान तेरि झूटि गवै से क्वी बलात्कारी न्यायोचित रूप से छुटि गे ? अर त्वै तै खूब कमिसन मील ?" बुबाक सवाल छौ

  नौनौ समझाई " नै नै ! बलात्कार्युं न त कमीसन बढ़ाण से मना कौर दे पण बिचौलिया भ्रष्ट अधिकार्युंन बलात्कार केसम अपण घूसों रेट  बढै देन त आज नफाम बड़ो नुकसान इ जि ह्वे"

बुबान रुसेक बोलि ," अबे थ्वरद्यना ! नफाम नुकसान ह्वे अर तु हैपियाणु (खुस होना ) छे ? क्या आज कै भ्रष्ट नेता तै तीन न्यायालय से छुड़ाणों ऐवजम खूब कमाइ ह्वे या क्वी आळि-जाळी , भ्रष्ट  अधिकारी तेरि मकारि भरीं गवाही से बेदाग़ छुट अर तेरि साल भरो कमाइ ह्वे ?'

"नै नै ! अचकाल हम मक्कार गवाहों कमिसन त भ्रष्ट नेताऊँ अर भ्रष्ट अधिकार्युं असोसिएसन (संगठन ) तय करदो . यूं दुयुंक संगठनुं बुलण च बल चूंकि अब थोक का भावम नेता अर अधिकारी भ्रस्टाचारो केसम फंसणा छन गवाहों कुण थोकम ग्राहक आणा छन। त इलै भ्रष्ट नेता -अधिकार्युं  संगठनन हमारो कमिसन आधा कौरि दे ." नौनौ जबाब छौ

बुबान डुंकरताळि मार ," ओ उतकों घस्सा ! उल्लू का पट्ठा ! कमिसन रेट आधा ह्वै अर त्वै पर प्लेजर्याण (खुसी ) फ़ैलणि च ? इखम प्लेजरो क्या बात ? क्या तीन कै खुंकार डकैत या स्मगलर-डौन   को संपर्क कै मंत्री से करायी जो तू खुसी मा इथगा  कुतकणि छे ?"

  " तुम बि ना ! तुम तै पता च ना कि अचकाल नेता चोरों , डकैतों , स्मगलरो अर डौनों से सीधा संपर्क करदन अर ये मामलाम हम बिचौलियों क्वी भागीदारी नि होंदी ."  नौन्याळौ प्रतिउत्तर छौ

बुबान रुणफति ह्वेक प्रश्न कार ," ह्यां त फिर किलै पुऴयाणु छे?, किलै तु  इथगा   जादा प्रसन्न होणु छे ?

बेटाको उत्तर छौ ," अब मि या तो कॉंग्रेसी प्रदेश मुख्यमंत्री बणुल या कॉंग्रेसी प्रधान मंत्री !

" मै लगद बल त्वे  पर सन्निपातो रोग लगि गे।" बुबान आतंकित ह्वेक बोलि

" न्है न्है ! ब्याळि कौंग्रेस क उपाध्यक्ष श्री राहुल गांधीन बोले कि अब आम कार्यकर्ता बि मुख्यमंत्री बणी सकुद ." नौनो उलार -उत्साह दिखण लैक छौ

बुबान समझाई ," हो हो ! राहुल गांधी त बुलदो इ रालो पण मुरली देवड़ा , ज्योतिकराय सिंधिया , दिग्विजय सिंग , शीला दीक्षित, प्रणव राय मुखर्जी, जीतेंद्र प्रसाद, विजय बहुगुणा ,अशोक राव चौहाण पुत्र श्री  शंकर राव चौहाण, पृथ्वी राव चौहाण पुत्र श्री आनन्द राव चौहाण जन मानसिकता हूंदा नेता क बेटा छोड़िक कोंग्रेसम कै हेंको नेता तै पनपण द्याला ? नही ! न्है! कौंग्रेसम एकि मानसिकता च कि मंत्रीक रिश्तेदार ही नेता ह्वे सकद अर इनमा राहुल गांधीन मजाक इ मजाक मा बोलि होलु कि कार्यकर्ताओं की सूणों। केन्द्रम कौंग्रेस पार्टीक सरकार ही परिवारवादों पोषक पार्टीयूं  एनसी पी (पंवार ); डीऐमके , लालू यादव , मुलायम सिंग यादव  की मदद  से चलणि ह्वाओ वीं कौंग्रेस पार्टी को उपाध्यक्ष ब्वालो कि पार्टी कार्यकर्ताओं कि सुणवाइ ह्वावो त वो एक मजाकिया जुमला या चबोड़ ही माने जालो  "

" नै नै ! राहुल गांधीन बोले कि कौंग्रेस तै कौंग्रेस कार्यकर्ताओं से दस प्रधान मंत्री लैक उम्मीदवार चयाणा छन ." नौनो उलार -उत्साहम कमि नि छे

बुबान संगीन ह्वेक समजाई ," अबे गधे !  ज्वा पार्टी सन सैंतालीस बिटेन नेहरु-गांधी खानदान की बैसाखियों छोड़िक मुर्दा पार्टी ह्वाओ उखमा पार्टी कार्यकर्ताओं को महत्व की बात करण ही बेईमानी च।यीं कौंग्रेस पार्टीम आम कार्यकर्ता तै अगवाड़ी लाणो बात करण माने जनता दगड़ चबोड़ - चखन्यौ -मजाक -मसखरी -हंसी -प्रहसन करण ही च ."

नौनान घंगतोळ म बोलि ," तो ब्याळि जो भि राहुल गान्धिन ब्वाल वो सौब मजाक-मसखरी-चबोड़ - चखन्यौ -हंसी -प्रहसन -जोक्स छौ ?"

बुबान निर्णय सुणाइ ," हाँ परिवारवाद , कुनबावाद , रिश्तेदारीवाद,  से जनम्युं पार्टी को उपाध्यक्ष जब आम कार्यकर्ताओं की बात  कौरल त वा बात मजाक-मसखरी-चबोड़ - चखन्यौ -हंसी -प्रहसन -जोक्स माने  जालि ."

नौनु अबि बि घंगतोळम छौ,"  पण राहुल गान्धिन केन्द्रीय वाद खतम करणै बात करि ."

बाबन रस्ता दिखाइ ," अबे लाटो जै पार्टीक (इंदिरा कौंग्रेस ) जनम -लगनम  एकाधिकार वाद ह्वाओ, जैं पार्टीक धनेशम नेहरू-गांधी खानदानवाद  ह्वाओ ,  जैं पार्टीक द्वितीयेशम परिवारवाद ह्वावो ; जैं पार्टिक त्रितियमेशम संगठन की अवहेलना या संगठन की ऐसी तैसी हो , जैं पार्टीक चथुर्मेशम अधिनायकवाद ह्वावो;जैं पार्टिक पंचमेशम चमचावाद ह्वावो;  जैं पार्टिक छटो घौरम व्यक्तिपूजा ह्वावो , जैं पार्टिक सप्तमेशम केन्द्रीय सत्तावाद ह्वावो तो वीं पार्टीमा विकेंद्रीयकरण की बात करणों मतबल च  मजाक-मसखरी-चबोड़ - चखन्यौ -हंसी -प्रहसन -जोक्स करण ."

नौनाक बिंगणम बात आइ अर वैन ब्वाल ," यांक मतबल च आज भारतम राहुल गांधी से बड़ो मजाकिया ,  मसखर्या, प्रहसनकर्ता , हंसोड्या , चबोड्या, चखन्योर्या क्वी नी च ?"

बुबाक निर्णय छौ ," हाँ आज त राहुल गांधी से बड़ो मजाकिया , मसखर्या, प्रहसनकर्ता , हंसोड्या , चबोड्या, चखन्योर्या क्वी नी च"                   

                                     

 



 



Copyright@ Bhishma Kukreti 21/01/2013

Bhishma Kukreti

  श्री नरेंद्र सिंह नेगी के गीतों में सामयिकता



                                 भीष्म कुकरेती


                विश्लेषकों के अनुसार महान भारतीय गायक नरेंद्र नेगी के उत्तराखंडी समाज में चमकने या पैठ बनाने में  कई कारण हैं .गढ़वाली गीतों के महान गायक श्री जीत सिंह नेगी का पार्श्व में जाना , श्री नरेंद्र सिंह नेगी का मुंबई -दिल्ली जैसे महानगरों में सांस्कृतिक  कार्यक्रमों में भाग लेना , गले में मिठास जैसे मुख्य कारण हैं। भारत के महान गीतकार नेगी जी के प्रसिद्ध होने में उनकी संगीत शिक्षा का भी बड़ा हाथ है। संगीत सिक्षा से नेगी जी अपनी गायकी में ली का पूरा ध्यान रख सके और आज भी उनके गीतों में संगीत के नियमो का भरपूर पालन होता है . भारत के महान गायकों में से एक गायक श्री नरेंद्र सिंह नेगी की धुनें कर्णप्रिय ही नही अपितु अपनी वैसिष्ठ्य भी लिए होती हैं .

             जब भारत के महान गायक नेगी जी उभर रहे थे तो  उसी समय टेप रिकोर्डिंग या ऑडियो कैसेट उद्यम में भी क्रान्ति आयी और जो गढ़वाली संगीत उद्यम गढ़वालियों के इधर उधर विखर जाने के कारण संगीत वितरण की समस्या  से जूझ रहा था ऑडियो कैसेट उद्यम के विकास ने गढ़वाली संगीत वितरण समस्या को हल कर दिया और भारत में अलग अलग  स्थानों में बसे गढ़वालियों को श्री नरेंद्र नेगी सरीखे गायकों  के गीतों को सुनने के अवसर मिल गये।  ऑडियो केसेट उद्यम विकास ने गढ़वाली गायकी में प्रतियोगिता बढ़ाई  और जैसे कि होता है कि प्रतियोगिता में हीरे की जीत होती है . श्री नरेंद्र सिंह नेगी इस प्रतियोगिता के दौरान गायकों के सिरमौर बन के उभर गये .

            श्री नरेंद्र सिंह नेगी के उत्तराखंडी गायन में महराजा बनने के पीछे श्री नेगी का कवि होने का भी बड़ा हाथ है। गायकी का शास्त्रीय ज्ञान व कविता का पूर्ण ज्ञान नेगी  जी की गायन  शैली के लिए एक संबल रहा है।

श्री नरेंद्र सिंह नेगी के सबसे बड़ी विशेषता है कि उनके गीतों में सामयिकता का होना। सामयिकता गायक को समाज से जोड़ने में सबसे बड़ा सहयाक गुण है।

जब श्री नेगी जी गढ़वाली गायकी में नये नये ही थे तो उनका गाया 'उचा निसा डाँडो माँ टेढा टेढ़ा बाटों मा चलि भै मोटर चलि ...'उस समय पब्लिक ट्रांसपोर्ट का बुरा हाल था, लोगों में भी मोटर यात्रा के अपने अपने नियम ही थे तब भारत के महान गायक नरेंद्र सिंह नेगी का यह गीत गढ़वाल ही नही भारत के कोने कोने में बसे उत्तराखंडियों मध्य सामयिकता के कारण एकछुटी /एकदम प्रसिद्ध हो गया . जिन्होंने भी उस समय की भारत या खासकर गढ़वाल के   ट्रांसपोर्ट व्यवस्था का कडुवा अनुभव किया होगा वह जम्बूद्वीप  के महान गायक  नेगी जी द्वारा  गाया इस गीत से स्वत: ही आज भी जुड़ जाएगा। इस गीत में सुनने वालों के मन में वही विम्ब बनता है जो आज भी पहाड़ो में सरकारी या गैरसरकारी बस  की यात्रा में असलियत में अनुभव होता है .

   सामयिक गायकी से गायक समाज से सीधा जुड़ जाता है और यही कारण है कि हिन्दुतान के  मुर्शिकी के महान स्तम्भ श्री नरेंद्र सिंह नेगी के गीत उन प्रवासी युवाओं को भी भा जाते हैं जिन्हें गढ़वाली बोलनी भी नही आती है और इसके गवाह हैं उन प्रवासी युवाओं के मोबाइल में स्थित नेगी जी के गीतों के बोल या संगीत के रिंग टोन।

ब्रिटिश काल से ही पहाड़ों के अपने गावों के जंगलों का दोहन हेतु सरकार ने जंगलों का प्रान्तीयकरण करना शुरू कर दिया था और भारतीय सरकारों ने भी ब्रिटिश नीति को आगे बढ़ाया। अपने जंगल जब सरकारी होने लगे तो इस अधिनियम की सबसे बड़ी मार पहाड़  की स्त्रियों को पड़ी जिन्हें घास -लकड़ी -भोजन जैसे महत्वपूर्ण संसाधनों के लिए नित नया संघर्ष करना पड़ता है . ढाई सौ  सालों से पहाड़ों की स्त्रियाँ  सरकारी अधिनियमों के कारण आज भी  संघर्षरत हैं . इस सामयिक जल-जंगल -जमीन  की समस्या को एक संवेदनशील और जन कवि और जन गायक ही समझ सकता है . जगल के पतरोल के रूप में सरकार की असंवेदनशील नियमों को ताना देता यह गीत 'बण भी सरकारी तेरो मन भी सरकारी   तिन क्या समझण  हम लोगुन की खैरी ...आण नि देन्दि  तु  सरकारी बौण , गोर भैंस्युं मिन क्या खलाण .."  स्वत: ही आम महिलाओं को नेगी जी से जोड़ देता है . समाज के सभी वर्गों में ग्रेट इन्डियन सिंगर की बड़ी  पैठ है तो इसका एक मुख्य कारण है कि श्रेष्ठ गायक नरेंद्र जी सामयिक विषयों को संवेदनशील तरह से उठाते हैं .उनके गीत केवल शब्द चातुर्य से  भरे नही होते हैं बल्कि उन गीतों में समाज और सामयिकता होती है जो नेगी जी को अन्य गायकों से अलग कर देते हैं . नेगी जी के गीतों  के बोलों में सामयिकता मात्रि  शक्ति और युवा शक्ति को नेगी जी से जोड़ने में कारगार सिद्ध हुयी है।

       गैरसैण का राजधानी बनना , उत्तराखंड के पहाड़ियों के लिए एक भावुकता भरा प्रतीक है  और गायकी के शिरोमणी नरेंद्र सिंह नेगी  ने -

तुम भि सुणा मिन सुणियालि गढ़वाल ना कुमौं जालि

तुम भि सुणा मिन सुणियालि गढ़वाल ना कुमौं जालि

उत्तरखंडै  राजधानी बल देहरादून रालि

दीक्षित आयोगन बोल्यालि

हाँ दीक्षित आयोगन बोल्यालि         

.ऊंन बोलण छौ बोल्यालि हमन सुणन छौ सुण्यालि ..

जब ऐसा जैसा सामयिक और जन आन्दोलन का गीत गाया तो महान गायक अपने आप ही जन भावना से जुड़ बैठे . इस तरह के सामयिक गीतों ने श्री नेगी जी को जन गीतकार बनाया . 
उत्तराखंड में श्री नारयण दत्त तिवारी के मुख्यमंत्रीत्व काल में श्रृंगार रस की जो नदिया बहीं वह आम जनता को अभी भी याद हैं . आम जनता की हृदय की आवाज को पहचानने में श्री नरेंद्र सिंह नेगी को माहरथ  हासिल है और तभी तो 'नौछमी नारयण ' जैसा कालजयी

गीत श्री नेगी ने रचा . इस जनता की आवाज बने गीत ने उस समय की सरकार को झिंझोड़ के रख दिया और इस गीतमाला को बैन भी किया . किन्तु सामयिकता का प्रतिनिधि यह गीत नारयण  दत्त तिवारी जी की रसिक प्रिय प्रकृति का भंडाफोड़ क्र चुका था। इस गीत नी रचनाकारों को बताया कि सामयिकता रचना को जनता से जोडती  है।

   आज पहाड़ों से पलायन के कारण पहाड़ी अपनी धरती से दूर हो गये हैं . अपनी धरती से दूर होने के बाद प्रत्येक मनुष्य अपनी जड़ों को खोजता है , अपने इतिहास को खोजना उसकी विडम्बना बन जाती है . इसी जन भावना को श्री नेगी जी ने समझा और तभी तो उनकी गायकी में ' बावन गढ़ों  को देश मेरो गढवाल ' फुट पड़े . आज भी गढ़वाल हो या विशाखापट्टनम आपको प्रवासियों को नेगी जी द्वारा गीत  'बावन गढ़ो का देस , भड़ो का देस ' का गीत सुनते मिल जायेंगे।

  किसको नही पता की डा रमेश निशंक के राज में भ्रष्टाचार किस उंचाई पर चढा . जन भावनाओं के प्रति संवेदनशील कवि -गायक श्री नरेंद्र सिंह नेगी का एल्बम ' अब कथगा खैल्यु " रिलीज हुआ तो राजकीय गलियारों में  भूचाल आ गया . जनता खुले आम इस गाने को सुनाकर अपने मन की बात राजनेताओं तक पंहुचाने में सफल हो गयी . और यही है श्री नेगी जी के प्रसिद्ध होने का असली राज - जनता की भावनाओं को समझना और उसकी बोल में गाना लिखना और गीत गाना .

जनता केवल दूसरों  की कहनियों में व्यंग्य सुन्ना पसंद नही करती अपितु अपने को भी आयने में देखना पसंद करती है तभी तो श्री नरेंद्र सिंह नेगी का सामयिक गीत ' मुझको  पहाड़ी मत बोलो मै  देहरादूण  वाला हूँ,देहरादूण वाला हूँ  ' उतना ही प्रसिद्ध हुआ जितना कि श्री नारयण दत्त व श्री निशंक के राज की खिल्ली  उड़ाते गीत। जनता ने अपनी खिल्ली उड़ाने वाले गीतों को भी वही महत्व दिया जो कि  उसने दूसरों की खिल्ली वाले  गीतों को दिया . और इसका मुख्य कारण है की नेगी जी समय , समाज और सामयिकता को महत्व देते हैं . इसी तरह श्री नेगी जी के दसियों गीत समय की पुकार वाले हैं

               मेरी दृष्टी में श्री नरेंद्र सिंह नेगी की गायन प्रसिधी में जितना योगदान उनका सुरीला गला , उनका संगीत में माहरथ , और उनका कवि होने में है उससे कहीं अधिक योगदान श्री नेगी का  समाज की नब्ज पहचानने व् गीतों में सामयिकता लाने का है . सामयिकता भारत के महान गायक श्री नरेंद्र सिंह नेगी को समाज से सीधा जोड़ देती है .   

   

   Copyiright@ Bhishma Kukreti 21/1/2013