• Welcome to MeraPahad Community Of Uttarakhand Lovers.
 

Articles By Bhisma Kukreti - श्री भीष्म कुकरेती जी के लेख

Started by एम.एस. मेहता /M S Mehta 9910532720, July 26, 2009, 12:54:53 PM

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य साहित्य

चबोड़  इ चबोड़ मा, हौंस इ हौंस मा

                               आवा प्रवास्युं तै चट्टेलिक गाळि द्योंला



                               चबोड्या- भीष्म कुकरेती



गढ़वाळौ  साहित्यकार -  अहा भैजी ! आप त मुंबई मा सुबेर सुबेर ब्रेड बटर, फ्रूट जूस पीणै ह्वेला हैं ?

प्रवासी गढ़वळि  साहित्यकार- ओ गाँ बिटेन त्यार फोन इथगा सुबेर ! सुबेर हाँ भुला ! आज कुछ इनि सज ह्व़े कि नक्वळ मा रुटि भुजी नि  बौणि . म्यार त  यि ब्रेड बटर गौळम बि नि जान्दन पण क्या कौरूं ..बोल नै खबर क्या च ?

ग.साहि- बस आज मीन प्रवास्युं क इन मौणि तोड़ कि क्या बुन . ल्या सूणो हाँ कनो मीन कविता माध्यम से प्रवास्युं क खाण पीण पर  भयंकर कटाक्ष कार . अफु सि प्रवासी  खान्दन ब्रेड-बटर  अर मी खांदो चूनो रुटि.. अफु सि खान्दन चाओ माओ अर इख मि  खांदो च्यूंउ  ..

पर. साहि .- अरे भुला ! प्रवास्युं क बड़ी काट करी भै तीन ईं कविता मा  . तीन कविता मा प्रवास्युं तै खूब धधोड़ द्याई  भै

ग.साहि- हेमवती नंदन  भट्ट बि क्या याद कारल कि वै से बि जादा मि प्रवास्युं तै धधोड़ सकुदु .  बेशर्मी  से प्रवासी गढ़वाळि संस्कृति अर खान पान छुड़णा छन त मै सरीखा संवेदनशील अर  भावुक कवि तै गुस्सा आलो कि ना ?

प्र. साहि- अच्छा !

ग.साहि - अब म्यार एक नाटक का कुछ अंश सूणो हाँ . प्रवासी अपण खन्द्वार हुयूँ कूड दिखदु अर फिर ... प्रवासी ... प्रवासी गढ़वाळि बुल्दु- अब कथगा गाळि खौंलु मि -- प्रवासी ...

प्र.साहि -  इ क्या भै ! तीन त नाटक मा प्रवासी क छांच छोळि दे भै ! 

ग. साहि - हां यु गिरिश सुंदरियाळ  बि क्या याद कारल कि वै से बड़ो नाटककार पैदा ह्व़े गे जु नाटक को माध्यम से प्रवास्युं पर बडी बडी से भगार  लगै सकुदु

प्र. साहि- यू नाटक  तीन गिरीश सुंदरियाळ क देखा देखि ल्याख.

ग.साहि -  हाँ भैजी, अरे कवि सम्मेलन मा सौब गिरीशौ लिख्युं 'असगार' नाटकौ  बडे करणा छया त मीन बि सोचि कि चलो पर्वास्यूं क छांच छोळण मा  ले सै गिरीश तै पछाडे जाओ .

प्र. साहि- चलो बढिया च नाटक विधा मा गढ़वाळि साहित्यकारों बीच  प्रतियोगिता चलण बिसे ग्याई.अब प्रवास्युं की आलोचना मा ही सै !

ग.साहि- अरे भैजी यू त कुछ बि नी च  . मीन एक कहानी बि ल्याख .

प्र.साहि- अच्छा ! अब तू  कथा साहित्य मा बि ऐ गे ?   

ग.साहि - हाँ. अर या मेरी पैलि कहानी च . कुछ वाक्य सूणो हाँ ! प्रवासी अब अपणि धरती बिसरी गेन... प्रवासी अपणि मै बैण्यु आदर नि करदन... प्रवासी अपण गढ़वाळ मा बस्यां भै बंधों बात नि माणदन.... प्रावासी अब  अब अपण काका बोडो खुणि मन्योडर नि भेजदन ... प्रवासी बिलंच .. प्रवासी घमंडी ह्व़े गेन... प्रवासी गाँ बिटेन अयाँ लोगूँ कि  सहायता नि करदन .. प्रवासी शराब पीन्दन.. प्रवासी शिकार खान्दन.. प्रवासी सिनेमा जान्दन.. प्रवासी छुट्यु  मा घुमणो खूब जान्दन अर गाँ वळु खुण गाँवक भलै क बान कम चंदा भिजदन. प्रवासी अपण नौन्याळू पडै लिखै पर त खूब खर्चा करदन पण अपण गांक मंदिर  तै शानदार,  भव्य बणाणो बान  उथगा रूप्या नि दीन्दन जथगा गाँ वळ उम्मीद करदन. प्रवासी इन छन.. प्रवासी तन छन .. प्रवासी उख ब्यौऊँ मा अच्काल अंग्रेजी म्यूजिक बजांदन, छ्कैक  शराब पीन्दन 

प्र.साहि- अरे भै ईं कथा मा त  तीन एक बि गढ़वाळि गाळि नि छोडि !

ग.साहि- हाँ भैजी मीन प्रवास्यूं तै इन इन गाळि देन कि अलंकार व्यवस्था मा अब मै तै गढ़वाळि साहित्य मा क्वी नि पछाड़ी सकुद

प्र.साहि - तुमारि कथा मा प्रवास्युं तै दियीं बिजां गाळियूँ  से साफ़ लगद कि गढ़वाळि भाषा मा गाळियूँ क बड़ो भंडार च भै .

ग.साहि- भैजी एक संवेदनशील कथाकार जब भावनाऊँ बल पर कथा ल्याखाल त प्रवास्यूं कुणि  गाळि अफिक ऐ जान्दन   

प्र.साहि - अच्छा भुला भोळ बात करला !

ग.साहि- अरे भैजी ज्यांखुणि मीन फोन कौरी छौ उ त बिसरी गे छौ मी .

प्र.साहि - बोल

ग.साहि  - भैजी उ तुम  त म्यार भैजिक नौनो ब्यौ मा गाँ आणा इ छंवां ना ?

प्र. साहि- हाँ भै हाँ

ग.साहि - त भैजी तुमन  चार पांच काम जरूर करण हाँ !

प्र.साहि- बोल

ग..साहि- एक त आठ दस बोतळ बढिया ब्रैंड कि व्हिस्की लै ऐन. उ क्या च इख अच्काल ख़ास मेमानु कुण विदेसी व्हिस्की जरूरी च 

प्र साहि- हाँ उ त म्यार धर्याँ इ छन

ग.साहि- अच्छा उ जु आपन बैंड बाजा क इंतजाम कर्युं च त डी.जी अंग्रेजी संगीत विशेषग्य इ हूण चएंद हाँ 

प्र. साहि- हाँ हाँ जु डी.जे  मीन इख ड्याराडूण मा बुक कर्युं च ना वु अंग्रेजी म्यूजिक कु एक्सपर्ट च

ग. साहि- अर भैजी !  अच्काल जरा लोग मौडर्न ह्व़े गेन त पैक्ड हैम मतलब पैक्ड पोर्क क सिकारौ  पैकेट बि लै जयां . अर बीस पचीस चाइनीज नोड्युलुं  पैकेट  बि लै जयां

प्र.साहि- और कुछ ?

ग.साहि- अर हाँ ब्यौ बाद मि तुमर दगड ड्याडूण औलु. अर ज्वा जमीन मेखुण तुमन दिखीं च वांक रजिस्ट्री वगैरा बि करण  ... अच्छा अब मि भोळ बात करलु   


Copyright@ Bhishma Kukreti 10/9/2012

Bhishma Kukreti

In Hoond Vikas: Satirizing Public Utility Developmental works
Critical review of Garhwali Satirical prose – Parashar Gaur -38 
Critical Review of Garhwali Satirical prose by Parashar Gaur -14
                              Bhishma Kukreti
[Notes on satire satirizing Public Utility Developmental works; Garhwali satire satirizing Public Utility Developmental works; Uttarakhandi satire satirizing Public Utility Developmental works; Garhwali satire satirizing Public Utility Developmental works by migrated Garhwali; Himalayan satire satirizing Public Utility Developmental works; Himalayan satire satirizing Public Utility Developmental works by NRI; Indian satire satirizing Public Utility Developmental works by NRI; Asian satire satirizing Public Utility Developmental works]
        Statistics show that there is tremendous development in rural areas of developing or under developed countries. However, the reality is just opposite that the works is all in government files of public utility developmental work department and nothing is there on real grounds. Parashar Gaur the imminent Garhwali satirist opens the secret of difference between the statistics of government files and the reality. Government corrupt officials, contractors and other agencies make money out of corrupt methods in public utility developmental work department.
           Parashar gaur satirizes the public utility works through his satirical write up 'In Hoond Vikas'(20/9.2009). Prashar shows that there is no real development works for public utility but everything about public utility developmental work is on files.
The effective write up is very small in story format. 
References-
1-Abodh Bandhu Bahuguna, Garhwali Sahity ma Hasy Vyngy, Kaunli Kiran, Jankapuri, Delhi (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works )
2-Dr Anil Dabral, 2007, Garhwali Gady Parampara, Delhi, (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
3- Dhad, Garh Aina, Paraj , Hilans publications. Delhi, (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
4- Merpahad .com and e-Uttarakhand Patrika (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
5- Ghati ke Garjate Swar , Dehradun Delhi (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
6- Bhishma Kukreti, 2012, Merapahad etc, Harish Juyal k Garhwali Vyngy Delhi (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
7- Bhishma Kukreti, 2012 Puran pant Pathik k vyngy, Sankalp  (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
8- Puran Pant Pathik, 2011, Introductory Notes on satires in 'Kablat' a satirical essay collection book by Bhishma Kukreti (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
9- Virendra Panwar 2011, 'Been', reference book for Critical review of Various Satirical books in Garhwali (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
10- Puran Pant Pathik, 2012 Swasti Shri (Garhwali Satire Collection by Pathik), Garhwali Dhai, Dehradun (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
11- Bhishma Kukreti, 2011, Kablat (Satire collection by Bhishma Kukreti, Garhwali Dhai, Dehradun (for reference satire satirizing Public Utility Developmental works)
Copyright@ Bhishma Kukreti, 10/9/2012
Notes on satire satirizing Public Utility Developmental works; Garhwali satire satirizing Public Utility Developmental works; Uttarakhandi satire satirizing Public Utility Developmental works; Garhwali satire satirizing Public Utility Developmental works by migrated Garhwali; Himalayan satire satirizing Public Utility Developmental works; Himalayan satire satirizing Public Utility Developmental works by NRI; Indian satire satirizing Public Utility Developmental works by NRI; Asian satire satirizing Public Utility Developmental works to be continued...

Bhishma Kukreti

Arjun Singh Gusain understood the role of Non Resident Uttarakhandis in Rural Development
Contribution of 'Hilans' Magazine in Promoting Kumauni and Garhwali Literature -12
Let us remember Arjun Singh Gusain for his Contribution for Promoting Kumauni-Garhwali Literature
                                          Bhishma Kukreti
  Arjun Singh Gusain the editor of Hilans and a separate Uttarakhand state movement activist was not limited to editorial job and his own profession but he was well aware about the contributory capabilities of Non Resident Uttarakhandis.
In Hilasn's June-July 1985 issue of Hilans requested Non Resident Uttarakhandis to contribute in the development of rural Uttarakhand through various ways and means. Arjun Singh always used to inspire Non Resident Uttarakhandis to open new business in Uttarakhand and to arrange agriculture works there.
                            Hilans June-July 1985
Kuraidi fathai- is a Garhwali Story by Pratap Shikahr
Bwadan bole- is a satirical Garhwali poem by Puran Pant Pathik
Tumari Samlaun  is aGarhwali poem by Sudama Prasad premi
Cha ki Mahima is a humorous Garhwali poem by Viajy Singh Lingwal
Dr. ramesh pant provides details of Kumauni folk songs of evening in his brilliant write up 'Kumauni Sandhy geet'.
Mard malik is a Garhwali poem by Abodh Bandhu Bahuguna
Prem Lal Bhatt analyzes Garhwali poetry in his article 'Sath tak ka Garhwali Kavy: Ek Vihangam Drishti
Copyright@ Bhishma Kukreti 10/9/2012 
Let us remember Arjun Singh Gusain for his Contribution for Promoting Kumauni-Garhwali Literature

Bhishma Kukreti

Din: Story on Returning Good Days

                       Critical Review of Modern Garhwali fiction -99
Let Us Celebrate Hundredth Year of Modern Garhwali   Stories
                               Bhishma Kukreti

[Notes on stories of Returning Good Days; Garhwali stories of Returning Good Days; Uttarakhandi stories of Returning Good Days; Mid Himalayan stories of Returning Good Days; Himalayan stories of Returning Good Days; North Indian stories of Returning Good Days; Indian stories of Returning Good Days; Indian sub continent stories of Returning Good Days; South Asian stories of Returning Good Days; Asian stories of Returning Good Days; Oriental stories of Returning Good Days]

  Din (Dhad, October, 1988) is a marvelous, agile story by Jagdish 'Jeewat'.  Dhannu is a widow and she has only son Mangtu.  Dhanu is in very bad situation as she has to struggle for every material for living. There is no alternate except daily labor work for Dhannu.  However, her god days return when Mangtu gets job.
  There is fast speed and flow in the story of Jagdish 'Jeewat' and story writer gets less time in characterization. Jagdish is successful in depicting struggle of widow for livelihood. The language is Hindi oriented.
References-
1-Abodh Bandhu Bahuguna, Gad Myateki Ganga (For Stories of Returning Good Days)
2-Dr Anil Dabral, 2007 Garhwali Gady Parampara (For Stories of Returning Good Days)
3-Bhagwati Prasad Nautiyal, articles on Durga Prasad Ghildiyal l in Chitthi Patri (For Stories of Returning Good Days)
(4-Dr. Nand Kishor Dhoundiyal, Garhwal Ki Divangat Vibhutiyan (For Stories of Returning Good Days)
5-Notes of Prem Lal Bhatt on the Stories of Durga Prasad Ghildiyal (For Stories of Woman Psychology)
6- Gaytri Bwe, 1985 Gadh Bharati Sanstha, Delhi (For Stories of Returning Good Days)
7- Bhishma Kukreti, 2012 Garhwali Katha Sansar, Sankalp, Delhi (For Stories of Returning Good Days)
8- Bhishma Kukreti, 2012 Kathaon ki Katha, Notes on Worldwide short  stories  in Shailvani weekly, Kotdwara, Garhwal (For Stories of Returning Good Days)
9- Stories of 'Katha Kumud', Garhwali Prakashan, Janankpuri, Delhi (For Stories of Returning Good Days)
10-Mini short stories by Chinmay Sayar in Shailvani, Hilans Kotdwara (For Stories of Returning Good Days)
11-Mini short stories by Puran Pant Pathik (For Stories of Returning Good Days)
12- Mini short Stories by Bhishma Kukreti in internet medium (For Stories of Woman Psychology)
13- Minis and Short stories by Dr. Narendra Gauniyal on Internet medium (For Stories of Returning Good Days)
14-21st issue of Chitthi magazine, Dehradun (For Stories of Returning Good Days)
15- Garhwali Stories in Bugyal magazine, Noida, U.P. (For Stories of Returning Good Days)
16- Bhishma Kukreti, 2011, Adhunik Garhwali Katha Sansar in various Internet sites (For Stories of Returning Good Days)
17 Abodh Bandhu Bahuguna, Garhwali Kahani, Hilans, May 1985 issue. (For Stories of Returning Good Days)
Copyright@ Bhishma Kukreti, 11/9/2012
Notes on stories of Returning Good Days; Garhwali stories of Returning Good Days; Uttarakhandi stories of Returning Good Days; Mid Himalayan stories of Returning Good Days; Himalayan stories of Returning Good Days; North Indian stories of Returning Good Days; Indian stories of Returning Good Days; Indian sub continent stories of Returning Good Days; South Asian stories of Returning Good Days; Asian stories of Returning Good Days; Oriental stories of Returning Good Days to be continued...
Let Us Celebrate Hundredth Year of Modern Garhwali   Stories

Bhishma Kukreti

गढ़वाळी ननि कथा-******खाली पव्वा*****

       कथाकार- डॉ नरेन्द्र गौनियाल

गबर सिंह इस्कूल मा यूं दिनों रोज हिंदी का मास्टरजि की डांट-मार खांदू छौ.हिंदी का मास्टर हरीराम शर्माजि पढे मा खूब ध्यान दीन्दा छाया.हरेक कठिन शब्द कु अर्थ,भावार्थ,सन्दर्भ,व्याख्या,छंद,अलंकार सब एक-एक करि समझांदा अर लिखान्दा छाया. गबर सिंह की हिंदी की कॉपी पूरी ह्वैगे.ऊ नै कॉपी नि ल्हे सको.मास्टरजी रोज ब्वलीं की तू कॉपी किलै नि ल्य़ाणू छै.गबरी रोज जबाब द्या की हाँ गुरूजी ल्हे औंलू.अबी मि रफ मा लेखी द्योंलू.
        गबरी कु बुबा आनंद सिंह नौकरि-चाकरि कुछ नि करदु छौ.वैकि नौकरी कतगे जगों प्राईवेट कम्पन्यों मा लगी पण ऊ बार-बार छोडिकी घार ऐगे.घार मा खेती-पाती का दगड़ मेह्नत मजदूरी से कुटमदरी चलदी छै.गबरी की ब्वे धनमती कबी-कबी जब रोजगार योजना कु काम खुल्दु छौ,तब ध्याड़ी मा जांदी छै.जनि-तनि वा कुटमदरी की गाड़ी तै खैचनीं छै.आनंद तै दारू की लत लगी गे छै.रोज ऊ दिन मा खाणु खैकी जड़ाऊखान्द ऐ जांदू छौ. दिनभर दारू पेकि ताश-जुआ खेलना अर ब्यखुन्या दारू कु पव्वा लेकि घार ऐ जांदू.वैतई न राशन-पाणि की न साग-पात की फिकर.जुआ मा कबी जीत त कबी हार.घार मा ऐकि दारू कु पव्वा खाली करणु अर खाणु खैकी चौभंड ह्वै जाणु.बर्स्वन्या छोरी-छोरा छै ह्वैगीं.चार नौनि अर द्वी नौना.वैतई कैकि क्वी फिकर न.क्य खाला,क्य प्याला,इस्कूल,किताब,कॉपी,बस्ता,कलम,पिनसल कुछ मतलब नीं.
         धनमती की जेब बि अचगाल खाली छै.रोजगार योजना मा काम कर्याँ कु पैसा तीन मैना बिटि नि मिलि.वा बि गबरी तै बीस रूप्या नि दे सकी.गबरी रोज अपणा बुबा की दारू पियाँ का खाली पव्वा जमा करदु छौ.कबाड़ी अट्ठन्नी कु एक का हिसाब से लींदु छौ.ब्याळी तक गिनती करि त चालीस मा सिर्फ एक कम छै.आज पूरी चालीस ह्वैगीं.वैन कबाड़ी मा जैकि खाली पव्वा  बेचिकी दुकानदार से एक २० रूप्या की कॉपी ले ले.सुबेर ऊ इस्कूल मा गै.हिंदी का मास्टरजि तै वैन कॉपी दिखैकी बोलि कि गुरूजी मि आज कॉपी लेकि ऐग्युं.अर फिर वैन वीं कॉपी मा ल्यखणू शुरू करि दे.
             डॉ नरेन्द्र गौनियाल .सर्वाधिकार सुरक्षित.narendragauniyal@gmail.com

--

Bhishma Kukreti

हे  निर्मोही

                         कवि: पूरण पन्त पथिक
                           

                             हे निर्मोही /
                              तू कख अलोप ह्वैगे /
                              त्त्वैन मेरो खंडेला लफाई/
                              मी पर अंग्वाळ  बोटी -
                              छड्येंनै कोशिश कन्नू रौं मी /
                              हे रांडा छवारा/
                              मेरा अण छुयाँ  हाथ पकड़ी कै/
                              त्त्वैन मेरी भुक्की पे /
                              मेरी कुंगळि  जिकुड़ी मां/
                               धधकार मचैदे/  तू कख लापता  ह्वैगे /
                               जोगी ह्वैगे?
                              मेरी धमेली थामी कै /मलासिकै/ मी जुट्ठे द्यूं त्त्वैन /
                              कनी गीज पोडिगे छै त्वे तैं हैं /
                              झम्झ्यात कैरिगे  /
                              मेरी मवासी घाम लगैकी/ भ्याळुन्द लमडैकि /
                              कख ह्वै तेरी पछिंडी/
                               मेरी चौन्ट्ठी का तिल /गल्वाड्यू  का पिल परैं/
                               दाग लगें त्त्वैन /चकर्चाल /भत्त्याभंग कैरिग्ये तू /
                               चान्ठों पर बन्नांग लगैकी /
                               हर्चिग्ये /कख चक्च्येगे /तू कनो खल्चत्त रै/
                                कख ह्वै तेरो निपल्टो /
                               खबेश ता नि बणिगे /
                               हे निर्मोही/


               @पूरण पन्त पथिक देहरादून 

Bhishma Kukreti

 निपल्टो :गढ़वाली गजल


              गजलकार- पूरण पन्त पथिक

[गढ़वाली गजल, उत्तराखंडी गजल, मध्य हिमालयी  क्षेत्रीय  भाषा की गजल; हिमालयी  क्षेत्रीय भाषा की गजल; उत्तर भारतीय क्षेत्रीय भाषा की गजल; भारतीय क्षेत्रीय भाषा की गजल; दक्षिण  एशियाई क्षेत्रीय भाषा की गजल; एशियाई क्षेत्रीय भाषा की गजल; पूरबी देशों की क्षेत्रीय भाषा की गजल लेखमाला]


          जो बि गै वो बौडु  नी छ कनो निपल्टो ह्वैगी भैजी
          उत्ताराखंडौ  पाणि  निरसु ,कनो किलै यो ह्वैगी भैजी .

        पुंगड़ी  /पटळि ली/द्वाखरी बंजी ,कुडी  /तिबारी खंद्वार भैजी .
         पौ की घंट /ढुंगा निरस्याँ रस्वाडा को गालन बी भैजी .

       मोर/ बिंयारा/ संगाड रूणा,  ढ़ैपुरा निरसै गैन भैजी
       बल पहाडौ  पाणि/ज्वानि  ,ब्वग्दा रैग्ये सदनी भैजी .
       धुरपळिम खिरबोज निरभगी रून्दो नि ,न हँसदो भैजी
        ग्वरबटा का ढुंगा /गारा बाटो  ह्यर्दा रंदन भैजी .

       इनो  असगुन किलै हम खुणि  ,लाटा-काला रयां भैजी
       बिंडी खाण कमाण  पितरकूड़ी  बिसरी ग्याँ भैजी .


      @पूरण पन्त पथिक देहरादून

गढ़वाली गजल, उत्तराखंडी गजल, मध्य हिमालयी क्षेत्रीय भाषा की गजल; हिमालयी क्षेत्रीय भाषा की गजल; उत्तर भारतीय क्षेत्रीय भाषा की गजल; भारतीय क्षेत्रीय भाषा की गजल; दक्षिण एशियाई क्षेत्रीय भाषा की गजल; एशियाई क्षेत्रीय भाषा की गजल; पूरबी देशों की क्षेत्रीय भाषा की गजल लेखमाला जारी .....

Bhishma Kukreti

गढ़वाली हास्य व्यंग्य साहित्य

चबोड़  इ चबोड़ मा, हौंस इ हौंस मा

                   वांक  बान देवप्रयाग   इ ठीक  रालो

                            चबोड्या- भीष्म कुकरेती

  अबि युगवा णि क जुलाई अंक मा एक खबर आई वल एक उत्तराखंडौ   भूत पूर्व पर्यटन मंत्री अपण कार्यकाल मा ग्यारा दै  उन्ना देस/विदेश जातरा पर गेन अर यूँ जात्राक खर्च आई एक करोड़ अडतीस लाख अठाईस  हजार रूप्या . अर युगवाणी न सवाल कार बल उत्तराखंड पर्यटन तै याँ से क्या फैदा ह्वाई? म्यार दिखण से या म्यार हिसाब से इखमा भूतपूर्व मंत्री क क्वी  गलती नि रै होली.  मीन स्वाच जब बि पर्यटन मंत्री उन्ना देस (विदेस) से बौडिक ऐ होला ऊँन इन वार्तालाप कौरी होलु.

जूनियर सेक्रेटरी - वेलकम सर !

पर्यटन मंत्री- अहा ! थैंक  यू

जूनियर सेक्रेटरी - सर उन्ना देसै  जातरा कन राई ?

प.मं. - अहा !  पैला दै से  बिंडी मजा ऐ भै ! मानण पोड़ल कि विदेसी लोग  यात्रियुंक याने पर्यटकों संख्या बढ़ाणो बान नया अर काम का  ब्यूंत  खुज्याणा रौंदन

जू. सेक्रे. अच्छा सर ! त इख बि कुछ कारो कि उत्तराखंड धार्मिक  पर्यटन मा महाराजा ह्व़े जाओ

प.मं.- अहा उख बर्लिन मा मजा ऐ ग्याई . अरे नौन वेजिटेरियन खाणक  क्या बुलण . खाणक बढिया अर बनि बनिक हूण से पर्यटक आकर्षित हूणा छया. बीफ , माछों , पार्क, चिकन अर पता नि क्यां क्यांक  शिकार खाई मीन धौं, सौब मजेदार लज्जतदार . आज बि मीट- मछी क सवाद समळिक /याद कौरिक अन्दड़ भैर ऐ जान्दन अर जीब मा पण्यो लगि जांद . रस रस रस्याण.

जु.सेक. त आपक क्या राय च ?

प.मं. म्यार त बुलण च बल बद्रीनाथ जन जगा मा  बीफ, सुंगर  आदि क होटल खोले जावन जु विदेसी तर्ज पर नॉन वेजिटेरियन डिशेज सर्व कारन अर पर्यटकों तै आकर्षित कारन.

जु.सेक्र. - पण सर यू ह्वेई नि सकुद .

प.मं. - किलै  नि ह्व़े सकुद. मी पर्यटन मंत्री छौं त मेरी बि चल्दी च कि ना ?

जु.सेक्र .- सर आपक जरुर चल्दी च तबि  त आप सात दै विदेस  जातरा कौरिक ऐ गेवां

प.मं. - त फिर बद्रीनाथ जन जगाओं मा पच्छमी  देसूं तर्ज पर नौन वेजिटेरियन होटल किलै नि खुले सक्यान्दन ?

जु.सेक्र.- सर यि धार्मिक स्थल छन अर यूँ जगा मा नियमों हिसाब से नौन वेजिटेरियन खाणक  नि बौण सकुद

प.मं.- त अब्याक अबि नियम बदली द्याओ कि सौब धार्मिक जगों मा केवल नौन वेजिटेरियन खाणक  बणेये जाउ. 

जु.सेक्र.- सर लीगल बात त छ्वाड़ो . आपन साधुंक चिमटा दिख्यां  छन ?

प.मं.- उत्तराखंड मा साधुं क्या काम ? अर यि हूंद कु छन मै सरीखा मंत्री क बात टळण वाळ ?

जु.सेक्रे.  - सर जब साधुंउं  क चिमटा पूठ मा लगदन त इ पता चल्द कि यि क्या हुन्दन. धार्मिक स्थल मा सार्वजनिक तौर से नौन वेजिटेरियन फ़ूड सर्व नि करे सक्यांद

प.मं. - अरे यी बि क्वी बात ह्व़े भै कि धार्मिक स्थल मा नौन वेजिटेरियन फूड सर्व नि करे सक्यांद . अरे पर्यटक बढ़ाणन त धार्मिक स्थलों मा नौन वेजिटेरियन फ़ूड सर्व करण जरूरी च.

जु.सेक्रे.-  सर  रणि द्याओ यिं बात तै अपण माइंड से निकाळि द्याओ . ब्रिटिश राज मा यू नि ह्व़े साको  त अब बि नि होलू. हौर कवी नयी योजना क बारा मा बथाओ.

प.मं.- मीन उख विदेस मा द्याख कि बाइबल की बडी मांग च अर जगा जगा चर्च छन खुल्यां. चर्चुं मा  क्या भीड़ रौंदी उख. त सौब धार्मिक स्थलों मा दु दु चर चर बड़ा बड़ा चर्च बणये जावन अर पर्यटक बढ़ये जावन. 

जु.सेक्रे.- सर आप कबि बद्रीनाथ केदारनाथ जयां छन ?

प.मं. - नै भै मी बड़ो प्रक्टिकल  आदिम छौं .यूँ भगवानुं  चकर मा नि पड़दु . अर विदेस यात्रा से फुर्सत मीलल त मि कखि जौंलु ना ?

.जु.सेक्रे. - ओ त मी बताई द्यूं कि यूँ धार्मिक स्थलों मा चर्च नि चिणे स्क्यान्दन .

प.मं. - अरे इन कने ह्व़े सकुद कि सेक्युलर कंट्री मा चर्च नि चिणे सक्यान्दन . मि मुख्यमंत्री से बात करुल

जु.सेक्रे.- सर क्वी हौर  राय च ?

प.मं. अहा क्या म्यूजिक च भै उख यूरोप अर ऑस्ट्रेलया मा . इन कारो हरेक धार्मिक स्थल मा वेस्टर्न म्यूजिकल एंड परफौरमिंग  आर्ट गैलरी खुले जावन.

जु.सेक्रे. सर हमारो काम च कि अप नि संस्कृति तै बढ़ावा द्यूंवां ना कि वेस्टर्न कल्चर तै विकसित कौरवां

प.मं.- अच्छा ! हमारि बि क्वी संस्कृति च . मीन त नि सूणि कि क्वी ...

जु.सेक्रे. -सर क्वी हौर जतन बथाओ

प.मं.-  अरे भै  ! उख  कै बि शहर मा जाओ त जुआ घरूं मा जुवार्युं पिपड़कारो मच्यूं रौंद. कसीनो मा   भौत भीड़ होंदी . अर दुनिया का हरेक जगों बिटेन बड़ा बड़ा धनी पर्यटक जुआ खिलणो आन्दन . त इन करदवां कि हरेक धार्मिक स्थल मा इके  दु दु सरकारी जुआ घर खुल्दवां  . सरकार तै अरबों रूप्या क मुनाफा बि ह्वालु  अर धनी पर्यटक बि उत्तराखंड मा आला .

जु.सेक्रे.- सर आपकी जानकारी क वास्ता मि बथै दीन्दो कि सम्बिधान मा  जुआघर खुल अपराध च

प.मं.- त पर्यटन बढ़ाण बान संबिधान इ बदले जाओ

जु.सेक्रे.- सर यू काम भारतीय संसद कु च ना कि विधान सभा कु

प.मं.- त फिर कनकैक जुआ घर खुले जावन ?

जु.सेक्रे.- सर जुआ घर त खुलि नि सकदन. सर  क्वी हौरि  नया आइडिया बथाओ कि कन कैक धार्मिक स्थलों मा पर्यटन बढ़ाये जाऊ

प.मं .- अरे हाँ अरे यार उख जु चकला घर दिखेन मीन ना. वो , हो वो हो . हरेक जगा चकला घरों क शो विंडो मा नौनी बिठाळि रौंदन आर वींक  गातो मेजरमेंट सौब लिख्युं रौंद अर प्रति घंटा रेट बि लिख्युं रौंद जां से पैथर वैश्या अर ग्राहक मा क्वी झगड़ा नि ह्वाओ . चकला घरूं मा पर्यटकूं  क्या भीड़ रौंद 

जु.सेक्र.- सर आपक क्या राय च ?

प.मं . - मेरी राय च कि हरेक धार्मिक स्थल मा सरकारी वैस्यालय खोले जावन . अर ट्रायल बेसिस पर देव प्रयाग मा एक वैस्यालय खोले जाउ . म्यार दिखण  से ट्रायल बेसिस पर देव प्रयाग वैस्यालय क बान ठीक रालु. 

जु.सेक्रे.- सर ! आप फिर  भैर देसु टूर पर कब जाणा छंवां ?

प.मं. - बस अबि सि परस्यूं क टिकेट छन...

जु.सेक्रे.- सर कबि इखाक पर्यटक स्थल बि त द्याखो .

प.मं.- हाँ जब टैम मीलल  त एकाद जगा दिखलु

(यू लेख कल्पाना पर आधारित च अर जु सत्य ह्व़े होलू त मेरी क्वी गलती नी  च  )

Copyright@ Bhishma Kukreti 11/9/2012   

Bhishma Kukreti

Abhinandan patra- 2: Satirizing Migrated Uttarakhandis ignoring Native land by Great satirist
Critical review Garhwali satire Prose – 39
Critical review Garhwali satire Prose by Puran pant Pathik -2
                               Bhishma Kukreti
[Notes on satire by great satirists; Garhwali satire by great satirists; Uttarakhandi satire by great satirists; mid Himalayan satire by great satirists; Himalayan satire by great satirists; North Indian regional language satire by great satirists; Indian regional language satire by great satirists; Asian regional language satire by great satirists; Oriental regional language satire by great satirists]
           Bhishma Kukreti, Parashar gaur, Tribhuwan Uniyal, Prakash Dhashmana, Harish Juyal are supposed to be great satirists of Garhwali prose .
              Puran pant is one of the great satirists of Garhwali literature. Most of literature knowing experts and readers perceive that Puran pant is great satirical poet of Garhwali language. The reality is that Puran Pant is also great prose satirist. His satirical story and write ups make him one the great satirists in satirical world.
  In his satirical write up Abhinandan patra- 2 (Swasthi shri, 2011), Puran Pant satirically criticizes the migrated Garhwalis those are ignoring their native places. The style of great satirist of Garhwali satirist is his own. The great satirist of Garhwali literature Puran pant uses Garhwali preserves and Garhwali phrases for teasing migrated Garhwalis. Most of Garhwali literature creative writes about ignorance of mother land by migrated ones. However, one of great satirists of Garhwali language Puran pant writes the essays differently than all.

References-
1-Abodh Bandhu Bahuguna, Garhwali Sahity ma Hasy Vyngy, Kaunli Kiran, Jankapuri, Delhi (for reference satire by great Satirist)
2-Dr Anil Dabral, 2007, Garhwali Gady Parampara, Delhi, (for reference satire by great Satirist)
3- Dhad, Garh Aina, Paraj , Hilans publications. Delhi, (for reference satire by great Satirist) 
4- Merpahad .com and e-Uttarakhand Patrika (for reference satire by great Satirist)
5- Ghati ke Garjate Swar , Dehradun Delhi(for reference satire by great Satirist)
(6- Bhishma Kukreti, 2012, Merapahad etc, Harish Juyal k Garhwali Vyngy Delhi (for reference satire by great Satirist)
7- Bhishma Kukreti, 2012 Puran pant Pathik k vyngy, Sankalp  (for reference satire by great Satirist)
8- Puran Pant Pathik, 2011, Introductory Notes on satires in 'Kablat' a satirical essay collection book by Bhishma Kukreti (for reference satire by great Satirist)
9- Virendra Panwar 2011, 'Been', reference book for Critical review of Various Satirical books in Garhwali (for reference satire by great Satirist)
10- Puran Pant Pathik, 2012 Swasti Shri (Garhwali Satire Collection by Pathik), (for reference satire by great Satirist) 
11- Bhishma Kukreti, 2011, Kablat (Satire collection by Bhishma Kukreti, Garhwali Dhai, Dehradun (for reference satire by great Satirist)
Copyright@ Bhishma Kukreti, 11/9/2012
Notes on satire by great satirists; Garhwali satire by great satirists; Uttarakhandi satire by great satirists; mid Himalayan satire by great satirists; Himalayan satire by great satirists; North Indian regional language satire by great satirists; Indian regional language satire by great satirists; Asian regional language satire by great satirists; Oriental regional language satire by great satirists to be continued...

Bhishma Kukreti

गढ़वाळी कथा -******नकली गुलोबंद******
   कथाकार-डॉ नरेन्द्र गौनियाल

सेठ बूबाजि बहुत सीधा-संत आदिम.अपणी शुरुवाती जिंदगी त ऊंन गरीबी बि मा ही काटी पण हर्बी दिन ठीक ऐगीन.चार नौनों मा तीन दिल्ली मा भली नौकरी मा लगी गीं.निकणसु धनेश तै बि कतगे जगों लगे पण ऊ उतगी दा नौकरी छोडिकी घर ऐगे अर घर गौं मा हैळ-तांगळ,मेह्नत-मजदूरी मा ही मस्त ह्वैगे.पलया गौं मा सौकार मास्टरजि  कु हैळ लगाणा का साथ-साथ  ऊंका हौरि काम बि कैरि देन्दु छौ.मास्टर जि बि भौत चंट चालाक,वैतई रोज ब्यखुन्या एक तुराक जरूर दे दींद छाया.रूप्या-पैसा दीं नि दीं,पण दारू जरूर दे दीन्दा छा.
           अब वैतई दारू की लत लगी गे.वैकि लदोड़ इनी तडम लगी कि बिन शराब कु नि रै सकदु छौ.जादा शराब का कारण हर्बी वैकि तब्यत बि ख़राब हूणि शुरू ह्वैगे.दिनभर रोज मेह्नत मजदूरी करणि अर शाम बगत दारू पीकी टल्ली ह्वै जाणु. खांसी-बुखार का दगड वैको जिगर बि ख़राब ह्वैगे छौ.एकदा काशीपुर बि गै चेकअप कराणों.डाक्टरोंन बोलि कि शराब नि पीणी.पण मनदू कु.ऊ दिन पर दिन जादा पीण लगी गे.अब वैसे काम-धाम बि जादा नि ह्वै सकदु छौ.दारू का चक्कर मा वैन कतगे लोगोँ से उधार बि करि दे. ब्यो-बारात मा इना-फुना लोगोँ कि खीसी बि जपगाणे आदत ह्वैगे.
          एक दिन सुबेर जब वैकि घरवाळी भरोसी देवी छनूडा मा जईं छै,वैन वींका सिरोंणा बिटि चाबी निकाळी अर बक्सा खोलीकि पांच सौ रूप्या निकाळी दीं अर बक्सा फिर उनि बंद करि दे.चार-पांच  दिन मा ही सबि रूप्या दारू मा सुट करि दीं. हैंका दिन बि वैन फिर ब्वारी कु बक्सा खोली.रूप्या त कुछ नि मिला पण एक डब्बा पर वींकु सोना कु गुलोबंद छौ.वैन गुलोबंद खसगै दे. दिन कि गाड़ी से रामनगर चलि गे.लगभग तीन तोला कु सोना कु गुलोबंद सुनार मा बेची दे.सुनारन छीजन-मीजन काटीकि तीस हजार दे दीं.अब वैन पैलि त रामनगर मा ही ठेका मा जैकि दारू ले.मुर्गा दारू सपोडिकी  कुछ खरीददारी बि करि.एक  रंगीन टीबी,घरवळी अर बाल-बच्चों का वास्त लारा लत्ता,कुछ राशन-पाणि,बि लेकि राति कि गाड़ी मा घर ऐगे.घरवळीन जब सामान,टीबी ,कपड़ा देखीं त बोलि कि रूप्या कख बिटि ऐं. वैन बोलि कि मिन जुआ मा जीतीं.वीं सोचि कि जुआ से त कैकि मवासी नि बणदी.पण चलो चार दिन कि चांदनी... कर्ज पत्ता देकी बाकी रूप्या कुछ दिन मा ही सुट करि दीं.   
           कुछ दिन बाद वा अपणा भदैया का चूडाकर्म मा जाणो तैयार ह्वै.वींन अपण बक्सा खोली,त देखि की झुला पर धरयां रूप्या नि छन.बक्सा मा सबि साड़ी-बिलोज एक -एक करि झाड़ी-झूड़ी की देखीं,पण नि मिला.फिर अपनों गुलोबंद देखि वींतै कुछ गड़बड़ लगी.पुराणो गुलोबंद चमाचम चमकणू छौ.वीं मैत जाणु छौ,वे तै ही पैन्निकी चलिगे.सौ रूप्या वा पड़ोस मा मास्टरणी दीदी से कर्ज गाड़ी की ले आई.अर बोलि की मैत बिटि ऐकि दे द्योंलू.
            मैत मा चूडाकर्म मा सबि रिश्तेदार अयाँ छाया.क्वी कुछ लायुं त क्वी कुछ.वा बिचारी क्य ल्यांदी,कख बिटि ल्यांदी.ऐन वक्त का बान ही त रूप्या धरयां छाया.वींन पचास रूप्या भदैया का हाथ मा धैरी दीं.एक दर्जन क्याल़ा बि लीगि छै.सौ रूप्या मा बाकी क्य हूंदू. वींकी बिल्कोट वाळी दीदी दिल्ली बिटि ईं छै.वीं तै भरोसी का घर की हालत मालूम छै.वा अपणि भुली का वास्त साड़ी-बिलोज लईं छै.पांच सौ रूप्या अर साड़ी देकी बोलि की तू फिकर न कैर हम त छौ. अपणा बच्चों तै पाळी ले. एक न एक दिन त्यारा दिन बि आला. वै निर्भगीन त नि सुधरणु.तिन ठीक करि जु आर्टिफिसियल गुलोबंद पैनिकी ले.इना-फुना हर्चणा की बि डैर रैंद.भरोसी कुछ नि बोलि,बस वींका आंसू टपगण शुरू ह्वै गीं.
              हैंका दिन सुबेर मैत बिटि आन्द दा वींतै खूब रूप्या मिलि गीं.पांच सौ रूप्या पिठे लगी,साड़ी-बिलोज,कंडी-बोजी बि दे.सबि दीदी- भुल्यों,रिश्तेदारोंन बि वींतै रुप्या दीं.वीं देखिकी सब्युं तै कळ कळी लगणी छै कि यींकू आदिम दरवल्या ह्वैगे.कमांदु कुछ नीं.घर कि हालत खराब ह्वैगीं.आन्द बगत धुमाकोट मा सुनार का पास गे.गुलोबंद दिखैकी बोलि कि भैजी ये तै तोली द्यो.कतगा कु होलू.सुनारन गुलोबंद देखिकी बोलि कि भैनजि मजाक नि कारा.नकली गुलोबंद कु बि क्वी तोल-मोल हूंद क्या.डेढ़ सौ रूप्या मा लियां नकली गुलोबंद कि क्य कीमत ह्वै सकद.कुछ बि ना.पुराणो ह्वै जालो त कबाड़ मा खैती दियां अर हैंकु ले लियां.वा खिसयीं बिचारी चुप चाप घर ऐगे.
               घर मा पहुचिकी वींन अपणा जवैं धनेश तै पूछि कि तिन म्यारा रुप्या चोरी दीं अर असली गुल़ोबंद बेचिकी नकली बक्सा मा धैरी दे.तिन किलै करि इनु ? वैन पैलि त ना ना बोलि,पण जब वींन बोलि कि आज मिन तीसे जबाब लेकि ही रैण.वैन पैलि त चुप रै चुप रै बोलि पण जब वा नि मानि त वींका कापाळ मा एक जोर कि कटाग लखड़ा कि मारि दे.कपाळी मा गुरमुल़ू उपडीगे.वींकु मुंड चकरे गे. वा कपाळ पकड़ी कि खटुली मा पड़ी गे.वींकी अन्सधरी रुकणी  नि छै.
         डॉ नरेन्द्र गौनियाल..सर्वाधिकार सुरक्षित..narendragauniyal@gmail.com